Màu cổ phục tái sinh

Huy hoàng cổ phục Việt

Với mỗi quốc gia, dân tộc, trang phục là thành tố văn hóa quan trọng để nhận biết. Ở nhiều quốc gia châu Á, trang phục truyền thống thường xuyên được sử dụng trong các lễ hội, sự kiện văn hóa, những dịp đặc biệt và ngay cả trong cuộc sống hàng ngày. Tại nhiều nước, không khó để bắt gặp hình ảnh khách du lịch hay người dân địa phương diện trang phục bản xứ đi lại trên đường phố. Nếu Nhật Bản có Kimono, Hàn Quốc hay Triều Tiên có Hanbok, Trung Quốc có Hán phục hay xường xám, thì Việt Nam cũng có Việt phục hay áo dài. Trong nhịp sống hiện đại, khi văn hóa giao thoa mạnh mẽ, việc gìn giữ và phát huy những giá trị truyền thống của dân tộc là điều vô cùng quan trọng. Một trong những nét đẹp văn hóa ấy chính là trang phục truyền thống Việt Nam.

Những buổi diễu hành cổ phục với tên gọi "Bách hoa bộ hành" xuyên phố phường ở khắp ba miền đã thu hút hàng ngàn người

Trước đây, chúng ta thường bắt gặp hình ảnh trang phục cổ của người Việt trên sách báo, phim ảnh, thì nay đã hiện diện gần hơn và xuất hiện thường xuyên trong cuộc sống. Cùng với áo dài, cổ phục Việt ngày càng phổ biến, mang đời sống riêng trong nhiều lĩnh vực của xã hội. Từng có một thời gian không lâu, giới trẻ yêu thích văn hóa trang phục của nước ngoài như Hàn Quốc, Trung Quốc, Nhật Bản mà “hờ hững” với những sản phẩm của nước nhà. Thế nhưng vài năm trở lại đây, trào lưu yêu thích cổ phục Việt đang được hình thành, tạo nên những hiệu ứng, dấu ấn riêng.

Các loại cổ phục Việt được nhiều người yêu thích, khoác lên mình với niềm tự hào là tín hiệu đáng mừng. Trong những bộ ảnh kỷ niệm, kỷ yếu hay ảnh cưới, cổ phục được lựa chọn nhằm lưu giữ khoảnh khắc đáng nhớ và tôn vinh giá trị của truyền thống. Cổ phục Việt cũng xuất hiện trong những dịp du lịch tại các di tích với áo giao lĩnh, áo viên lĩnh, phượng bào triều Nguyễn, nhật bình, áo ngũ thân, áo dài nam, áo the… Ngay cả trong âm nhạc, điện ảnh cũng đã xuất hiện những dấu ấn gắn với sự trở lại của cổ phục Việt. Vài năm gần đây, hàng loạt MV cổ trang thuần Việt mà trong đó yếu tố văn hóa, trang phục cổ được nghiên cứu, đầu tư khá công phu.

Không chỉ dừng lại ở trào lưu chụp ảnh đăng mạng xã hội, rất nhiều những hoạt động về cổ phục cũng đã được tổ chức như ngày hội Việt phục “Tóc xanh - Vạt áo” diễn ra tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn - Đại học Quốc gia TP.HCM; chương trình trình diễn trang phục cổ “Niên - Đi cùng năm tháng” do một nhóm sinh viên đại học Hà Nội; diễu hành Việt phục tại Triển lãm “80 năm Hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc” tại Trung tâm Triển lãm Quốc gia. Đặc biệt, sự kiện văn hóa hấp dẫn và nổi bật trong năm 2025 là những buổi diễu hành cổ phục với tên gọi “Bách hoa bộ hành” xuyên phố phường ở khắp các tỉnh thành từ Hà Nội, cố đô Hoa Lư, cố đô Huế, Đà Nẵng, TP.HCM, Đà Lạt... Những chương trình ấy đã thu hút hàng trăm người mặc cổ phục các triều đại Lý, Trần, Lê, Nguyễn… được phục dựng đẹp mắt và tỉ mỉ bởi các nhóm nghiên cứu văn hóa.

Mỗi bộ cổ phục đều gói trọn nét duyên dáng, đậm chất Á Đông của người Việt

Không chỉ giới hạn trong các hoạt động nghệ thuật, cổ phục Việt còn nhận được sự yêu thích và đón nhận của nhiều người từ mạng xã hội tới đời sống thường ngày bên ngoài bởi vẻ đẹp, sự tinh tế và những giá trị văn hóa của trang phục mang lại. Trên mạng xã hội Facebook, nhiều hội nhóm về cổ phục với số lượng thành viên từ hàng chục nghìn đến hàng trăm nghìn mà đa phần là người trẻ với nội dung xoay quanh lịch sử của thời trang Việt, kiến thức văn hóa, chia sẻ ảnh mặc cổ phục đẹp,… Họ tìm đến cổ phục không chỉ để lưu giữ khoảnh khắc đẹp mà còn để cảm nhận tinh hoa trang phục truyền thống, hòa quyện giữa quá khứ và hiện tại. Đây là tín hiệu đáng mừng khi ngày càng nhiều người trẻ yêu thích tìm hiểu văn hóa truyền thống cũng như các bạn đang dần ý thức, trách nhiệm trước những tài sản văn hóa của dân tộc.

Họ đã hành động để gìn giữ, bảo tồn những nét đẹp ấy. Không chỉ là trào lưu nhất thời hay thú chơi mang tính hoài cổ, nhiều người đã chủ động tìm hiểu, phục dựng và lan tỏa các giá trị di sản văn hóa đang trở thành một xu hướng mang tính chiều sâu. Từ việc mặc áo dài, tìm hiểu về nhã nhạc cung đình, tham gia các lễ hội truyền thống, đến việc sáng tạo các nội dung số (video, podcast, blog, mạng xã hội...) nhằm giới thiệu văn hóa dân tộc tới cộng đồng quốc tế, giới trẻ đang góp phần tích cực vào hành trình hồi sinh di sản trong một hình hài mới, sống động và gần gũi hơn, tạo nên một hành trình hồi sinh di sản mà thế hệ trẻ thắp lửa bằng niềm say mê, sự sáng tạo và trách nhiệm với cội nguồn. Vai trò của họ như những “sứ giả văn hóa mới”, là những người có thể đưa di sản vượt ra khỏi ranh giới địa lý và thế hệ, để sống mãi cùng dòng chảy thời gian.

Từ truyền thống tới lan tỏa đương đại

Sự trở lại của cổ phục Việt từ những buổi dạo phố cho đến các sự kiện văn hóa không đơn thuần là trào lưu nhất thời. Đó là biểu hiện rõ nét cho một chuyển động âm thầm nhưng bền bỉ của ý thức dân tộc trong lòng người trẻ trong nhịp sống đương đại. Cũng từ những trào lưu chụp ảnh, làm video về cổ phục Việt, hàng loạt thương hiệu cổ phục ra đời phục vụ nhu cầu cho mọi người, kéo theo một thị trường thủ công đầy sáng tạo. Nhiều thương hiệu thời trang đã ra đời, chuyên phục dựng các kiểu áo từ thời Lê, Nguyễn, hay cải tiến nhẹ để phù hợp đời sống hiện đại. Những xưởng may nhỏ, thợ thêu trẻ, nghệ nhân làm trang sức cổ truyền… đang cùng góp sức làm nên một làn sóng văn hóa.

Cổ phục Việt là cả một kho tàng với nhiều loại trang phục khác nhau

Chị Trần Thị Hà My, một chủ tiệm may và cho thuê cổ phục tại Thành nội Huế cho biết, nhiều bạn trẻ chọn thuê trang phục cổ chụp ảnh để tạo dấu ấn riêng và lưu giữ cho mình những bộ ảnh độc đáo, mang đậm dấu ấn văn hóa dân tộc. Để đáp ứng nhu cầu của khách hàng, những tiệm may, cho thuê cổ phục thường xuyên cập nhật những mẫu trang phục mới và cung cấp các gói dịch vụ với cổ phục dành riêng cho các đối tượng khách hàng. Cổ phục được nhiều chuyên gia lịch sử, nhà sưu tầm, nghệ nhân, nhà thiết kế và giới nghệ sĩ nỗ lực, chung tay đưa đến gần công chúng. Trải nghiệm du lịch di sản cùng cổ phục cũng không còn giới hạn ở Hà Nội hay Huế, Hội An, Cố đô Hoa Lư mà đã phổ biến khắp mọi miền. Hầu hết mọi người đều hứng khởi khi khoác lên mình bộ trang phục xưa và dạo quanh thăm thú, tìm hiểu các cung điện, chùa chiền, bảo tàng, phố cổ… cổ phục song hành với áo dài để góp mặt trong các chương trình ngoại giao văn hóa, hợp tác quốc tế, tăng độ nhận diện bản sắc Việt Nam tới bạn bè năm châu. Cổ phục đang phổ biến và ngày càng được yêu thích không chỉ là một xu hướng thời trang mà còn thể hiện tình yêu, sự quan tâm của cộng đồng đối với giá trị văn hóa truyền thống. Những bức ảnh du khách trong trang phục truyền thống thường có sức lan tỏa mạnh mẽ trên mạng xã hội và kích thích mong muốn du lịch của người khác. Sự gia tăng này lại thúc đẩy phát triển dịch vụ ăn uống, lưu trú và mua sắm, từ đó tạo thêm việc làm cho người dân và doanh thu cho điểm du lịch.

PGS.TS Đỗ Văn Trụ, Chủ tịch Hội Di sản Văn hóa Việt Nam khẳng định: “Lớp trẻ ngày nay không hề quay lưng với lịch sử hay di sản văn hóa dân tộc. Trái lại, trong họ vẫn luôn tồn tại một tình yêu sâu sắc đối với những giá trị truyền thống, với lịch sử cha ông và bản sắc văn hóa được hun đúc qua hàng ngàn năm”. Giúp cổ phục Việt có đời sống trong xã hội hiện đại, đưa trang phục cổ Việt Nam trở lại với đời sống người Việt mới là phương pháp bảo tồn hiệu quả nhất. Cổ phục được tái sinh, tỏa sáng rực rỡ không chỉ là một bước tiến trong bảo tồn di sản văn hóa dân tộc mà còn góp phần quan trọng vào các trải nghiệm thu hút khách du lịch, góp phần quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam.

Cổ phục được tái sinh, tỏa sáng rực rỡ bảo tồn di sản văn hóa dân tộc và góp phần thu hút du lịch, quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam

Cổ phục không đơn thuần là những bộ quần áo, mà còn là những câu chuyện lịch sử, mang tính biểu tượng tinh hoa văn hóa dân tộc, như một “kho tàng” đầy tiềm năng chờ được khai phá. Nét đẹp cổ phục Việt không dừng lại ở việc tôn vinh vẻ đẹp hình thức mà còn là cầu nối giữa quá khứ và hiện tại, nhắc nhở mỗi người về cội nguồn và niềm tự hào dân tộc. Những bộ trang phục của quá khứ tạo nên sứ mệnh mới trong cuộc sống hiện đại cho chúng ta thấy, sau mỗi tấm áo là lịch sử, sau sự trở lại của cổ phục là tình yêu và sự trân trọng đối với tinh hoa văn hóa dân tộc. Đó là dấu hiệu đáng mừng cho thấy văn hóa không bị lãng quên, mà đang được tiếp sức bằng chính tình yêu và trách nhiệm thế hệ hôm nay dành cho bản sắc Việt trong thời đại hội nhập vào kỷ nguyên mới cùng đất nước.

Tiêu Dao/Báo Giác Ngộ