Máy bay EA-18G Growler gây nhiễu radar đối phương bằng cách nào?

Radar về cơ bản hoạt động bằng cách phát sóng điện từ ra không gian rồi thu lại tín hiệu phản xạ từ mục tiêu. Từ những tín hiệu này, hệ thống radar có thể xác định mục tiêu đang ở đâu, di chuyển như thế nào và trong một số trường hợp cung cấp dữ liệu phục vụ dẫn đường cho vũ khí.

Máy bay tác chiến điện tử EA-18G Growler tìm cách can thiệp vào quá trình đó. Thay vì chỉ sử dụng radar để tìm kiếm mục tiêu, Growler có thể thu nhận các tín hiệu điện từ do radar và những hệ thống khác phát ra.

Hệ thống thu nhận AN/ALQ-218 giúp máy bay phát hiện, xử lý và hỗ trợ xác định nguồn phát xạ. Hải quân Mỹ cho biết hệ thống này hoạt động cùng các hệ thống gây nhiễu của Growler để xử lý thông tin về tín hiệu đe dọa và hỗ trợ định vị nguồn phát.

Điều quan trọng là Growler không nhất thiết phải "nhìn thấy" radar bằng mắt hoặc phải phát hiện trực tiếp trạm radar. Nếu radar đang phát sóng, tín hiệu của nó có thể trở thành dấu hiệu để hệ thống tác chiến điện tử tìm kiếm và phân tích.

Sau khi thu được tín hiệu, hệ thống trên máy bay phải xác định đặc điểm của nguồn phát và lựa chọn phương thức đối phó phù hợp. Đây là phần phức tạp nhất của tác chiến điện tử, bởi môi trường điện từ không chỉ có một nguồn tín hiệu.

Một khu vực chiến đấu có thể đồng thời xuất hiện radar cảnh giới, radar điều khiển hỏa lực, hệ thống liên lạc và nhiều nguồn phát xạ khác.

EA-18G Growler sau đó có thể sử dụng hệ thống gây nhiễu để phát tín hiệu tác động trở lại. Trong cấu hình truyền thống, pod gây nhiễu AN/ALQ-99 đảm nhiệm nhiệm vụ tấn công điện tử đối với radar và thông tin liên lạc, hỗ trợ chế áp hệ thống phòng không tích hợp của đối phương.

Mỗi pod có máy phát, anten và các thành phần tạo tín hiệu gây nhiễu, được điều khiển thông qua hệ thống trên máy bay và kíp chiến đấu.

Hiểu đơn giản, radar phát tín hiệu để tìm mục tiêu. EA-18G Growler thu tín hiệu đó, phân tích rồi phát tín hiệu gây nhiễu trở lại. Khi tín hiệu gây nhiễu đủ hiệu quả, radar có thể gặp khó khăn trong việc tách tín hiệu phản xạ từ mục tiêu ra khỏi những tín hiệu không mong muốn.

Tuy nhiên, gây nhiễu không có nghĩa là tắt radar. Radar vẫn có thể tiếp tục phát sóng, màn hình vẫn có thể hoạt động và kíp trắc thủ vẫn có thể nhìn thấy những tín hiệu trên màn hình.

Vấn đề là chất lượng thông tin mà radar thu được có thể bị suy giảm. Mục tiêu có thể khó phát hiện hơn, khó duy trì bám bắt hơn hoặc dữ liệu thu được trở nên kém tin cậy.

Đây cũng là điểm cần phân biệt giữa gây nhiễu đơn giản và tác chiến điện tử hiện đại.

Một dạng gây nhiễu có thể tạo ra lượng tín hiệu lớn nhằm làm "ồn" môi trường điện từ, khiến tín hiệu mục tiêu khó được phân biệt.

Nhưng các hệ thống hiện đại còn có thể sử dụng những phương thức gây nhiễu phức tạp hơn, kết hợp khả năng xử lý tín hiệu và điều khiển kỹ thuật số để đối phó với từng loại mối đe dọa.

Hệ thống AN/ALQ-249 Next Generation Jammer đang được phát triển và đưa vào trang bị theo từng cấu hình để tăng năng lực tác chiến điện tử của EA-18G Growler.

Hải quân Mỹ cho biết hệ thống này sử dụng công nghệ phần mềm số và mảng quét điện tử, nhằm tăng khả năng gây nhiễu, hoạt động ở khoảng cách xa hơn và nhanh chóng cập nhật để đối phó với các mối đe dọa mới. NGJ sẽ từng bước bổ sung và cuối cùng thay thế hệ thống AN/ALQ-99.

Như vậy, cuộc đối đầu giữa Growler và radar không đơn giản là bên nào "mạnh hơn" về công suất. Đó còn là cuộc chạy đua giữa khả năng phát hiện, xử lý tín hiệu, lựa chọn phương thức gây nhiễu và khả năng chống nhiễu của radar.

Một radar hiện đại có thể thay đổi cách thức hoạt động để giảm tác động của gây nhiễu. Growler vì thế cũng phải liên tục nâng cấp phần cứng, phần mềm và thuật toán xử lý.

Hải quân Mỹ đang phát triển EA-18G Growler Block II với những cải tiến đối với hệ thống tác chiến điện tử nhằm duy trì năng lực trong môi trường đe dọa ngày càng phức tạp.

Đó là lý do tác chiến điện tử thường được ví như một cuộc đấu trí trong phổ điện từ. Radar không nhất thiết phải bị phá hủy. Chỉ cần nó không còn nhìn thấy mục tiêu đủ rõ, nhiệm vụ của EA-18G Growler đã đạt được một phần quan trọng.