Máy CNC vào xưởng gỗ Rạch Giá, nghề mộc tìm đường mới

Máy CNC hỗ trợ tạo hình những chi tiết hoa văn phức tạp giúp ông Giang Thanh Hà rút ngắn thời gian và tăng độ chính xác trong sản xuất đồ gỗ mỹ nghệ.

Gỡ nút thắt công đoạn chạm khắc

Trong xưởng gỗ của ông Giang Thanh Hà, tiếng máy chạy đều giữa mùi gỗ mới. Trên màn hình máy tính là những đường nét hoa văn được dựng thành hình khối. Chỉ sau khi bản vẽ hoàn chỉnh, dữ liệu mới được chuyển sang máy CNC để gia công trên phôi gỗ.

Cách làm ấy khác xa với ký ức tuổi thơ của ông Hà. Hơn 30 năm trước, ông thường thấy cha mình cùng những người thợ đóng tủ, giường rồi chất lên ghe, đưa hàng đi các vùng nông thôn như Tân Hiệp, Hòn Đất, Giồng Riềng... Khi đó, sản phẩm bán được nhiều khi không đổi bằng tiền mà chờ tới vụ thu hoạch đổi lúa của người dân.

Ông Hà lớn lên cùng tiếng đục, mùi gỗ và những đường vân tự nhiên. Nhưng thay vì nối nghề ngay, ông Hà học kỹ sư xây dựng, làm việc tại phường Rạch Giá. Công việc liên quan đến bản vẽ công trình khiến ông tiếp tục học văn bằng 2 ngành kiến trúc Trường Đại học Kiến trúc TP. Hồ Chí Minh. Khoảng 3 năm trước, khi đơn vị công tác giải thể, sáp nhập, ông nghỉ việc nhà nước, trở về với xưởng nội thất của gia đình.

Bắt tay làm những sản phẩm gỗ mỹ nghệ, ông Hà nhanh chóng gặp một trở ngại quen thuộc của nhiều cơ sở đó là thiếu thợ đục có tay nghề cao. Những hoa văn cổ điển, phù điêu hay tượng gỗ cầu kỳ đòi hỏi người thợ phải có kinh nghiệm và sự kiên nhẫn.

Một sản phẩm mất nhiều thời gian hoàn thiện, chi phí nhân công cao, trong khi chất lượng giữa các sản phẩm đôi lúc không đồng đều. “Nếu cứ phụ thuộc hoàn toàn vào thợ đục tay thì rất khó chủ động về tiến độ và giá thành. Mình phải tìm cách để công nghệ hỗ trợ người thợ, chứ không phải bỏ nghề thủ công”, ông Hà nói.

Từ chương trình khuyến công của Sở Công thương, xưởng gỗ của ông Hà được hỗ trợ một phần kinh phí đầu tư thiết bị. Ông đưa máy CNC vào sản xuất, cho phép gia công những chi tiết có hình dạng phức tạp. Các mẫu hoa văn, tượng hoặc chi tiết của bộ bàn ghế được dựng trên máy tính trước, sau đó chuyển dữ liệu để máy thực hiện công đoạn tạo hình.

Không chỉ biết sử dụng máy, ông Hà còn tự thiết kế mẫu, xử lý hình khối và lập trình dữ liệu dựa trên nền tảng kiến thức về kiến trúc của mình. Khách hàng yêu cầu một mẫu hoa văn, ông có thể dựng lại trên phần mềm, điều chỉnh tỷ lệ rồi mới đưa vào sản xuất. Nhờ vậy, những công đoạn đòi hỏi độ chính xác cao được kiểm soát tốt hơn, thời gian tạo hình được rút ngắn và cơ sở chủ động hơn khi nhận đơn hàng.

Máy làm phần khó, người thợ giữ hồn sản phẩm

Trong xưởng gỗ, máy CNC không thay thế hoàn toàn bàn tay người thợ. Máy đảm nhận phần tạo hình theo thiết kế, còn các công đoạn xử lý gỗ, làm nguội bề mặt, ráp nối, chỉnh sửa và hoàn thiện vẫn cần kinh nghiệm của người thợ. Đối với gỗ mỹ nghệ, độ đẹp của sản phẩm không chỉ nằm ở hoa văn mà còn ở cách xử lý từng thớ gỗ, tỷ lệ giữa các chi tiết và sự hài hòa của tổng thể.

Ông Hà cho rằng công nghệ chỉ là một công cụ, người làm nghề vẫn phải hiểu vật liệu và hiểu hình khối mới có thể tạo ra sản phẩm có giá trị. Ông Hà cho biết: “Máy có thể làm rất chính xác, nhưng máy không tự biết cái gì đẹp. Người thợ phải đưa được ý tưởng vào bản vẽ, rồi dùng máy để biến ý tưởng đó thành sản phẩm”.

Hiện xưởng gỗ của ông Hà duy trì khoảng 6 nhân công ở các khâu chế tác, hoàn thiện và lắp đặt. Ông đang chuẩn bị mở rộng không gian trưng bày sản phẩm, đồng thời dự định quảng bá, giới thiệu sản phẩm qua Facebook, YouTube để tìm thêm khách hàng. Xa hơn, ông muốn tổ chức đào tạo nghề chạm khắc mỹ nghệ cho thanh niên địa phương chưa có việc làm. Theo ông Hà, nếu nghề gỗ chỉ dựa vào cách làm cũ thì khó thu hút lớp trẻ. Khi có thiết kế, máy móc và thị trường, người học nghề sẽ có thêm cơ hội tạo thu nhập.