Mặt tối của kim cương: 'Của đống tiền' mua dễ, bán khó

Thị trường kim cương đang trải qua giai đoạn biến động mạnh khi hàng loạt doanh nghiệp kinh doanh đóng cửa hoặc tạm ngừng hoạt động. Làn sóng bán lại kim cương gia tăng được cho là đang tạo áp lực lên dòng tiền của một số cơ sở kinh doanh. Diễn biến này được cho là có liên quan đến các thông tin lan truyền trên mạng xã hội về nghi vấn một số cửa hàng bán kim cương không đúng chất lượng.

Niềm tin thị trường tiếp tục bị tác động trong bối cảnh Công an tỉnh Thanh Hóa triệt phá đường dây buôn lậu kim cương xuyên quốc gia với doanh thu ước tính khoảng 280 tỷ đồng.

Theo chuyên gia, mặc dù có giá trị lớn và được xếp vào nhóm hàng hóa xa xỉ, kim cương từ lâu không được giới đầu tư xem là tài sản dự trữ hay kênh tích lũy an toàn như vàng. Kim cương có tính thanh khoản thấp nên người mua gần như luôn phải chấp nhận thua lỗ khi bán lại.

Giá thu mua thường thấp hơn đáng kể so với giá bán ban đầu. Người sở hữu kim cương gặp nhiều khó khăn khi cần chuyển nhượng, đặc biệt trong giai đoạn thị trường biến động hoặc doanh nghiệp ngừng hoạt động.

Đầu tư kim cương: Tài sản xa xỉ nhưng thanh khoản thấp. Ảnh: BCA

Vì sao mua dễ, bán khó?

Ông Trần Trọng Đức, CEO Virtus Prosperity - Công ty đầu tư và tư vấn tài chính, cho biết vị thế khác biệt giữa vàng và kim cương không phải ngẫu nhiên. Vàng là một tài sản tài chính mang chức năng tiền tệ, được chuẩn hóa, có tính thanh khoản toàn cầu và được các chính phủ công nhận.

Kim cương là một loại hàng xa xỉ mang giá trị cảm xúc, được cá nhân hóa, có thanh khoản thấp và chịu chi phối bởi hoạt động marketing cũng như rủi ro từ sự phát triển của công nghệ. Điều này lý giải vì sao vàng thường được ưu tiên hơn kim cương trong vai trò tài sản đầu tư.

Ông Đức chỉ ra một số yếu tố cốt lõi khiến kim cương không trở thành tài sản dự trữ hay đầu tư như vàng. Trước hết là tính đồng nhất và khả năng thay thế, nền tảng của một tài sản có thể giao dịch trên quy mô lớn. Vàng là hàng hóa được chuẩn hóa, một kilogram vàng 999,9 có giá trị như nhau ở mọi quốc gia, nhờ đó có thể giao dịch dễ dàng trên các sàn quốc tế và thông qua các quỹ ETF.

Mỗi viên kim cương là một tài sản riêng biệt với các tiêu chí 4C (trọng lượng, màu sắc, độ tinh khiết và giác cắt) khác nhau, tạo ra hàng triệu mức giá. Sự khác biệt này khiến kim cương không thể chuẩn hóa để giao dịch như vàng, đồng thời khó hình thành các sản phẩm tài chính như hợp đồng tương lai hay quỹ ETF kim cương vật chất.

Trong lịch sử, vàng từng giữ vai trò tiền tệ, là phương tiện thanh toán, thước đo giá trị và tài sản lưu giữ giá trị. Kim cương chưa từng đảm nhiệm chức năng tiền tệ, không được sử dụng để định giá hàng hóa và khả năng lưu giữ giá trị cũng chịu nhiều thách thức, đặc biệt khi kim cương nhân tạo ngày càng phát triển.

Các ngân hàng trung ương trên thế giới nắm giữ vàng nhưng hiện không có ngân hàng trung ương nào nắm giữ kim cương như một loại dự trữ chính thức. Ngoài ra, vàng có giá giao dịch minh bạch trên phạm vi toàn cầu, hoạt động liên tục với chênh lệch giá mua - bán thấp.

Thị trường kim cương phân mảnh, giá phụ thuộc vào chất lượng từng viên, thương hiệu và giấy kiểm định, trong khi thị trường mua bán lại còn hạn chế, khiến việc định giá và thanh khoản gặp nhiều khó khăn.

Sự phát triển nhanh của kim cương nhân tạo, với chất lượng tiệm cận kim cương tự nhiên nhưng giá thấp hơn đáng kể, cũng tạo áp lực lên mặt bằng giá của kim cương thương mại.

Trong danh mục tài sản cá nhân, ông Đức cho rằng kim cương vẫn có giá trị ở những chức năng đặc thù. Đây là tài sản tiêu dùng cao cấp, mang giá trị cảm xúc và thể hiện phong cách sống, tương tự các tác phẩm nghệ thuật, đồng hồ cao cấp hay túi xách hàng hiệu.

Đối với các gia đình có giá trị tài sản lớn, kim cương còn có thể đóng vai trò là phương tiện lưu giữ tài sản dưới dạng nhỏ gọn, dễ bảo quản và thuận tiện trong việc truyền lại cho thế hệ sau. Tuy nhiên, đây không phải là tài sản đầu cơ hay tích lũy với kỳ vọng bán lại để sinh lời.

Theo ông Đức, nhà đầu tư cần thận trọng trước các lời chào mời đầu tư kim cương trong bối cảnh thông tin thị trường còn thiếu minh bạch hiện nay.