'Mắt thần' VMS trong cuộc chiến chống IUU ở Lâm Đồng

Bộ đội Biên phòng tỉnh phối hợp kiểm tra các điều kiện trước khi tàu cá ra khơi khai thác hải sản

Theo dấu tàu cá giữa biển khơi

Trong công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, trường hợp không báo cáo và không theo quy định (IUU), thiết bị giám sát hành trình (VMS) đang trở thành công cụ quan trọng giúp lực lượng chức năng theo dõi hoạt động của tàu cá từ xa.

Biên phòng kiểm tra việc kết nối, duy trì thiết bị VMS đối với tàu cá có chiều dài trên 15 m

Tại Đồn Biên phòng Hòa Minh - đơn vị có trách nhiệm quản lý, bảo vệ khoảng 20 km bờ biển trên địa bàn xã Phan Rí Cửa. Toàn xã hiện có khoảng 1.200 tàu, thuyền và gần 5.000 lao động hoạt động trong lĩnh vực đánh bắt, chế biến hải sản. Với số lượng tàu cá lớn, việc bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ chủ quyền vùng biển nơi đây cũng đặt ra những yêu cầu cao để quản lý chặt chẽ phương tiện.

Thiết bị giám sát hành trình tàu cá (VMS)

Được biết, trong 8 tháng năm 2026, Đồn Biên phòng Hòa Minh đã đăng ký, kiểm tra 6.471 lượt tàu với 31.521 lao động. Đối với 212 tàu cá thuộc diện phải lắp đặt VMS do đơn vị quản lý, qua tuyên truyền, vận động, hiện tất cả đã lắp đặt, bảo đảm đạt 100%.

Theo Đồn Biên phòng Hòa Minh, việc duy trì tín hiệu VMS giúp đơn vị chủ động hơn trong nắm tình hình đội tàu trên biển. Những thông tin từ hệ thống là cơ sở để lực lượng chức năng phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và phối hợp với chủ tàu, thuyền trưởng xử lý ngay từ đầu.

Đồn Biên phòng Hòa Minh kiểm tra tàu cá, tàu dịch vụ nghề cá trên vùng biển đơn vị phụ trách

Thông qua hệ thống VMS, lực lượng chức năng có thể theo dõi hành trình của tàu cá khi phương tiện hoạt động trên biển. Khi phát hiện tàu mất tín hiệu hoặc có dấu hiệu bất thường, cán bộ, chiến sĩ có thể liên hệ với chủ tàu, thuyền trưởng để xác minh, cảnh báo và yêu cầu khắc phục.

Thực tế trong tháng 7/2026, qua giám sát các hoạt động của tàu cá trên địa bàn xã Phan Rí Cửa, đơn vị phát hiện một tàu cá mất kết nối VMS. Sau khi được thông báo, chủ tàu và thuyền trưởng đã khắc phục, khôi phục tín hiệu ngay sau đó.

Đồn Biên phòng Thanh Hải tuyên truyền pháp luật về chống khai thác IUU cho ngư dân

Cùng với giám sát từ xa, Đồn Biên phòng Hòa Minh vẫn duy trì kiểm tra, kiểm soát trực tiếp. Đơn vị này đã vận động 1.172 chủ tàu, thuyền trưởng ký cam kết không vi phạm quy định về khai thác IUU và không xâm phạm vùng biển nước ngoài; đồng thời cập nhật dữ liệu tàu cá trên phần mềm quản lý tàu cá của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng để rà soát, phân loại những phương tiện có nguy cơ cao.

Công nghệ gắn với quản lý từ cơ sở

Song song với Đồn Biên phòng Hòa Minh, công tác quản lý đội tàu cũng được các đơn vị biên phòng tuyến biển thực hiện trên nền tảng dữ liệu điện tử kết hợp với tuần tra, tuyên truyền.

Tại Đồn Biên phòng Tân Thắng, đơn vị đang quản lý 213 tàu cá, gồm 205 tàu dài từ 6 m đến dưới 12 m, 7 tàu dài từ 12 m đến dưới 15 m và 1 tàu dài trên 15 m. Đến nay, cả 213/213 tàu cá đã được cập nhật vào phần mềm quản lý tàu cá của Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng, đạt 100%.

Đồn Biên phòng Phước Lộc triển khai mô hình “Bộ đội Biên phòng đồng hành chuyển đổi số nơi biên giới”

Từ đầu năm đến nay, Đồn Biên phòng Tân Thắng tổ chức 68 đợt tuần tra, kiểm soát với 280 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia; tổ chức 32 buổi tuyên truyền cho 960 lượt ngư dân. Đơn vị cũng yêu cầu 8/8 chủ tàu, thuyền trưởng có phương tiện từ 12 m trở lên ký cam kết chấp hành các quy định về khai thác thủy sản.

Không chỉ tại các đồn biên phòng, việc ứng dụng công nghệ còn được thể hiện rõ trong hoạt động tại cảng cá. Tại Ban Điều hành khu tránh trú bão Cảng cá La Gi (phường Phước Hội), các chủ tàu, thuyền trưởng cũng được yêu cầu thực hiện đăng ký, khai báo nhật ký hành trình và các thủ tục ra vào cảng theo quy định.

Tàu cá đang neo đậu tại Cảng cá La Gi, phường Phước Hội

Ông Trà Văn Minh, chủ 2 tàu BTh 93097-TS và BTh 93098-TS cho biết, mỗi chuyến biển, các tàu đều thực hiện đầy đủ thủ tục xuất, nhập bến và bật thiết bị giám sát hành trình liên tục. Việc khai báo nhật ký điện tử cũng được thực hiện trước khi tàu vươn khơi.

Với thuyền viên Nguyễn Quang Vinh, người có gần 20 năm gắn bó với nghề biển, việc ghi nhật ký khai thác hiện thuận tiện hơn nhờ ứng dụng trên điện thoại thông minh. Các thông tin về xuất bến, hoạt động khai thác và tọa độ được cập nhật trên hệ thống, giúp quá trình khai báo thuận tiện hơn so với cách ghi chép thủ công trước đây.

Đồn Biên phòng Thanh Hải hướng dẫn người dân quét mã QR để tố giác tội phạm và các hành vi vi phạm pháp luật khi triển khai mô hình “Hòm thư tố giác tội phạm ẩn danh”

Ông Võ Thành Quý, Phó Ban Điều hành khu tránh trú bão Cảng cá La Gi cho biết, mỗi ngày, có khoảng 20 - 30 tàu ra vào cảng. Cảng cá phối hợp với lực lượng kiểm ngư, biên phòng và phường Phước Hội tuyên truyền, nâng cao ý thức của ngư dân trong thực hiện các quy định chống khai thác IUU.

Cảng cá tập trung thu nhật ký để giám sát sản lượng thủy sản cập cảng theo quy định tại Thông tư số 81 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Các thủ tục được thực hiện trên hệ thống phần mềm điện tử eCDT của cảng cá và hệ thống quản lý tàu cá của bộ đội biên phòng, qua đó tăng cường phối hợp trong kiểm soát tàu cá.

Cùng với kiểm soát tàu ra vào cảng, phường Phước Hội cũng chú trọng quản lý những phương tiện không đủ điều kiện hoạt động. Đến ngày 30/8, địa phương có hơn 877 tàu cá, trong đó 130 tàu không đủ điều kiện đánh bắt. Hơn 100 tàu đã hết hạn đăng kiểm hoặc giấy phép khai thác được thông báo, hướng dẫn hoàn thiện thủ tục và kiểm soát chặt, không cho xuất bến khi chưa đủ điều kiện.

Số lượng tàu cá của tỉnh được đăng ký và cập nhật đầy đủ trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia đạt 100%

Đối với 14 tàu đang neo bờ để chờ bán, thay máy hoặc cải hoán nhưng chưa hoàn tất thủ tục pháp lý, địa phương đã dán bảng “không đủ điều kiện hoạt động” để phân loại, quản lý chặt chẽ.

Lâm Đồng hiện có 8.176 tàu cá được đăng ký và cập nhật đầy đủ trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia, đạt 100%. 7 tháng năm 2026, có 22.446 lượt tàu cập cảng và 23.569 lượt tàu rời cảng; tỷ lệ thực hiện trên hệ thống truy xuất nguồn gốc điện tử (eCDT) đạt gần 100%.

Từ biển khơi đến cảng cá, công nghệ đang giúp lực lượng chức năng có thêm công cụ để quản lý đội tàu và phát hiện sớm những dấu hiệu bất thường. Khi dữ liệu được cập nhật đầy đủ, tín hiệu VMS được duy trì và các quy định được thực hiện nghiêm túc, mỗi chuyến biển sẽ được đặt trong một quy trình kiểm soát chặt chẽ hơn. Đó cũng là cơ sở để những tín hiệu từ VMS thực sự trở thành “mắt thần”, góp phần ngăn ngừa vi phạm IUU từ sớm, từ xa.