Mâm cúng giao thừa cần những gì để đón tài lộc, xua điều xui cũ?

Trong thời khắc giao thừa, mâm cúng không chỉ là nghi lễ truyền thống mà còn là nơi mỗi gia đình gửi gắm mong ước về sức khỏe, tài lộc và sự sum vầy. Chuẩn bị mâm cúng tươm tất, thành tâm chính là cách khởi đầu năm mới trọn vẹn ý nghĩa.

Giao thừa không chỉ là thời điểm tiễn năm cũ với những điều không may mắn đã qua, mà còn là lúc đón chào năm mới với hy vọng bình an, tài lộc và hanh thông. Vì vậy, mâm cúng giao thừa gồm những gì để vừa đúng phong tục, vừa mang ý nghĩa đón tài lộc, xua điều xui cũ luôn là băn khoăn của nhiều gia đình mỗi dịp Tết đến xuân về.

Mâm cúng giao thừa gửi trọn ước vọng an khang trong khoảnh khắc đầu năm (Ảnh minh họa)

Ý nghĩa của mâm cúng giao thừa trong đời sống người Việt

Cúng giao thừa, hay còn gọi là lễ Trừ tịch, mang ý nghĩa “trừ bỏ những điều không tốt của năm cũ để đón điều lành của năm mới”. Theo quan niệm dân gian, thời khắc giao thừa là lúc các vị thần cai quản năm cũ bàn giao công việc cho các vị thần của năm mới. Gia chủ làm lễ cúng để tỏ lòng thành kính với trời đất, thần linh, đồng thời cầu mong một năm mới suôn sẻ, gia đạo yên ấm, công việc thuận lợi.

Mâm cúng giao thừa vì thế không đơn thuần là lễ vật, mà còn gửi gắm tâm nguyện của gia đình về tài lộc, sức khỏe và sự bình an. Dù mâm cúng có thể khác nhau tùy vùng miền và điều kiện mỗi nhà, nhưng tinh thần chung vẫn là sự trang nghiêm, thành tâm và hướng thiện.

Mâm cúng giao thừa ngoài trời gồm những gì?

Theo phong tục truyền thống, lễ cúng giao thừa thường được thực hiện ngoài trời trước, sau đó mới đến lễ cúng trong nhà. Mâm cúng giao thừa ngoài trời có ý nghĩa tiễn các vị hành khiển của năm cũ và nghênh đón các vị hành khiển của năm mới.

Mâm cúng ngoài trời thường được chuẩn bị gọn gàng nhưng đầy đủ lễ nghi. Trên mâm cúng không thể thiếu hương, đèn hoặc nến, hoa tươi và trầu cau. Đây là những lễ vật mang tính biểu trưng, thể hiện sự kết nối giữa con người với trời đất và thần linh.

Bên cạnh đó, mâm cúng giao thừa ngoài trời thường có mâm ngũ quả, bánh chưng hoặc bánh tét, rượu, nước sạch và vàng mã. Một số gia đình chuẩn bị thêm gà trống luộc hoặc mâm cỗ mặn đơn giản để tăng phần trang trọng. Gà trống được xem là biểu tượng của sự khởi đầu, tỉnh thức và may mắn, rất phù hợp với thời khắc mở ra một năm mới.

Mâm cúng giao thừa trong nhà có gì khác biệt?

Sau khi hoàn tất lễ cúng ngoài trời, gia đình sẽ tiến hành cúng giao thừa trong nhà để kính cáo tổ tiên, mời ông bà về ăn Tết cùng con cháu. Mâm cúng giao thừa trong nhà thường được bày biện chu đáo hơn, thể hiện lòng hiếu kính và sự sum vầy của gia đình.

Ảnh minh họa/Nguồn: Mai Phuong Nguyen

Trên mâm cúng trong nhà, ngoài hương hoa, đèn nến, mâm ngũ quả, bánh chưng hoặc bánh tét, gia đình thường chuẩn bị mâm cỗ mặn hoặc cỗ chay tùy theo truyền thống và tín ngưỡng. Mâm cỗ mặn phổ biến gồm gà luộc, giò chả, thịt đông, canh măng, xôi gấc… Trong khi đó, nhiều gia đình hiện đại hoặc theo Phật giáo chọn mâm cỗ chay thanh đạm, nhưng vẫn đủ đầy và trang nghiêm.

Điều quan trọng không nằm ở mâm cao cỗ đầy, mà ở sự tươm tất và lòng thành kính khi dâng lễ.

Mâm ngũ quả trong mâm cúng giao thừa mang ý nghĩa gì?

Mâm ngũ quả là lễ vật không thể thiếu trong mâm cúng giao thừa của hầu hết các gia đình Việt. Năm loại quả tượng trưng cho ngũ hành, đồng thời gửi gắm mong ước về phúc – lộc – thọ – khang – ninh trong năm mới.

Tùy vùng miền, mâm ngũ quả có sự khác nhau. Ở miền Bắc, mâm ngũ quả thường có chuối xanh, bưởi hoặc phật thủ, cam, quýt, táo, lê… Chuối xanh tượng trưng cho sự che chở, đùm bọc; bưởi hay phật thủ mang ý nghĩa phúc lộc và sự đủ đầy.

Ở miền Nam, mâm ngũ quả thường được bày theo quan niệm “cầu – sung – dừa – đủ – xài”, với các loại quả như mãng cầu, sung, dừa, đu đủ, xoài. Đây là mong ước giản dị nhưng thiết thực về một năm mới đủ ăn đủ mặc, cuộc sống sung túc và dư dả.

Dù chọn loại quả nào, gia chủ cũng nên ưu tiên trái cây tươi ngon, hình thức đẹp và mang ý nghĩa tích cực.

Những lễ vật mang ý nghĩa đón tài lộc trong mâm cúng giao thừa

Ngoài các lễ vật truyền thống, nhiều gia đình chú trọng bổ sung những món mang ý nghĩa chiêu tài, giữ lộc trong mâm cúng giao thừa. Xôi gấc với màu đỏ tượng trưng cho may mắn, bánh chưng vuông vắn biểu trưng cho sự ổn định và no đủ, hay rượu nếp thể hiện sự gắn kết, sum vầy.

Một số gia đình đặt thêm bao lì xì đỏ, thỏi vàng mã hoặc tiền vàng tượng trưng để cầu mong tài lộc dồi dào trong năm mới. Tuy nhiên, việc chuẩn bị lễ vật cần phù hợp với phong tục và điều kiện gia đình, tránh phô trương, hình thức.

Cúng giao thừa cần lưu ý gì để xua điều xui cũ?

Bên cạnh việc chuẩn bị mâm cúng đầy đủ, thời điểm và thái độ khi cúng giao thừa cũng rất quan trọng. Lễ cúng thường được tiến hành đúng thời khắc giao thừa hoặc trong khoảng thời gian chuyển giao sang năm mới.

Gia chủ khi cúng cần ăn mặc chỉnh tề, giữ tâm thế trang nghiêm, tránh nói cười lớn tiếng hoặc tranh cãi. Trước lễ cúng, nhà cửa nên được dọn dẹp sạch sẽ, gọn gàng để thể hiện sự tôn kính với thần linh và tổ tiên, đồng thời mang ý nghĩa gột rửa những điều không may của năm cũ.

Sau khi cúng xong, nhiều gia đình giữ lại một phần lễ vật để lấy lộc đầu năm, với mong muốn tài lộc và may mắn sẽ ở lại trong nhà.

Mâm cúng giao thừa giản dị vẫn trọn vẹn ý nghĩa

Trong nhịp sống hiện đại, không phải gia đình nào cũng có điều kiện chuẩn bị mâm cúng cầu kỳ. Tuy nhiên, cúng giao thừa không đặt nặng hình thức. Một mâm cúng giản dị nhưng đầy đủ lễ nghi, được chuẩn bị bằng sự thành tâm vẫn mang trọn ý nghĩa tâm linh.

Điều quan trọng nhất của mâm cúng giao thừa chính là sự hướng thiện, lòng biết ơn với tổ tiên và niềm hy vọng vào một năm mới tốt đẹp hơn. Khi tâm an, lòng thiện, thì tài lộc và may mắn cũng theo đó mà đến.

Mâm cúng giao thừa không chỉ là nghi thức truyền thống, mà còn là cách để mỗi gia đình chậm lại, nhìn lại một năm đã qua và cùng nhau hướng về tương lai. Chuẩn bị mâm cúng giao thừa đúng cách, đủ lễ, hợp phong tục chính là gửi gắm mong ước xua đi điều xui cũ, đón tài lộc và bình an trong năm mới.

Giữa bao bộn bề của cuộc sống, khoảnh khắc cả gia đình quây quần bên mâm cúng giao thừa vẫn luôn là nét đẹp văn hóa bền vững, nhắc nhở mỗi người về giá trị của sự sum vầy, truyền thống và niềm tin vào những điều tốt lành phía trước.

Hoàng Ly