Máy tính xách tay không còn đua 'mỏng hơn, mạnh hơn'

Người dùng trải nghiệm mẫu máy tính xách tay với 2 màn hình.

Trí tuệ nhân tạo (AI), thiết kế đa màn hình, vật liệu mới và xu hướng làm việc linh hoạt đang khiến máy tính xách tay thay đổi vai trò – từ thiết bị làm việc truyền thống thành “trợ lý số” và trung tâm sáng tạo cá nhân.

Sự xuất hiện của các mẫu máy như ASUS Zenbook DUO 2026, Lenovo Yoga Book, HP Spectre Fold hay các dòng Copilot+ PC mới phản ánh rõ cách ngành công nghệ toàn cầu đang tái định nghĩa máy tính xách tay cho kỷ nguyên AI.

Xu hướng lớn nhất hiện nay là tích hợp mạnh các tính năng AI - xu hướng AI PC. Chỉ trong vòng một năm, gần như toàn bộ ngành sản xuất máy tính xách tay đã bước vào cuộc đua tích hợp AI ở cấp độ phần cứng. Intel tung ra Core Ultra Series với NPU chuyên xử lý AI, AMD phát triển Ryzen AI, còn Qualcomm đẩy mạnh Snapdragon X Elite dành cho laptop Windows AI thế hệ mới. Điều này khiến các mẫu mới không còn chỉ mạnh về CPU hay GPU, mà bắt đầu có khả năng xử lý AI trực tiếp trên thiết bị.

Điều này không lạ, bởi các hãng công nghệ hiện coi AI là “cuộc cách mạng” lớn nhất của máy tính xách tay kể từ thời thiết bị siêu mỏng ultrabook. Những tính năng như dịch ngôn ngữ thời gian thực, chỉnh sửa hình ảnh bằng AI, tạo nội dung, tối ưu pin, lọc tiếng ồn hay hỗ trợ họp trực tuyến đang dần trở thành tiêu chuẩn mới.

Tại triển lãm gần đây, AI xuất hiện ở hầu hết dòng máy cao cấp. Microsoft thậm chí định vị Copilot+ PC là thế hệ máy tính Windows mới, nơi AI đóng vai trò trung tâm trong trải nghiệm người dùng.

Điều đáng chú ý là AI đang thay đổi cả thiết kế máy tính xách tay. Những thế hệ trước thường tập trung tối đa vào hiệu năng xử lý hoặc phục vụ giải trí. Nhưng hiện nay, nhiều hãng bắt đầu ưu tiên khả năng vận hành AI lâu dài với thời lượng pin cao, hệ thống tản nhiệt tối ưu và khả năng xử lý cục bộ để giảm phụ thuộc dịch vụ điện toán đám mây.

Xu hướng thứ hai là mở rộng không gian hiển thị. Trong nhiều thập niên, máy tính xách tay gần như giữ nguyên cấu trúc một màn hình. Tuy nhiên, nhu cầu làm việc đa nhiệm và sáng tạo nội dung đang khiến giới công nghệ tìm kiếm những thiết kế hoàn toàn mới. ASUS Zenbook DUO 2026 với hai màn hình OLED 3K là ví dụ tiêu biểu cho xu hướng này. Lenovo cũng từng giới thiệu Yoga Book 9i hai màn hình, trong khi HP và Dell thử nghiệm laptop màn hình gập quy mô lớn.

Điều này phản ánh thay đổi trong cách người dùng làm việc hậu đại dịch. Máy tính xách tay không còn chỉ dùng trên bàn làm việc cố định. Người dùng di chuyển nhiều hơn giữa văn phòng, quán cà phê, sân bay hay không gian co-working. Vì thế, nhu cầu mở rộng không gian hiển thị mà vẫn giữ tính di động đang tăng rất nhanh. Giới phân tích cho rằng máy tính xách tay hai màn hình và màn hình gập có thể trở thành “danh mục mới” của ngành sản xuất máy tính cá nhân trong vài năm tới, tương tự cách điện thoại thông minh gập đang hình thành phân khúc riêng.

Một xu hướng khác rất đáng chú ý là vật liệu cao cấp và thiết kế bền vững. Khi hiệu năng phần cứng ngày càng khó tạo khác biệt lớn, các hãng bắt đầu cạnh tranh bằng trải nghiệm vật lý. Apple đẩy mạnh thiết kế nhôm nguyên khối tối ưu trọng lượng. ASUS phát triển vật liệu Ceraluminum kết hợp gốm và nhôm. Lenovo thử nghiệm vật liệu tái chế trên dòng ThinkPad mới. Nhiều hãng sử dụng cả hợp kim magie và sợi carbon để giảm khối lượng máy. Điều này cho thấy máy tính xách tay cũng ngày càng mang tính “sản phẩm phong cách sống” giống điện thoại cao cấp.

Màn hình OLED cũng đang trở thành tiêu chuẩn toàn cầu ở phân khúc trung và cao cấp, khác hẳn với vài năm trước. Nhưng hiện nay, ASUS, Samsung, Lenovo, HP, Dell hay Acer đều mở rộng mạnh laptop OLED. Rào cản về chi phí không thể che lấp ưu thế vượt trội của màn OLED về hiển thị so với các giải pháp LCD truyền thống.

Ngoài ra, cuộc cạnh tranh pin và hiệu suất điện năng đang trở nên quyết liệt hơn bao giờ hết. Một trong những thay đổi lớn nhất vài năm gần đây là sự xuất hiện của kiến trúc ARM trên laptop Windows. Sau thành công của Apple Silicon, Qualcomm đang thúc đẩy Snapdragon X Elite nhằm cạnh tranh trực tiếp với Intel và AMD. Điều này phản ánh xu hướng máy tính xách tay phải vừa mạnh vừa tiết kiệm điện giống điện thoại - một xu hướng vừa được Apple hiện thực hóa với Macbook Neo dùng bộ xử lý "mượn" từ iPhone.

Máy tính chơi game đang là một trong những phân khúc "hái ra tiền" của các nhà sản xuất. Ảnh: Hoàng Linh

Dải sản phẩm chơi game cũng đang thay đổi đáng kể. Trước đây, máy nhóm này thường dày, nặng và thiên về hiệu năng thuần túy. Nhưng hiện nay, nhiều hãng bắt đầu kết hợp chơi game với AI, OLED và thiết kế mỏng nhẹ hơn. Điều này cũng đồng nghĩa, ranh giới giữa máy tính xách tay phục vụ văn phòng, sáng tạo nội dung và gaming đang dần mờ đi. Người dùng cũng không còn chấp nhận đánh đổi hiệu năng cao cho thời lượng ngắn và quạt ồn như trước.

Máy tính xách tay cũng ngày càng giống "trung tâm hệ sinh thái số”, tức trở thành một phần của mạng lưới số cá nhân gồm điện thoại, tai nghe, máy tính bảng và thiết bị thông minh khác... Apple kết nối MacBook sâu hơn với iPhone và Vision Pro. Microsoft tích hợp AI Copilot vào Windows. Samsung liên kết Galaxy Book với điện thoại Galaxy. Huawei cũng đang xây dựng hệ sinh thái HarmonyOS đa thiết bị - bao gồm cả ô tô.

Tuy nhiên, cuộc chuyển đổi cũng đi kèm nhiều thách thức. AI trên máy tính xách tay giúp kích cầu, nhưng hiệu quả thực tế đối với người dùng vẫn khiêm tốn. Nhiều tính năng còn mang tính thử nghiệm, một phần do phần mềm chưa theo kịp. Màn hình gập hay hai màn hình cũng đặt ra câu hỏi về độ bền và tính thực dụng dài hạn. Sự tích hợp dày đặc các "món mới" khiến giá máy tính xách tay cao cấp ngày càng cao, với một số mẫu có giá tương đương máy trạm chuyên nghiệp trước đây.

Có thể khẳng định ngành máy tính xách tay đang bước vào giai đoạn thay đổi lớn nhất kể từ khi ultrabook xuất hiện hơn một thập niên trước. Nếu giai đoạn cũ là cuộc đua “mỏng hơn và mạnh hơn”, thì nay đó là câu chuyện của thiết bị AI di động, không gian sáng tạo linh hoạt và trung tâm dữ liệu cá nhân.