Malaysia hoàn thiện khung pháp lý để đưa xe tải tự hành vào sử dụng

Malaysia ra mắt phương tiện không người lái đầu tiên dành cho đường công cộng (Ảnh: TTXVN)

Bước thử nghiệm ban đầu

Ngày 21/10, Malaysia triển khai thử nghiệm xe chở hàng tự hành RoboVan cấp độ 4 (Level 4) trên đường công cộng tại Cyberjaya, bang Selangor. Theo hãng thông tấn quốc gia Malaysia Bernama, đây là bước tiến mới trong quá trình đưa công nghệ tự hành vào hoạt động logistics thực tế tại nước này. Đây là lần đầu tiên một doanh nghiệp Malaysia đưa phương tiện hoàn toàn không có người lái trên xe ra đường công cộng với biển số đăng ký hợp lệ.

Được công ty Autonomous Logistic Solutions (ALS) vận hành, RoboVan sẽ trải qua 6 tháng thử nghiệm trên tuyến Malaysia Autonomous Vehicle (MyAV) dài khoảng 22 km tại Cyberjaya. Theo Bernama, chương trình nhằm đánh giá khả năng vận hành của phương tiện trong điều kiện giao thông hỗn hợp, đồng thời thu thập dữ liệu phục vụ việc nghiên cứu triển khai logistics tự hành trong tương lai. Hoạt động của phương tiện được giám sát từ xa thông qua Trung tâm Điều hành từ xa tại Cyberjaya, vốn được đưa vào hoạt động từ tháng 7/2026 với sự tham gia của Sidec, ALS và Cyberview, nhằm hỗ trợ giám sát, quản lý và đánh giá hoạt động của phương tiện tự hành trong môi trường đô thị có nhiều loại phương tiện và người tham gia giao thông.

Tuyến MyAV tại Cyberjaya được phát triển từ năm 2020 với chiều dài ban đầu 7 km, sau đó được mở rộng thêm 15 km vào năm 2025. Cơ sở này được xây dựng nhằm tạo môi trường thử nghiệm cho công nghệ di chuyển tự hành trong điều kiện đô thị thực tế.

Theo “Hướng dẫn thử nghiệm xe tự hành trên đường công cộng” của Bộ Giao thông Malaysia, hoạt động thử nghiệm phải tuân thủ các điều kiện quản lý và yêu cầu an toàn được quy định. Việc thử nghiệm không thay thế các quy định hiện hành về giao thông đường bộ và các tiêu chuẩn pháp định áp dụng đối với phương tiện. Vì vậy, việc RoboVan được cấp biển số đăng ký hợp lệ không đồng nghĩa với việc phương tiện đã được phép hoạt động thương mại không hạn chế trên toàn quốc.

Yêu cầu về an toàn, bảo hiểm và trách nhiệm pháp lý

Một trong những vấn đề quan trọng khi triển khai phương tiện không có người lái trên đường công cộng là xác định trách nhiệm khi xảy ra tai nạn, sự cố kỹ thuật hoặc thiệt hại đối với bên thứ ba.

Theo Bộ Giao thông Malaysia, hướng dẫn thử nghiệm xe tự hành trên đường công cộng yêu cầu đơn vị tổ chức thử nghiệm xây dựng kế hoạch quản lý an toàn, xác định các rủi ro chủ yếu và đưa ra biện pháp phòng ngừa, giảm thiểu hoặc xử lý.

Các nội dung đánh giá an toàn bao gồm an ninh mạng, khả năng hoạt động của hệ thống tự hành, phản ứng trước tình huống bất thường, rủi ro đối với người tham gia giao thông và cơ sở hạ tầng. Việc ghi nhận dữ liệu hoạt động cũng là một nội dung quan trọng nhằm hỗ trợ đánh giá an toàn và xử lý sự cố.

Đơn vị thử nghiệm phải có bảo hiểm trách nhiệm phù hợp trước khi triển khai phương tiện trên đường công cộng. Phạm vi bảo hiểm được đề cập bao gồm những rủi ro liên quan đến phương tiện thử nghiệm, các phương tiện khác, người đi bộ, người tham gia giao thông và cơ sở hạ tầng đường bộ. Bên cạnh đó, đơn vị tổ chức thử nghiệm phải tuân thủ các quy định về tiêu chuẩn phương tiện, luật giao thông và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Theo Bộ Giao thông Malaysia, các hoạt động thử nghiệm phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật hiện hành, trong đó có Luật Giao thông đường bộ năm 1987 và Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2010, tùy theo phạm vi áp dụng của từng quy định. Đáng chú ý, hướng dẫn của Bộ Giao thông Malaysia đề cập yêu cầu báo cáo tiến độ thử nghiệm hằng tháng. Nội dung báo cáo bao gồm các tình huống suýt xảy ra tai nạn, những trường hợp kích hoạt cơ chế dự phòng hoặc can thiệp của người vận hành, cùng phản hồi và khiếu nại của công chúng.

Đối với các sự cố nghiêm trọng, đơn vị thử nghiệm phải tuân thủ những yêu cầu báo cáo tai nạn theo quy định hiện hành. Việc không tuân thủ các điều kiện thử nghiệm cũng có thể dẫn đến các biện pháp xử lý theo cơ chế quản lý được áp dụng.

Những yêu cầu này cho thấy chính sách thử nghiệm xe tự hành của Malaysia không chỉ tập trung vào năng lực công nghệ mà còn đặt trọng tâm vào quản lý rủi ro, bảo hiểm, trách nhiệm của doanh nghiệp và khả năng giám sát của cơ quan chức năng.

Xác định điều kiện vận hành là nền tảng quản lý xe tự hành

Bên cạnh các yêu cầu về thử nghiệm trên đường công cộng, Malaysia cũng thúc đẩy việc xác định điều kiện vận hành cụ thể của phương tiện tự hành.

Theo Bộ Khoa học, công nghệ và đổi mới Malaysia (MOSTI), hướng dẫn về Phạm vi điều kiện vận hành (ODD) được xây dựng nhằm hỗ trợ việc xác định những điều kiện mà trong đó hệ thống tự hành được thiết kế để hoạt động. ODD có thể bao gồm loại đường, tình huống giao thông và điều kiện môi trường. Việc xác định rõ phạm vi này giúp nhà sản xuất và cơ quan quản lý đánh giá những giới hạn của hệ thống, thay vì mặc định phương tiện có thể tự lái an toàn trong mọi điều kiện.

Bộ cho biết, hướng dẫn ODD phù hợp với định hướng của Chính sách Ô tô quốc gia năm 2020, đồng thời hỗ trợ mục tiêu phát triển Malaysia thành quốc gia có trình độ công nghệ cao vào năm 2030. Theo Bernama, các đối tác tham gia dự án kỳ vọng kết quả thử nghiệm sẽ góp phần xây dựng hệ sinh thái xe tự hành tại Malaysia và tạo cơ sở cho hoạt động thương mại trong tương lai.

Về dài hạn, logistics tự hành có thể tạo điều kiện để doanh nghiệp đánh giá lại quy trình vận chuyển giữa kho hàng, trung tâm logistics, cơ sở sản xuất, cảng biển và sân bay. Việc tự động hóa một số công đoạn vận chuyển có tiềm năng cải thiện hiệu suất khai thác phương tiện, nhưng hiệu quả thực tế còn phụ thuộc vào độ tin cậy của công nghệ, chi phí đầu tư, hạ tầng hỗ trợ và các yêu cầu pháp lý.