Mexico và cuộc cách mạng thu gom nước mưa từ mái nhà

Trung tâm tài chính tại Thủ đô Mexico City. Ảnh: Phi Hùng - PV TTXVN tại Mexico.

Bước lên con dốc cao dẫn tới khu dân cư tự phát nhỏ với khoảng 45 căn nhà ở Cristo Rey của Mexico City, Ana Aparicio Bahena trở về căn nhà giản dị của mình. Vừa đi qua khu vườn xanh mướt, tràn đầy sức sống, cô tiện tay hái vài quả mâm xôi đen chín mọng trên bụi cây rồi đưa cho hai cô con gái.

Aparicio Bahena giơ lên một củ hành nhỏ tự hào nói: "Tôi có bơ, chanh, khoai tây... Trước đây tôi chưa bao giờ nghĩ mình có thể tự trồng rau củ. Thật tuyệt vời".

Theo báo chí Anh, ngôi nhà mái tôn của Aparicio Bahena không kết nối với mạng lưới cấp nước, và trong nhiều năm, cô phải sử dụng nước từ một giếng cách đó khoảng 30 phút. Với tình trạng khan hiếm nước như vậy, việc làm vườn không phải là ưu tiên hàng đầu.

Nhưng mọi thứ thay đổi khi hệ thống thu gom nước mưa từ mái nhà và lọc nước, được lắp đặt trong vườn của cô cách đây bốn năm. Hệ thống này chứa được 2.500 lít nước, trong khi một bể nhỏ hơn, chỉ dùng để tưới cây, chứa được 1.100 lít.

Hệ thống này do tổ chức chuyên giải quyết vấn đề khan hiếm nước Isla Urbana cung cấp. Isla Urbana tạo ra các hệ thống thu gom nước mưa, chủ yếu cung cấp nước bền vững cho các hộ gia đình thu nhập thấp trong 5 đến 8 tháng mỗi năm (trong mùa khô lượng mưa không đủ). Được thành lập vào năm 2009, tổ chức này đặt mục tiêu vào năm tới hỗ trợ được 1 triệu người trước đây phải tự mình đi lấy nước.

Mặc dù phần lớn người dùng tập trung ở Mexico City, Jalisco và bang Mexico, nhưng hệ thống này đã được lắp đặt trên toàn quốc, chủ yếu dành cho các cộng đồng người bản địa, những người thiếu nước sạch do các lý do về địa lý, kinh tế hoặc chính trị xã hội.

Isla Urbana vận hành như một tổ chức phi lợi nhuận, lắp đặt hệ thống cho các gia đình thu nhập thấp, đồng thời bán hệ thống này cho tư nhân để tài trợ cho công việc của mình, cùng với các khoản tài trợ và quyên góp từ Mexico, Mỹ cùng những nơi khác. Nhiều hợp đồng tư nhân của công ty là với chính phủ để cung cấp nước cho các khu vực thu nhập thấp và khan hiếm nước.

Theo nhận định của Giáo sư Judith Domínguez tại Đại học El Colegio de México, thu hoạch nước mưa là giải pháp thay thế tốt ở những khu vực thiếu các dịch vụ công cộng chính thức.

Bà phân tích: “Những hệ thống này có thể giảm thiểu tình trạng khan hiếm nước, cũng như giải quyết các vấn đề dễ bị tổn thương về xã hội và nguồn nước. Chúng chỉ cần bảo trì tối thiểu, được lắp đặt tại hộ gia đình và có thể lọc nước tại chỗ cho nhiều mục đích sử dụng khác nhau, bao gồm cả nước uống”. Tuy nhiên, bà lưu ý rằng các hệ thống này phải được giám sát liên tục để đảm bảo chất lượng nước được duy trì nhằm ngăn ngừa các vấn đề sức khỏe.

Mặc dù Mexico đã thông qua chính sách tiếp cận nước quốc gia vào năm ngoái, trong đó nêu rõ quyền con người được tiếp cận nước và ưu tiên sử dụng cho mục đích cá nhân và sinh hoạt hơn là công nghiệp, tình trạng khan hiếm nước vẫn còn phổ biến. Hạn hán xảy ra thường xuyên và ngày càng trở nên nghiêm trọng hơn do biến đổi khí hậu. Theo Khảo sát Sức khỏe và Dinh dưỡng Quốc gia, gần 17% hộ gia đình Mexico gặp khó khăn trong việc đáp ứng các nhu cầu nước cơ bản như uống, nấu ăn và rửa tay, trong khi 74 triệu người (57% dân số) thiếu nước sạch.