Mâu thuẫn giữa ông Trump và ông Zelensky ngày càng rõ nét

Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky trong cuộc gặp tại Nhà Trắng ngày 28-2-2025. Ảnh: Chinadaily

Trong cuộc phỏng vấn với kênh Newsmax phát sóng ngày 15-10, Tổng thống Mỹ Donald Trump tiếp tục chỉ trích Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky, cho rằng các cuộc tấn công của Kiev nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga đang gây tổn hại đến nguồn cung năng lượng toàn cầu, đồng thời cản trở nỗ lực chấm dứt xung đột. Ông Trump cho biết đã yêu cầu Ukraine ngừng tập kích các cơ sở lọc dầu của Nga, đặc biệt là những nhà máy sản xuất dầu diesel. Theo nhà lãnh đạo Mỹ, đây là nguồn nhiên liệu thiết yếu đối với nhiều quốc gia và việc phá hủy các cơ sở này có thể đẩy giá năng lượng tăng cao. "Tôi cho rằng điều đó thật đáng lên án. Có rất nhiều mục tiêu khác", ông Trump nói, đồng thời nhấn mạnh Ukraine không mang lại lợi ích cho thế giới khi tấn công những cơ sở sản xuất nhiên liệu mà thị trường quốc tế đang cần.

Nhà lãnh đạo Mỹ cũng nghi ngờ thiện chí đàm phán của ông Zelensky, cho rằng Tổng thống Ukraine tuyên bố muốn đạt được thỏa thuận hòa bình nhưng trên thực tế không thực sự theo đuổi mục tiêu này. "Tôi thấy khó đàm phán với ông Zelensky hơn với ông Putin", ông Trump nhận định, đồng thời cho rằng cuộc chiến nên sớm kết thúc và cả Nga lẫn Ukraine đều có lý do để chấm dứt giao tranh. Ông Trump còn chỉ trích chính quyền tiền nhiệm của Tổng thống Joe Biden vì đã cung cấp cho Ukraine hàng tỷ USD viện trợ, tên lửa và các hệ thống đánh chặn. Ông đặt câu hỏi về số phận khoản viện trợ này, đồng thời cáo buộc một số tên lửa Mỹ cung cấp cho Kiev bị bán trên thị trường tự do, nhưng không đưa ra bằng chứng cụ thể cho nhận định trên.

Những phát biểu của ông Trump được đưa ra sau khi ông Zelensky bày tỏ cảm giác bị "phản bội" trước quyết định của Washington cho phép thực hiện một số giao dịch liên quan đến dầu diesel có nguồn gốc Nga nhằm kiềm chế giá năng lượng tăng cao.

Trước đó, sau cuộc điện đàm với Tổng thống Nga Vladimir Putin ngày 9-10, ông Trump tuyên bố Nga sẽ cung cấp lượng lớn dầu diesel cho thị trường Mỹ và toàn cầu. Bộ Tài chính Mỹ sau đó ban hành giấy phép tạm thời cho phép một số giao dịch liên quan đến việc bán, vận chuyển và nhập khẩu dầu diesel Nga, có hiệu lực đến ngày 7-4-2027. Tuy nhiên, động thái này không đồng nghĩa Washington dỡ bỏ toàn bộ các biện pháp trừng phạt đối với Moscow.

Trong khi đó, Ukraine tuyên bố nối lại các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng Nga sau khi cho rằng Moscow không tuân thủ đề xuất ngừng bắn đối với hạ tầng năng lượng. Kiev nhấn mạnh việc chấm dứt các cuộc tập kích phải gắn với việc Nga ngừng những đòn tấn công tương tự nhằm vào Ukraine.

Sức ép bầu cử và bất đồng về lãnh đạo Ukraine

Bên cạnh vấn đề năng lượng, ông Trump tiếp tục kêu gọi Ukraine tổ chức bầu cử tổng thống, cho rằng nước này cần một nhà lãnh đạo mới có khả năng đạt được thỏa thuận với Nga. "Tôi nghĩ cần phải có một cuộc bầu cử", ông Trump nói, đồng thời đặt câu hỏi liệu người dân Ukraine có hài lòng với giới lãnh đạo hiện nay hay không.

Nhiệm kỳ tổng thống theo quy định của ông Zelensky đã kết thúc vào tháng 5-2024. Tuy nhiên, Ukraine hiện áp dụng thiết quân luật sau khi xung đột với Nga bùng phát vào tháng 2-2022, trong khi luật pháp nước này không cho phép tổ chức bầu cử trong thời gian thiết quân luật. Giới chức Ukraine cũng cho rằng việc bảo đảm một cuộc bầu cử an toàn trong bối cảnh chiến sự tiếp diễn là thách thức lớn.

Phản hồi những lời kêu gọi từ Washington, ông Zelensky khẳng định việc lựa chọn tổng thống thuộc về người dân Ukraine, không phải quyết định của các nhà lãnh đạo nước ngoài. Trong cuộc phỏng vấn với chương trình Piers Morgan Uncensored, ông bác bỏ quan điểm cho rằng mình rời nhiệm sở sẽ giúp tháo gỡ những trở ngại đối với tiến trình hòa bình. Theo ông Zelensky, bất kỳ người kế nhiệm nào cũng phải tiếp tục bảo vệ đất nước, bởi đây là trách nhiệm của người đứng đầu Ukraine. Ông cũng khẳng định không có ý định từ chức, đồng thời cho rằng các cuộc tấn công của Nga khiến việc tổ chức bầu cử hiện nay gần như không thể thực hiện. Trước đó, nhà lãnh đạo Ukraine cho biết Kiev sẵn sàng tổ chức bầu cử nếu Moscow chấp nhận ngừng bắn hoàn toàn ít nhất 60 ngày.

Ukraine đối mặt nguy cơ thiếu hụt tên lửa phòng không

Căng thẳng ngoại giao với Washington diễn ra khi Ukraine gặp khó khăn trong việc bổ sung kho vũ khí phòng không, đặc biệt là tên lửa đánh chặn Patriot, một trong số ít loại vũ khí có khả năng đối phó tên lửa đạn đạo Nga.

CNN ngày 15-10 dẫn lời một nguồn tin am hiểu tình hình cho biết Ukraine có thể đã sử dụng hết số tên lửa đánh chặn Patriot còn lại trong các đợt tập kích gần đây. Thông tin này được đưa ra sau khi Nga tăng cường các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của Ukraine, trong đó có những mục tiêu tại Kiev và Kharkov. Trong nhiều tháng qua, ông Zelensky liên tục kêu gọi Mỹ và các đối tác châu Âu bổ sung tên lửa phòng không. Tuy nhiên, nguồn cung toàn cầu hạn chế, chi phí cao và nhu cầu dự trữ của các nước khiến việc tăng viện trợ gặp nhiều trở ngại. Một số quốc gia châu Âu cũng chưa đồng ý chuyển thêm tên lửa Patriot cho Kiev.

Theo các nguồn tin được truyền thông Mỹ dẫn lại, Washington đã cảnh báo về khả năng hạn chế chia sẻ thông tin tình báo và cung cấp vũ khí nếu Ukraine tiếp tục các cuộc tấn công sâu vào lãnh thổ Nga. Những thông tin này làm gia tăng lo ngại về mức độ hỗ trợ quân sự của Mỹ trong thời gian tới. Nếu nguồn cung thông qua cơ chế Danh sách yêu cầu ưu tiên của Ukraine (PURL) bị gián đoạn, Kiev có thể gặp thêm khó khăn trong việc tiếp nhận các lô vũ khí đã lên kế hoạch, đặc biệt là tên lửa Patriot.

Những diễn biến mới cho thấy quan hệ Washington - Kiev đang đứng trước sức ép lớn khi chính quyền ông Trump thúc đẩy một thỏa thuận hòa bình, trong khi Ukraine vẫn ưu tiên bảo đảm năng lực phòng thủ và phản đối các điều kiện có thể ảnh hưởng đến chủ quyền quốc gia. Khả năng duy trì viện trợ quân sự của Mỹ, cùng bất đồng về các cuộc tấn công vào cơ sở năng lượng Nga và vấn đề bầu cử, sẽ tiếp tục tác động đáng kể đến triển vọng đàm phán trong thời gian tới.