Meta đăng ký sáng chế AI thay người chết dùng Facebook

Cuối tháng 12/2025, Meta đã được cấp bằng sáng chế mô tả cách một mô hình ngôn ngữ lớn có thể "mô phỏng" hoạt động mạng xã hội của một người, ví dụ như phản hồi các nội dung do người thật đăng tải.

"Mô hình ngôn ngữ có thể được sử dụng để mô phỏng người dùng khi họ vắng mặt trên hệ thống mạng xã hội, chẳng hạn khi người dùng dừng sử dụng trong thời gian dài hoặc đã qua đời", bằng sáng chế nêu rõ.

Giám đốc công nghệ (CTO) của Meta, Andrew Bosworth, là tác giả chính của bằng sáng chế này, được nộp lần đầu vào năm 2023.

Trả lời Business Insider, người phát ngôn của Meta cho biết không có kế hoạch xúc tiến dự án này.

Sáng chế AI vừa được cấp phép của Meta gây tranh cãi vì giao thoa giữa công nghệ và cái chết. Ảnh: Insider

Trong tài liệu, Meta giải thích lý do người dùng có thể cần đến công nghệ này. Nếu một người ngừng đăng bài trực tuyến - do cần tạm nghỉ mạng xã hội hoặc qua đời - trải nghiệm của những người theo dõi sẽ bị ảnh hưởng. Nói ngắn gọn, họ sẽ cảm thấy thiếu vắng.

"Tác động đối với người dùng khác sẽ nghiêm trọng và vĩnh viễn hơn nếu người đó qua đời và không bao giờ có thể quay lại nền tảng", tài liệu ghi nhận.

Để lấp đầy khoảng trống đó, Meta sẽ tạo ra một bản sao kỹ thuật số về sự hiện diện trên mạng xã hội của người dùng. Hệ thống sẽ đào tạo một mô hình dựa trên dữ liệu "đặc thù của người dùng" - bao gồm lịch sử hoạt động như bình luận, lượt thích hoặc nội dung - để hiểu cách người đó sẽ (hoặc đã) hành xử.

Bản sao này có thể phản hồi nội dung của người khác bằng cách thích, bình luận hoặc trả lời tin nhắn trực tiếp. Đối với những người có sức ảnh hưởng hoặc nhà sáng tạo nội dung kiếm sống trên các nền tảng của Meta nhưng cần tạm nghỉ, công cụ này có thể hữu ích. Bằng sáng chế cũng đề cập đến công nghệ cho phép mô hình ngôn ngữ lớn mô phỏng các cuộc gọi video hoặc âm thanh với người dùng.

Người phát ngôn Meta nhấn mạnh, việc đăng ký bằng sáng chế nhằm công bố các ý tưởng, nhưng không đồng nghĩa công ty sẽ luôn theo đuổi, phát triển hoặc ứng dụng công nghệ đó.

Tuy nhiên, ý tưởng này đặt ra nhiều câu hỏi về bản chất của công nghệ và sự đau buồn. Việc một bot AI đóng vai trò thế thân khi người dùng đang "cai nghiện kỹ thuật số" là một chuyện nhưng bắt chước những người đã khuất lại là vấn đề khác.

Edina Harbinja, giáo sư tại Trường Luật thuộc Đại học Birmingham (Anh), bày tỏ lo ngại. "Điều này không chỉ ảnh hưởng đến các vấn đề pháp lý mà còn liên quan đến nhiều khía cạnh xã hội, đạo đức và triết lý sâu sắc", chuyên gia về quyền kỹ thuật số và quyền riêng tư sau khi chết chia sẻ.

Meta đã cân nhắc việc quản lý di sản kỹ thuật số trong nhiều năm qua. Khoảng một thập kỷ trước, Facebook ra mắt công cụ cho phép chỉ định "người thừa kế" để quản lý tài khoản khi chủ sở hữu qua đời.

Trong giai đoạn công ty tập trung vào vũ trụ ảo, Mark Zuckerberg cũng từng thảo luận về hình đại diện ảo cho người đã khuất trong cuộc phỏng vấn năm 2023.

"Nếu ai đó mất đi người thân và đang đau buồn, việc có thể tương tác hoặc hồi tưởng lại những kỷ niệm nhất định có thể mang lại sự an ủi", Zuckerberg nói khi đó.

Với mục tiêu giúp con người đối mặt với sự mất mát thông qua các phiên bản kỹ thuật số được lưu giữ vĩnh viễn, một số công ty khởi nghiệp đã ra đời, phần lớn xuất phát từ chính trải nghiệm mất mát của các nhà sáng lập. Chẳng hạn, công ty chatbot AI Replika được Eugenia Kuyda thành lập năm 2015 sau khi mất đi một người bạn. You, Only Virtual (YOV) được Justin Harrison thành lập năm 2020 khi mẹ anh được chẩn đoán mắc ung thư.

Năm 2021, Microsoft cũng được cấp bằng sáng chế cho một chatbot AI có khả năng mô phỏng người đã khuất (cũng như các nhân vật hư cấu hoặc người nổi tiếng).

Tuy nhiên, AI, cái chết và sự đau buồn không phải là những chủ đề dễ tiếp nhận. Sự giao thoa của cả ba yếu tố này tạo ra một cuộc tranh luận triết học phức tạp về đạo đức, quyền kỹ thuật số và quyền riêng tư.

Đối với Meta, ngoài việc giúp người dùng vượt qua nỗi đau, công nghệ này còn mang lại những lợi ích kinh doanh rõ ràng, đặc biệt là đối với các tài khoản đang tạm ngừng hoạt động.

"Đó là tăng cường tương tác, thêm nội dung và thêm dữ liệu - dữ liệu phục vụ cho AI hiện tại và tương lai", Giáo sư Harbinja phân tích. "Tôi có thể thấy động cơ kinh doanh đằng sau đó. Tôi chỉ tò mò muốn biết họ sẽ triển khai sáng kiến này như thế nào, khi nào và liệu có thực hiện hay không".

Trong khi đó, Joseph Davis, Giáo sư xã hội học tại Đại học Virginia, bày tỏ lo ngại về tác động của các công cụ mô phỏng đối với cách con người trải qua nỗi đau. Ông cho rằng nó sẽ ảnh hưởng đến quá trình đối mặt với mất mát thực sự của người ở lại, đồng thời kêu gọi "Hãy để người chết được an nghỉ".

(Theo Insider)

Du Lam