Mặt trận chiến lược mới giữa Mỹ và Trung Quốc

Mỹ và Trung Quốc tăng tốc cạnh tranh giành ưu thế về cáp ngầm dưới biển. Ảnh: SCMP.

Theo Liên minh Viễn thông Quốc tế (ITU), khoảng 99% lưu lượng dữ liệu toàn cầu, từ thư điện tử, trang web đến các cuộc gọi video, đều được truyền tải qua hệ thống cáp quang dưới biển. Khi trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán đám mây và các dịch vụ tài chính số phát triển mạnh, nhu cầu truyền tải dữ liệu với tốc độ cao, an toàn và ổn định ngày càng tăng, khiến vai trò của hạ tầng cáp ngầm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Tuy nhiên, các tuyến cáp quang dưới đáy đại dương đang ngày càng được xem là tài sản chiến lược, gắn chặt với an ninh quốc gia, sức mạnh công nghệ và ảnh hưởng địa chính trị.

Viện Chính sách Chiến lược Australia (ASPI), nhận định cáp ngầm hiện là tài sản chiến lược không thể thiếu trong cuộc cạnh tranh giành ưu thế số giữa Mỹ và Trung Quốc. Theo Viện này, quốc gia kiểm soát hạ tầng trọng yếu sẽ có lợi thế đáng kể trong việc quyết định cách thức khai thác, đối tượng sử dụng cũng như các điều kiện tiếp cận mạng lưới này. Vì vậy, những lo ngại về ảnh hưởng từ bên ngoài và sự phụ thuộc chiến lược ngày càng gia tăng.

Những diễn biến gần đây cho thấy lĩnh vực cáp ngầm đang nhanh chóng trở thành một điểm nóng mới. Tháng 6 vừa qua, Mỹ tăng cường kiểm soát hạ tầng cáp ngầm thông qua việc siết chặt quy định cấp phép đối với các đơn vị sở hữu và vận hành trạm cập bờ, coi đây là một phần trong các biện pháp bảo vệ an ninh quốc gia. Chính sách này tiếp nối sáng kiến “Cáp sạch” được Washington triển khai từ năm 2020 nhằm hạn chế sự tham gia của các doanh nghiệp Trung Quốc vào các dự án cáp ngầm nhạy cảm.

Ở chiều ngược lại, Trung Quốc tiếp tục mở rộng hiện diện trên thị trường cáp ngầm quốc tế thông qua HMN Tech và các dự án thuộc sáng kiến Con đường Tơ lụa Kỹ thuật số. Theo Học viện Công nghệ Thông tin và Truyền thông Trung Quốc, HMN Tech đã triển khai hơn 100.000 km cáp ngầm tại trên 70 quốc gia và vùng lãnh thổ, góp phần mở rộng hạ tầng kết nối số của Bắc Kinh trên phạm vi toàn cầu.

Giới phân tích cho rằng dự án cáp ngầm SeaMeWe-6 là minh chứng rõ nét cho tác động của địa chính trị đối với lĩnh vực này. Tuyến cáp dài 21.700 km kết nối Singapore với Pháp ban đầu được dự kiến giao cho HMN Tech xây dựng, song hợp đồng sau đó được chuyển cho doanh nghiệp SubCom của Mỹ sau chiến dịch vận động của Washington. Vụ việc cho thấy các dự án cáp ngầm hiện không còn đơn thuần là cuộc cạnh tranh về giá thành hay công nghệ, mà ngày càng chịu tác động của các yếu tố ngoại giao, an ninh và chiến lược.

Các chuyên gia nhận định mạng lưới cáp ngầm vẫn mang tính toàn cầu về mặt vật lý, nhưng đang dần bị phân tách bởi cạnh tranh địa chính trị Ảnh: AFP.

Cùng với tầm quan trọng ngày càng lớn của cáp ngầm, các nguy cơ về an ninh cũng trở nên rõ rệt hơn. Phát biểu tại Đối thoại Shangri-La cuối tháng 5 vừa qua, Phó Thủ tướng kiêm Bộ trưởng Quốc phòng Australia Richard Marles ví cáp ngầm là “động mạch của nền văn minh hiện đại”, đồng thời cảnh báo đáy biển đang dần trở thành một “chiến trường” mới.

Các chuyên gia nhận định mạng lưới cáp ngầm vẫn mang tính toàn cầu về mặt vật lý, nhưng đang dần bị phân tách bởi cạnh tranh địa chính trị. Nhiều tuyến cáp mới được thiết kế để tránh các điểm cập bờ hoặc khu vực biển nhạy cảm, phản ánh xu hướng phân mảnh ngày càng rõ của hệ sinh thái công nghệ toàn cầu giữa hai cực do Mỹ và Trung Quốc dẫn dắt. Trong bối cảnh đó, cuộc cạnh tranh dưới đáy đại dương được dự báo sẽ tiếp tục gia tăng, khi cáp ngầm ngày càng trở thành một thành tố quan trọng của sức mạnh kinh tế, công nghệ và an ninh quốc gia.