Mặt Trăng có phát nổ như pháo hoa khi va chạm với tảng đá vũ trụ?

Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA) cho biết, các phân tích trước đây về quỹ đạo của tiểu hành tinh 2024 YR4 cho thấy tiểu hành tinh này có xác suất 4,3% đâm vào Mặt Trăng trong năm 2032.

Khả năng tiểu hành tinh 2024 YR4 sẽ không đâm va vào Mặt Trăng như nhận định trước đây.

Tuy vậy, tin mừng là Cơ quan hàng không vũ trụ Mỹ (NASA) đã loại trừ hoàn toàn khả năng một tiểu hành tinh mang tên 2024 YR4 sẽ đâm vào Mặt Trăng vào năm 2032. "Năm ngoái, sự không chắc chắn trong quỹ đạo của tảng đá vũ trụ này từng cho thấy vẫn còn một khả năng va chạm nhỏ, nhưng các quan sát mới từ Kính thiên văn Không gian James Webb (JWST) của NASA xác nhận rằng nó sẽ không va chạm", VACA cho hay.

Dựa trên các phép đo của JWST được thu thập vào ngày 18 và 26/2/2026, các chuyên gia từ Trung tâm Nghiên cứu Vật thể gần Trái Đất thuộc Phòng thí nghiệm Sức đẩy Phản lực (JPL) của NASA cho biết họ dự đoán 2024 YR4 sẽ bay qua phía trên bề mặt Mặt Trăng ở khoảng cách 13.200 dặm (khoảng 21.200 km) vào ngày 22/12/2032.

Tiểu hành tinh 2024 YR4 được phát hiện vào cuối năm 2024 bởi Hệ thống Cảnh báo Cuối cùng về Va chạm Tiểu hành tinh với Trái Đất (ATLAS) tại Chile. Vào đầu năm 2025, các quan sát về tiểu hành tinh này không chắc chắn đến mức các nhà thiên văn cho rằng vẫn có một khả năng rất nhỏ nó sẽ va vào Trái Đất. Kịch bản va chạm với Trái Đất đã nhanh chóng bị loại bỏ, nhưng sự không chắc chắn về khả năng va vào Mặt Trăng còn kéo dài lâu hơn.

Từ mùa xuân năm 2025, quỹ đạo của tiểu hành tinh này trong Hệ Mặt Trời khiến nó trở nên quá mờ để có thể quan sát được, cho đến khi nó lại được camera cận hồng ngoại (NIRCam) của JWST ghi nhận vào tháng trước.

Việc các dự báo ban đầu về quỹ đạo của một tiểu hành tinh gần Trái Đất không đủ chắc chắn để làm nảy sinh khả năng xảy ra một vụ va chạm vũ trụ thực ra không phải điều quá bất thường. Các phép đo bổ sung thường sẽ loại trừ khả năng va chạm. Trường hợp này từng xảy ra với tiểu hành tinh Apophis, đối tượng từng gây chú ý lớn khi được phát hiện vào năm 2004. Khi đó, các nhà thiên văn cho rằng Apophis có một khả năng nhỏ va vào Trái Đất vào năm 2029, hoặc có thể là năm 2036. Một đợt quan sát khác vào năm 2013 đã loại trừ khả năng đó và nay với 2024 YR4, kết luận cũng tương tự.

Nếu 2024 YR4 thực sự đâm vào Mặt Trăng, vụ nổ sẽ lớn đến mức nào? Các chuyên gia cho biết tảng đá không gian này có đường kính khoảng 200 feet (khoảng 60 m), tương đương cỡ một tòa nhà 15 tầng. Ed Lu, cựu phi hành gia hiện phụ trách Viện Tiểu hành tinh thuộc Quỹ B612, năm ngoái từng nói rằng một vật thể lớn như vậy có thể tạo ra một hố va chạm rộng khoảng 1,2 dặm (khoảng gần 2 km) trên Mặt Trăng.

"Đó sẽ là một lượng vật chất khổng lồ bị bắn tung lên, và về cơ bản sẽ đi vào quỹ đạo quanh Mặt Trăng, hoặc bao quanh Mặt Trăng," Lu nói khi đó. "Nếu nó va chạm, bạn sẽ có thể nhìn thấy từ Trái Đất bằng mắt thường. Một vụ nổ khá lớn, nó sẽ hất tung rất nhiều vật chất lên. Thực ra, tôi còn dám cá rằng trên Trái Đất sẽ có những trận mưa sao băng."

Tô Hội