Minh bạch thông tin - từ trách nhiệm đến nhu cầu

Giữa biển thông tin

Ở giai đoạn đầu của thị trường chứng khoán Việt Nam, một thách thức của các nhà đầu tư khi tham gia thị trường là thiếu thông tin. Tuy nhiên, bài toán hiện tại lại có phần trái ngược. Thông tin xuất hiện ở khắp mọi nơi, dữ liệu thậm chí dư thừa, nhưng không phải thông tin nào cũng đáng tin cậy.

Tháng 4/2026, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) phát đi cảnh báo về sự xuất hiện một số tổ chức, cá nhân trên các nền tảng mạng xã hội thực hiện phân tích thị trường, sử dụng các chỉ báo kỹ thuật, đồng thời đưa ra khuyến nghị liên quan đến việc mua, bán, nắm giữ cổ phiếu. Tuy nhiên, các tổ chức, cá nhân này không phải là công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, không được UBCKNN cấp phép thực hiện nghiệp vụ tư vấn đầu tư, cũng không hoạt động trong phạm vi ủy quyền của các đơn vị được cấp phép.

Tại thị trường chứng khoán, nhà đầu tư có thể chấp nhận rủi ro kinh doanh, chấp nhận biến động lên xuống của giá cổ phiếu, nhưng khó chấp nhận sự thiếu minh bạch. Ảnh: An Thư

Phía UBCKNN cũng cảnh báo nhà đầu tư cần cẩn trọng, kiểm chứng nguồn thông tin, tránh bị lôi kéo tham gia đầu tư từ các nội dung chưa được xác thực trên mạng xã hội hoặc các hội nhóm.

Thực tế, chỉ cần vài thao tác trên điện thoại, nhà đầu tư có thể tiếp cận hàng chục báo cáo, các buổi livestream, video được dựng bởi trí tuệ nhân tạo. Tuy nhiên, nhiều dữ liệu hơn không đồng nghĩa với nhiều niềm tin hơn. Chia sẻ về câu chuyện lợi thế thông tin trong đầu tư chứng khoán, ông Nguyễn Đức Thông - Tổng Giám đốc Công ty cổ phần Chứng khoán SSI đánh giá, sự cạnh tranh hiện không còn nằm ở việc ai có thông tin sớm hơn, mà ở việc nhà đầu tư có tư duy hệ thống hơn, kỷ luật hơn và sẵn sàng học hỏi liên tục hơn.

Trong môi trường số, nơi tốc độ lan truyền của thông tin ngày càng nhanh, cùng những tiện ích từ sự phát triển công nghệ, phân tích và lựa chọn giữa “biển” thông tin để làm cơ sở đưa ra quyết định trở nên không hề dễ dàng.

Gần nhất, trong những ngày cuối tháng 5/2026 vừa qua, thị trường kim cương trong nước chứng kiến cảnh người dân xếp hàng dài tại nhiều cửa hàng sau khi xuất hiện các tranh cãi liên quan tới chất lượng sản phẩm, chứng thư kiểm định và cam kết mua lại. Chỉ trong thời gian ngắn, nhiều khách hàng đồng loạt mang sản phẩm đi bán lại, tạo hiệu ứng domino khiến một số nơi rơi vào tình trạng mất cân đối dòng tiền.

Thị trường đã lập tức phản ứng khi niềm tin xây dựng chưa đủ vững. Tương tự, tại thị trường chứng khoán, nhà đầu tư có thể chấp nhận rủi ro kinh doanh, chấp nhận biến động lên xuống của giá cổ phiếu, nhưng khó chấp nhận sự thiếu minh bạch. Đó cũng là lý do các doanh nghiệp duy trì chất lượng công bố thông tin tốt, quản trị minh bạch và chủ động đối thoại với nhà đầu tư thường có mức định giá cổ phiếu cao hơn mặt bằng chung.

Từ yêu cầu tuân thủ đến chủ động đối thoại

Tại buổi giới thiệu cơ hội đầu tư trước thềm đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của Điện Máy Xanh - công ty con của Tập đoàn Thế Giới Di Động (MWG), doanh nghiệp niêm yết vốn hóa hàng tỷ đô, hội trường tại Hà Nội hôm đó được lấp đầy bởi gần 300 nhà đầu tư, môi giới và tổ chức tài chính cùng những “mắt xem” thông qua nền tảng mạng xã hội của doanh nghiệp.

Nói về mục tiêu IPO, đại diện Điện Máy Xanh cũng thừa nhận về mong muốn “mở khóa định giá” cho doanh nghiệp. Trong nhiều năm, dù đóng góp phần lớn doanh thu và lợi nhuận cho Tập đoàn Thế Giới Di Động, chuỗi bán lẻ này không có báo cáo tài chính riêng,

khiến nhà đầu tư khó xác định chính xác giá trị thực. Thực hiện IPO và niêm yết cổ phiếu trên sàn sau đó đồng nghĩa với việc các chỉ số tài chính, chiến lược phát triển và hiệu quả hoạt động sẽ được minh bạch hóa ở mức độ cao hơn.

Một mục tiêu khác được lãnh đạo doanh nghiệp nhấn mạnh là tạo áp lực tăng trưởng đối với đội ngũ điều hành thế hệ kế cận. Khi trở thành công ty đại chúng, ban lãnh đạo không chỉ chịu trách nhiệm trước doanh nghiệp, mà còn trước hàng nghìn cổ đông và nhà đầu tư. Minh bạch khi đó không đơn thuần là yêu cầu pháp lý, mà trở thành động lực thúc đẩy quản trị doanh nghiệp.

Bà Nguyễn Thị Mai Thanh - cựu Chủ tịch Hội đồng Quản trị REECorp - doanh nghiệp đầu tiên niêm yết cổ phiếu trên sàn chứng khoán Việt Nam - cũng chung nhận định rút ra từ chính hành trình “lớn lên” của công ty.

Tại Hội nghị triển khai nhiệm vụ phát triển thị trường chứng khoán cách đây 2 năm, “nữ tướng” của REECorp cho biết, thị trường chứng khoán không chỉ là nơi huy động vốn, mà còn là nơi “tôi luyện” các doanh nghiệp trở nên minh bạch, có trách nhiệm hơn với cổ đông và các bên liên quan. Sức ép từ thị trường, từ cổ đông và từ yêu cầu công bố thông tin đã góp phần hình thành những chuẩn mực quản trị mới. Những điều từng được xem là nghĩa vụ dần trở thành lợi thế cạnh tranh.

Đi cùng với sự thay đổi trong nhận thức của doanh nghiệp, khuôn khổ pháp lý về công bố thông tin cũng đang tiếp tục được hoàn thiện và công tác quản lý, giám sát, xử lý vi phạm trên thị trường chứng khoán ngày càng chặt chẽ hơn. Một nhiệm vụ quan trọng của ngành chứng khoán những năm qua cũng chính là thực hiện đẩy mạnh công tác giám sát, kiểm tra, thanh tra, xử lý nghiêm các vi phạm nhằm tăng cường kỷ cương, kỷ luật trên thị trường.

Gần nhất, theo Thông tư số 68/2024/TT-BTC, các tổ chức niêm yết và công ty đại chúng quy mô lớn phải thực hiện công bố thông tin đồng thời bằng tiếng Anh theo lộ trình từ năm 2025 đến năm 2028.

Đây không đơn thuần là yêu cầu về ngôn ngữ. Trong bối cảnh thị trường chứng khoán Việt Nam hướng tới mục tiêu nâng hạng thị trường, khả năng tiếp cận thông tin công bằng giữa nhà đầu tư trong nước và nước ngoài trở thành một tiêu chí quan trọng để giữ được niềm tin của thị trường. Minh bạch, do đó, ngoài giúp nâng cao năng lực quản trị công ty, còn là điều kiện để doanh nghiệp vươn xa, kết nối với dòng vốn toàn cầu.