Mạng lưới căn cứ quân sự Mỹ tại Trung Đông bộc lộ nhiều điểm yếu chiến lược

Sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông vốn được Washington thiết lập như một công cụ răn đe chiến lược nhằm bảo vệ lợi ích và ổn định khu vực. Tuy nhiên, các diễn biến xung đột gần đây với Iran đang làm dấy lên những nghi ngại về việc liệu hệ thống căn cứ này có thực sự mang lại lợi thế hay đã trở thành một điểm yếu chí tử.

Căn cứ quân sự Mỹ trở thành mục tiêu trực tiếp

Theo phân tích từ giới quân sự, các căn cứ của Mỹ tại Trung Đông hiện không chỉ đảm nhận vai trò hậu cần và triển khai lực lượng. Trong nhiều kịch bản thực tế, những địa điểm này đã trở thành mục tiêu trực tiếp của các cuộc tấn công sử dụng tên lửa và máy bay không người lái (UAV).

Sự hiện diện quân sự của Mỹ tại Trung Đông đang đối mặt với nhiều rủi ro mới.

Thống kê cho thấy, trong khoảng hơn một năm kể từ sau tháng 10/2023, các cơ sở và binh sĩ Mỹ trong khu vực đã hứng chịu khoảng 170 cuộc tấn công từ các lực lượng được cho là có liên hệ với Iran. Một vụ việc nghiêm trọng vào đầu năm 2024 tại tiền đồn quân sự ở đông bắc Jordan đã khiến ba binh sĩ Mỹ thiệt mạng, đánh dấu bước leo thang mới trong xung đột.

Mức độ tổn thương của hệ thống phòng thủ

Báo cáo sau các đợt bùng phát xung đột hồi cuối tháng 2 cho thấy ít nhất 17 cơ sở quân sự của Mỹ đã bị hư hại ở các mức độ khác nhau. Đáng chú ý, các hệ thống radar và thiết bị phòng thủ tên lửa tại Jordan, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất cũng ghi nhận các vụ tấn công nhắm vào hạ tầng kỹ thuật.

Nhằm giảm thiểu rủi ro, Lầu Năm Góc đã triển khai các biện pháp sơ tán nhân sự không thiết yếu tại trụ sở tiền phương của Bộ Chỉ huy Trung tâm Mỹ (CENTCOM) ở căn cứ Al Udeid (Qatar) và trụ sở Hạm đội 5 Hải quân Mỹ tại Bahrain. Những động thái này cho thấy Washington đã nhận thức rõ nguy cơ mất an toàn tại các điểm đóng quân cố định.

Tranh luận về giá trị chiến lược dài hạn

Một bộ phận chuyên gia quân sự cho rằng việc duy trì mạng lưới căn cứ quy mô lớn có thể khiến Mỹ đối mặt với rủi ro không cần thiết. Nếu cắt giảm sự hiện diện quân sự, các đối thủ sẽ có ít mục tiêu để tấn công hơn, từ đó giảm thiểu khả năng leo thang xung đột ngoài ý muốn.

Bên cạnh đó, việc điều chỉnh lực lượng tại Trung Đông có thể giúp Mỹ tập trung nguồn lực vào các khu vực chiến lược ưu tiên khác, đặc biệt là Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Sự hiện diện quá lớn của Mỹ cũng được cho là khiến các quốc gia sở tại trở nên phụ thuộc vào bảo an từ bên ngoài thay vì tự nâng cao năng lực phòng thủ nội tại.

Thách thức trong việc định hình lại an ninh khu vực

Mặc dù Trung Đông vẫn giữ vai trò then chốt đối với thị trường năng lượng toàn cầu, nhưng nhiều ý kiến cho rằng các vấn đề nội tại của khu vực như bất ổn chính trị hay xung đột sắc tộc không thể giải quyết triệt để chỉ bằng sức mạnh quân sự. Việc thay đổi quy mô mạng lưới căn cứ là một bài toán khó đối với các nhà hoạch định chính sách, bởi nó tác động trực tiếp đến cán cân quyền lực và an ninh toàn khu vực.

Tuệ Nhân