Mang Tết đi xa: Nhóm bạn trẻ Việt từ Pháp biến nỗi nhớ thành mùa gặp gỡ

Nhưng chính trong sự thiếu hụt đó, người Việt xa xứ lại tìm cách tạo ra Tết theo một cách riêng: tụ lại với nhau, nấu một món ăn, mang một phần ký ức đến bàn chung, rồi cùng nhau “đón năm mới” như một gia đình lớn.

Tại Paris, chương trình “Tête à Tết” do nhóm Amser France tổ chức tại Trung tâm Văn hóa Việt Nam tại Pháp, quy tụ gần 100 khách, có hơn 10 tiết mục văn nghệ và nhiều hoạt động trải nghiệm như trang trí phong bao lì xì, viết chữ thư pháp đầu năm, xem bói đầu năm…

Nét đẹp xin chữ đầu năm cũng được nhóm bạn trẻ lan tỏa tới bạn bè quốc tế và cộng đồng bản xứ tại Pháp

Từ câu hỏi "Có nên tổ chức Tết hay không?"

Với nhiều du học sinh, Tết ở nước ngoài thường là một cuộc gọi video về nhà, một nồi canh nấu vội, rồi lại quay về guồng học tập, làm thêm. Nhưng với nhóm trẻ trong Amser France, Tết năm nay bắt đầu sớm hơn, bằng những buổi họp kéo dài và… do dự.

“Team mình bắt đầu chuẩn bị từ khoảng 2 tháng trước. Thời điểm đó, cả team cũng cân nhắc khá nhiều có nên tổ chức Tết hay không, vì tổ chức một sự kiện Tết ở nước ngoài có rất nhiều khó khăn… Đặc biệt, hội mình có nhiều bạn là du học sinh, nên nguồn lực và kinh phí còn hạn chế”, anh Mai Trung Anh, Chủ tịch hội Amser France chia sẻ.

Anh Mai Trung Anh, Chủ tịch hội Amser France

Và thế là quyết định “làm Tết” được chốt lại không phải vì mọi thứ đã sẵn dị: “Vì xa nhà, vì nhớ Tết, và vì mong muốn gìn giữ nét văn hóa truyền thống Việt Nam nơi đất khách…”.

Khi Tết ở xa không còn là một mình

“Ở Pháp, các vật dụng phục vụ trang trí và nguyên liệu để nấu các món Tết thường rất đắt, và nhiều thứ không sẵn có như ở Việt Nam… có lúc phải đi 600–700 km để mượn và vận chuyển đồ từ các tỉnh khác”, anh Trung Anh kể.

Không chỉ đồ đạc, con người cũng “xa nhau” theo đúng nghĩa đen, mọi người sống rải rác theo trường, theo nơi làm việc, theo thành phố. Để tập hợp nhau tập văn nghệ, chuẩn bị hậu cần hay nấu nướng, nhiều bạn phải di chuyển 1–2 giờ mới đến nơi; thậm chí có người từ tỉnh khác lên Paris mất 3–4 giờ chỉ để tham gia cùng nhóm.

Các tiết mục văn nghệ kết nối mọi người gần nhau hơn

Giữa bối cảnh đó, việc một sự kiện Tết vẫn đều đặn xuất hiện tà “điểm hẹn” của cộng đồng châu Á và người Việt ở Paris, đây không chỉ là câu chuyện văn hóa, mà còn là câu chuyện về năng lực tự tổ chức của cộng đồng.

“Kỷ niệm mình nhớ nhất là giai đoạn 1–2 tuần trước sự kiện… bọn mình rất stress vì đa phần các bạn đều vướng lịch đi làm, thi cử, trong khi công việc chuẩn bị thì bộn bề… Từ những việc rất nhỏ như chuẩn bị cốc, đĩa, cuộn băng dính… cho đến việc phải thay đổi gần như 180 độ nội dung chương trình chỉ khoảng 2 tuần trước sự kiện…”, anh Trung Anh nhớ lại.

Trong bối cảnh ấy, điều giữ đội ngũ ở lại đến cùng không phải một quy trình tổ chức chuyên nghiệp, mà là năng lượng của sự đồng lòng.

Ban tổ chức chương trình “Tête à Tết”

“Bọn mình đã vượt qua tất cả bằng sự đoàn kết, thông cảm và yêu thương nhau… Thời điểm đó thực sự rất xúc động, bọn mình chỉ muốn ôm nhau, cảm ơn nhẹ nhõm.

Nếu năm sau tiếp tục tổ chức, mình sẽ rút kinh nghiệm để chuẩn bị sớm hơn, chia việc đều hơn, tránh để một số thành viên bị quá tải ở vài thời điểm. Đồng thời, nếu có điều kiện, bọn mình muốn mở rộng quy mô để thêm nhiều bạn Việt ở Pháp và cả bạn bè quốc tế có thể tham gia, cảm nhận trọn vẹn không khí Tết và thêm yêu văn hóa Việt Nam." anh Trung Anh cho hay.

Chương trình cũng có sự góp mặt của những người bạn nước ngoài

Ở nước ngoài, đôi khi một cái ôm sau giờ G lại là “nghi thức tất niên” đúng nghĩa nhất của những người trẻ: kết thúc một cuộc chạy đua và giữ lại cho nhau niềm tin rằng vẫn có thể tạo ra một cái Tết ấm áp, dù xa nhà.

“Góp cỗ Tết”: Mâm cơm trở thành chiếc cầu nối người Việt xa quê

Điểm nhấn khiến “Tête à Tết” trở nên khác biệt lại không nằm ở sân khấu mà nằm ở bữa ăn: “Góp cỗ Tết” – mỗi người tham gia mang đến một món ăn tự tay chuẩn bị.

“Bọn em tổ chức chương trình ‘Góp cỗ Tết’… nơi mỗi người tham gia sẽ mang đến một món ăn do chính mình chuẩn bị… để mọi người cùng nhau thưởng thức và cảm nhận không khí Tết Việt giữa lòng Paris.

Không chỉ những người tham gia mà cả các thành viên ban tổ chức cũng sẽ đóng góp những món ăn ‘tủ’ của riêng mình. Mỗi người đều có một món đặc biệt gắn với kỷ niệm gia đình hoặc hương vị quê hương, nên khi mang đến chia sẻ, ai cũng cảm thấy vừa tự hào vừa ấm áp”, em Trần Khánh Chi, Tổng thư kí hội Amser France chia sẻ.

Em Trần Khánh Chi, Tổng thư kí hội Amser France

Khi đặt món ăn xuống bàn, người ta không chỉ mang theo vị giác, mà còn mang theo câu chuyện: món mẹ hay nấu, món bà từng dặn, món từng gắn với bữa tất niên ở nhà. Vì thế, một bữa “góp cỗ” vô tình trở thành chiếc cầu: từ bếp của mỗi người sang bàn chung, từ ký ức riêng sang niềm vui tập thể".

Chính bởi vậy, ban tổ chức nhấn mạnh rằng hoạt động này giúp mọi người gắn kết và quan trọng hơn, “ai cũng cảm thấy mình là một phần của chương trình”. Ở xa quê, cảm giác thuộc về đôi khi là món quà lớn nhất. Một cái Tết được làm nên từ nhiều bàn tay, nhiều câu chuyện, nhiều món ăn, để rồi khi ngồi lại, ai cũng có lý do để bắt chuyện, để cười, để thấy mình không lạc lõng giữa mùa đông.

Bánh chưng ở Pháp: thiếu lá dong, thiếu bếp lửa nhưng không thiếu sự cố gắng

Tết ở nước ngoài, dẫu vậy, vẫn có những khoảng trống khó lấp đầy, và “đúng vị” là một trong những thử thách rõ nhất. Nhắc đến “món Tết khó đúng vị nhất”, Khánh Chi không ngần ngại gọi tên bánh chưng, món ăn vốn gắn với ký chuẩn bị nguyên liệu…

Cái khó bắt đầu từ nguyên liệu như: gạo nếp, đỗ xanh, thịt... vốn không hoàn toàn giống ở Việt Nam, và đặc biệt là lá dong, bởi vào dịp Tết nhu cầu tăng cao, lá thường không to và đẹp như ở quê nhà.

Nhưng khó nhất lại nằm ở phần “mùi Tết”, công đoạn nấu bánh. “Ở Pháp, bọn em gần như không thể nấu bánh trong một chiếc nồi lớn và quây quần bên bếp lửa như ở Việt Nam. Vì vậy, bọn em thường phải dùng nồi áp suất…”, Chi kể.

Thành phẩm có thể không “chuẩn” như ở nhà, nhưng đủ để mở ra một cảm giác khác. Bánh chưng có thể không dẻo, không chắc như ở nhà, nhưng “vẫn mang lại một chút hương vị và không khí Tết truyền thống”. Với những người xa quê, đôi khi chỉ cần “một chút” ấy đã đủ để năm mới trở nên gần hơn.

Ở Paris, lợi thế là có nhiều khu chợ châu Á, thậm chí có những khu chợ do các thế hệ người Việt đi trước gây dựng, nên việc mua nguyên liệu phần nào thuận lợi. Nhưng không phải thứ gì cũng dễ: măng khô hay bóng bì có lúc khó kiếm; lá dong số lượng không nhiều, giá lại cao.

Điều quý hơn nguyên liệu, theo Chi, là cảm giác được “kéo lại gần nhau”: "Em cảm thấy chương trình của bọn em không chỉ đơn giản là một buổi gặp mặt, mà còn là dịp để mọi người cùng giữ gìn văn hóa và truyền thống Việt Nam nơi đất khách. Có những bạn Amser có bạn hay người yêu là những bạn Tây đều dắt đến sự kiện Tết để vừa chia sẻ niềm vui cũng như hình ảnh Tết cổ truyền của người Việt Nam.

Mâm cơm “Góp cỗ Tết” như một điểm tựa tinh thần cho những người con xa xứ

Sau mỗi mùa Tết, em nhận thấy cộng đồng dường như gắn bó hơn. Mọi người thân thiết hơn, dễ bắt chuyện và giúp đỡ nhau nhiều hơn trong cuộc sống thường ngày. Đặc biệt với những bạn mới sang Pháp hoặc lần đầu đón Tết xa nhà, sự kiện này giống như một điểm tựa tinh thần, khiến họ cảm thấy mình không hề đơn độc."

Khi Tết ở xa không còn là một mình

Ở Pháp, có những thứ thuộc về Tết Việt không thể mang nguyên vẹn sang: nồi bánh chưng đỏ lửa cả đêm, tiếng pháo giao thừa, chợ hoa sát hiên nhà. Nhưng cũng có những thứ có thể được tạo lại, bằng chính bàn tay của người xa quê: một bữa góp cỗ, một tờ giấy đỏ xin chữ, một cái ôm “vừa vui vừa thở phào”.

Những hoạt động truyền thống ý nghĩa làm cho Tết Việt vẫn có “đất” để nảy mầm

Tết ở nước ngoài có thể không có nồi bánh chưng đỏ lửa suốt đêm hay chợ hoa rực rỡ trước nhà. Nhưng Tết vẫn có thể bắt đầu từ những điều nhỏ: một cuộn băng dính mua vội, một chuyến xe đường dài để mượn đồ trang trí, một lần “bẻ lái” kịch bản sát giờ, rồi kết thúc bằng khoảnh khắc mọi người ngồi lại bên mâm “góp cỗ”.

Và đôi khi, Tết không còn là thứ phải tìm lại trong nỗi nhớ mà trở thành một hiện tại có thật, ấm và gần, đủ để người ta tin rằng, ở xa quê, chỉ cần còn nhau, không ai phải đón năm mới một mình.

Phương Anh