Malaysia: Nơi bóng đá Việt Nam chạm đáy rồi vụt sáng rực rỡ

Nguyễn Quang Hải là đại diện tiêu biểu thế hệ gắn liền với giai đoạn rực rỡ nhất của bóng đá Việt Nam

Selayang với sức chứa khoảng 16.000 chỗ ngồi, là một sân vận động nhỏ cách thủ đô Kuala Lumpur (Malaysia) khoảng gần 20km. Đó cũng là một buổi chiều cuối tháng 8 nhưng cách đây đã 9 năm, U23 Việt Nam bước vào trận đấu sinh tử với U23 Thái Lan.

Đoàn quân của HLV Nguyễn Hữu Thắng chỉ cần cầm hoà đối thủ sẽ giành vé đi tiếp. U23 Việt Nam vì vậy chọn lối chơi thận trọng, trong khi U23 Thái Lan buộc phải thắng đã đẩy cao đội hình tấn công.

Áp lực dường như đã khiến các cầu thủ U23 Việt Nam trở nên thiếu tỉnh táo, trong khi đôi chân đánh mất sự linh hoạt. Mở đầu là một sai lầm của thủ môn Phí Minh Long với tình huống bắt bóng từ đường chuyền về của Tuấn Anh, tạo cơ hội để Thái Lan sau đó có bàn mở tỷ số. Thêm một pha đá hỏng phạt đền của Công Phượng, tất cả tạo nên thất bại nặng nề 0-3 trước người Thái.

Trong phòng họp báo sau trận đấu, HLV Nguyễn Hữu Thắng không giấu được sự căng thẳng và thất vọng. Cựu trung vệ Sông Lam Nghệ An thẳng thắn nhận trách nhiệm và tuyên bố từ chức. Ông Thắng được đưa lên nắm quyền đội tuyển Việt Nam và U23 dưới sức ép loại bỏ HLV Toshiya Miura từ bầu Đức. Nhưng giấc mộng lớn gắn với lứa Công Phượng, Tuấn Anh, Xuân Trường…đã không thành.

Đấy cũng gần như là điểm chạm đáy của bóng đá Việt Nam, với những biến động liên tiếp ở các giải quốc nội và thượng tầng VFF diễn ra các năm trước đó. Những vụ tiêu cực tại V.League và giải Hạng nhất, màn đấu tố đằng sau hậu trường tổ chức điều hành nền bóng đá…và thất bại của các ĐTQG.

Và một chu kỳ rực rỡ nhất

Trong thất bại trước Thái Lan, đã có những đốm sáng loé lên một cách âm thầm. Nguyễn Quang Hải vào sân và lập tức cho thấy sự khác biệt. Tiền vệ quê Đông Anh từng góp mặt tại giải U20 thế giới diễn ra ở Hàn Quốc năm 2017, nơi anh được HLV Hoàng Anh Tuấn tin tưởng trao băng thủ quân.

Ở độ tuổi 20, anh gần như có mọi danh hiệu các cầu thủ khác phải mơ ước: “Vua giải trẻ” với danh hiệu Cầu thủ xuất sắc nhất các giải U17, U19, U21; chức vô địch U19, U21 quốc gia; Vô địch giải Hạng nhất 2015, Vô địch V.League 2016, Á quân cúp Quốc gia 2016.

Đồng đội của anh ở U23 Việt Nam thời điểm trên, những Công Phượng, Tuấn Anh, Vũ Văn Thanh…đã có hơn 2 mùa giải trầy trật nơi đấu trường V.League. Sức ép tạo nên kim cương, thất bại ở Malaysia là màn thử lửa “hạng nặng” cả về chuyên môn và tinh thần đối với thế hệ trẻ thời bấy giờ của bóng đá Việt Nam.

HLV Park Hang-seo đã xuất hiện đúng vào thời điểm đó. Về sau này, nhiều người đều tin rằng bên cạnh tài năng cầm quân, ông Park đã đến ở thời điểm đẹp nhất khi bóng đá Việt Nam sở hữu lứa cầu thủ tài năng, giàu khát vọng chinh phục và ý chí chiến đấu mạnh mẽ được tôi luyện qua hàng loạt thất bại. HLV Park Hang-seo chính là mảnh ghép hoàn hảo tạo nên một thế hệ chiến thắng, liên tiếp phá vỡ các giới hạn của bóng đá Việt Nam, bắt đầu bằng vị trí Á quân giải U23 châu Á 2018 (Thường Châu, Trung Quốc).

Gắn với những biến động trên sân cỏ, bộ máy của VFF cũng được định hình với những thay đổi trong cách thức vận hành được đánh giá ngày một chuyên nghiệp hơn. Việt Nam bắt đầu có những đại diện ngồi các vị trí có ảnh hưởng hơn ở cả AFC và FIFA, như Chủ tịch VFF Trần Quốc Tuấn-Uỷ viên ban Thường vụ kiêm Trưởng ban thi đấu AFC, Uỷ viên Ban thi đấu cấp đội tuyển FIFA; Phó chủ tịch VFF Trần Anh Tú đảm nhiệm vị trí Trưởng đoàn AFC điều hành môn bóng đá bãi biển tại Asiad 20 (Nhật Bản) hay Luật sư Nguyễn Thị Mỹ Dung-Uỷ viên Ban kỷ luật FIFA, thành viên Hội đồng Toà án Trọng tài thể thao quốc tế (CAS). Bà Mỹ Dung cũng là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên có vị trí ở FIFA.

Luật sư Nguyễn Thị Mỹ Dung là người phụ nữ Việt Nam đầu tiên có "ghế" tại FIFA

Chỉ trong gần 1 thập niên, bóng đá Việt Nam đã có đầy đủ các danh hiệu lớn nhất trong khu vực Đông Nam Á, vốn là mơ ước của giai đoạn trước, và không chỉ một lần. Đó là 2 chức vô địch AFF Cup (2018, 2024) 3 tấm HCV SEA Games trong 4 kỳ gần nhất. Đội tuyển bóng đá nữ giành vé dự FIFA World Cup 2023 và các đội tuyển trẻ liên tiếp có thành tích ở cả đấu trường khu vực cũng như quốc tế. Chiến thắng 1 lần có thể là may mắn, nhưng chiến thắng nhiều lần cần đến nội lực, yếu tố quan trọng đảm bảo cho sự ổn định về mặt thành tích.

Phía trước, đội tuyển Việt Nam đang hướng đến một cuộc đua còn dang dở ở ASEAN Cup 2026 và xa hơn là VCK Asian Cup 2027. Mọi nền bóng đá đều có chu kỳ, gần nhất chính là sự sa sút về mặt thành tích của bóng đá Thái Lan sau giai đoạn ngự trị trên đỉnh cao khu vực.

Những chỉ trích nhằm vào Quang Hải gần đây là chỉ báo cho thấy một thế hệ cũ đầy vinh quang đang ở đỉnh cao và dần bước sang bên kia sườn dốc. Quang Hải và Văn Hậu, những người Thường Châu còn lại ở đội tuyển Việt Nam hiện, đã không còn chiếm vị trí không thể thay thế như trước. Nhưng cả 2 vẫn là chứng nhân của một giai đoạn rực rỡ nhất của bóng đá Việt Nam.

Không ai mãi trên đỉnh cao, nhưng một nền bóng đá với nền tảng vững vàng sẽ giúp các đội tuyển duy trì được sự ổn định, tạo nên những thế hệ kế thừa xứng đáng. Điều quan trọng là trong giai đoạn chuyển đổi, bóng đá Việt Nam có thể phải trải qua những đợt “phẫu thuật” lớn đòi hỏi cả sự dũng cảm và kiên định.