Mất ngủ liên quan đến nguy cơ đột quỵ cao hơn 26%

Ảnh minh họa: Adobe

Mất ngủ thường được xem là vấn đề ảnh hưởng chủ yếu đến chất lượng cuộc sống, khiến người bệnh mệt mỏi, thiếu tập trung sau một đêm khó ngủ. Tuy nhiên, những bằng chứng mới cho thấy tác động của tình trạng này có thể rộng hơn nhiều.

Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Sleep Medicine Reviews đã tổng hợp các bằng chứng về mối liên hệ giữa mất ngủ và nhiều kết cục sức khỏe. Kết quả đáng chú ý là người mắc chứng mất ngủ có nguy cơ đột quỵ cao hơn 26% so với những người không mắc chứng này.

Nhóm nghiên cứu cho rằng phát hiện này củng cố quan điểm cần nhìn nhận mất ngủ không chỉ như một vấn đề về giấc ngủ mà còn là một dấu hiệu có thể phản ánh tình trạng sức khỏe của não bộ, sức khỏe tâm thần và sức khỏe tổng thể.

Nghiên cứu có quy mô hơn 1,3 triệu người

Để đánh giá tác động rộng hơn của mất ngủ, các nhà nghiên cứu đã rà soát dữ liệu từ hai cơ sở dữ liệu y khoa lớn là MEDLINE và EMBASE, với các nghiên cứu được công bố đến tháng 8/2025.

Từ hàng loạt công trình trước đó, nhóm nghiên cứu kết hợp bằng chứng từ các tổng quan hệ thống hiện có với 3 tổng quan hệ thống mới tập trung vào đột quỵ, chấn thương nghề nghiệp và tình trạng nhập viện. Tổng số người tham gia trong nhóm nghiên cứu về đột quỵ vượt 1,3 triệu người.

Kết quả cho thấy người mắc chứng mất ngủ có nguy cơ đột quỵ cao hơn 26%. Tuy nhiên, mức độ liên quan giữa mất ngủ và đột quỵ có sự khác biệt đáng kể giữa các nghiên cứu.

Một kết quả khác cũng đáng chú ý là mối liên hệ với tình trạng nhập viện. Trong 5 nghiên cứu xem xét vấn đề này, 3 nghiên cứu được đưa vào phân tích gộp. Người mắc chứng mất ngủ có khả năng phải nhập viện vì bất kỳ nguyên nhân nào cao hơn 28%.

Những con số này không có nghĩa cứ mất ngủ là sẽ dẫn đến đột quỵ hoặc phải nhập viện. Chúng phản ánh sự khác biệt về nguy cơ giữa các nhóm người được nghiên cứu.

Không chỉ là câu chuyện của một đêm mất ngủ

Mất ngủ được định nghĩa là tình trạng khó đi vào giấc ngủ hoặc khó duy trì giấc ngủ, đồng thời gây ảnh hưởng đến hoạt động ban ngày dù người đó có đủ điều kiện và cơ hội để ngủ.

Một phân tích gộp trước đây ước tính chứng mất ngủ đáp ứng các tiêu chuẩn chẩn đoán quốc tế ảnh hưởng đến khoảng 22% dân số nói chung.

Các bằng chứng được tổng hợp trong nghiên cứu mới cho thấy mối liên hệ giữa mất ngủ và nhiều vấn đề khác của não bộ và sức khỏe tâm thần. Phần lớn các tổng quan được xem xét ghi nhận mối liên hệ giữa mất ngủ và sa sút trí tuệ do mọi nguyên nhân, mặc dù kết quả không hoàn toàn nhất quán giữa các nghiên cứu.

Đối với bệnh Alzheimer, bằng chứng về mối liên hệ được đánh giá là nhất quán hơn. Trong khi đó, kết quả liên quan đến sa sút trí tuệ do mạch máu vẫn còn khác nhau.

Mất ngủ cũng được ghi nhận có liên quan đến trầm cảm và hành vi tự sát. Tuy nhiên, tương tự với đột quỵ và sa sút trí tuệ, các mối liên hệ này không đồng nghĩa với việc mất ngủ là nguyên nhân trực tiếp gây ra những tình trạng này.

Cần nhìn giấc ngủ như một phần của sức khỏe não bộ

Theo tác giả chính Luca Vignatelli, thuộc Viện Khoa học Thần kinh IRCCS ở Bologna (Italy), mất ngủ cần được chú ý như một dấu hiệu cảnh báo về sức khỏe não bộ và sức khỏe tâm thần. Ông cho rằng những người mắc chứng mất ngủ có nguy cơ mắc sa sút trí tuệ hoặc đột quỵ cao hơn và tình trạng này cần được nhận diện, xử lý trong một cách tiếp cận sức khỏe rộng hơn.

Dù vậy, các tác giả cũng thận trọng về những giới hạn của nghiên cứu. Đây là một nghiên cứu tổng quan về mối liên hệ, không phải bằng chứng cho thấy mất ngủ trực tiếp gây ra đột quỵ, sa sút trí tuệ hay các bệnh lý khác.

Tác giả nghiên cứu Stefan Seidel khẳng định giấc ngủ nên trở thành một phần trong cuộc trao đổi về sức khỏe não bộ ở mọi lứa tuổi. Theo ông, việc nâng cao nhận thức về mất ngủ, điều trị tình trạng này và đưa kiến thức về giấc ngủ vào các chương trình nâng cao sức khỏe có thể giúp mọi người quan tâm đúng mức hơn đến một yếu tố vốn thường bị xem nhẹ này.