Mở đường tự chủ nguồn ethanol cho xăng E10

Người dân đổ xăng E10 tại cửa hàng trên phố Thái Thịnh, Hà Nội. Ảnh: Tuyết Lan

Ngày 3/8, Đoàn công tác của Bộ Công Thương do Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân làm Trưởng đoàn đã làm việc với các nhà máy sản xuất ethanol E100 tại miền Trung. Đoàn kiểm tra cả những nhà máy đang hoạt động và tạm dừng hoạt động nhằm đánh giá năng lực sản xuất, tình hình vận hành, khả năng đáp ứng nhu cầu E100 theo lộ trình triển khai xăng sinh học và ghi nhận những khó khăn cần tháo gỡ.

Nâng công suất gắn với ổn định đầu ra

Thông tin về nguồn cung, ông Nguyễn Việt Thắng, Tổng Giám đốc Công ty CP Lọc hóa dầu Bình Sơn (BSR) cho biết, việc Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất từng bước nâng công suất sẽ giúp BSR chủ động hơn về nguồn E100 trong nước, giảm dần phụ thuộc nhập khẩu, tối ưu chi phí phối trộn và giữ nguồn cung xăng E10 ổn định khi lộ trình áp dụng được triển khai trên phạm vi toàn quốc.

BSR cam kết tiếp tục phối hợp với BSR-BF, các đơn vị trong hệ sinh thái Petrovietnam và đối tác để hoàn thiện chuỗi cung ứng nhiên liệu sinh học.

Ông Phạm Văn Vượng, Giám đốc BSR-BF cho biết, đơn vị đã triển khai phương án phục hồi sản xuất, kinh doanh; phối hợp với Công ty Nhà xanh Việt Nam và PVChem bảo dưỡng, đưa Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất trở lại vận hành nhằm đáp ứng nhu cầu E100 theo lộ trình áp dụng xăng E10 quy định tại Thông tư số 50 của Bộ Công Thương.

Theo kế hoạch, trong quý III/2026, BSR-BF sẽ chuyển nguyên liệu sản xuất từ sắn sang ngô, nâng công suất vận hành bình quân lên 70-80% và thử nghiệm vận hành ở mức 125% công suất thiết kế sau khi đáp ứng các điều kiện kỹ thuật.

Doanh nghiệp đặt mục tiêu nâng công suất khả dụng lên 150%, qua đó gia tăng doanh thu, rút ngắn thời gian trả nợ, sớm phục hồi vốn chủ sở hữu và nâng cao năng lực cạnh tranh dài hạn.

Hiện nay cả nước hiện có ba nhà máy E100 đang hoạt động, gồm Nhà máy Nhiên liệu sinh học Dung Quất, Nhà máy cồn Quảng Nam và Nhà máy cồn Đồng Nai. Tổng công suất thiết kế đạt 830 m³ mỗi ngày, tương đương khoảng 24.900 m³ mỗi tháng và khoảng 277.000 m³ mỗi năm.

Nhà máy Dung Quất có công suất thiết kế 330 m³ mỗi ngày, Nhà máy Quảng Nam đạt 300 m³ và Nhà máy Đồng Nai đạt 200 m³ mỗi ngày. Riêng tháng 6/2026, ba nhà máy sản xuất tổng cộng 20.875,4 m³ E100, đạt khoảng 83,8% công suất thiết kế theo tháng.

Tuy nhiên, việc duy trì nguồn cung ổn định còn phụ thuộc vào tình trạng thiết bị và thị trường tiêu thụ. Lãnh đạo Công ty CP Phát triển Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho biết, một số thiết bị, hạ tầng của Nhà máy cồn Quảng Nam đã xuống cấp, thường phát sinh sự cố, buộc nhà máy phải tạm ngừng sản xuất để kiểm tra, sửa chữa.

Vì vậy, bảo trì, nâng cấp thiết bị và ổn định đầu ra là những yếu tố quyết định để nhà máy giữ công suất trong thời gian tới.

Nguồn cung trong nước dự kiến được bổ sung khi dự án nhà máy ethanol An Khê đi vào hoạt động. Ông Trần Quang Kiên, Phó Tổng Giám đốc Công ty CP Đường Quảng Ngãi cho biết, dự án có vốn đầu tư hơn 1.700 tỷ đồng, dự kiến sản xuất thương mại trong quý I/2028. Nhà máy được thiết kế với công suất 200.000 lít ethanol khan mỗi ngày, tương đương 200 m³ mỗi ngày; sản phẩm chính là cồn thực phẩm và ethanol nhiên liệu. Công ty đã chuẩn bị các điều kiện về nguyên liệu, công nghệ, tài chính và nhân sự.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân và đoàn công tác đã trực tiếp làm việc với doanh nghiệp sản xuất E100. Ảnh : BCT

Xây chuỗi cung ứng bền vững

Đại diện các nhà máy cho biết, đầu ra chưa ổn định, cạnh tranh với E100 nhập khẩu và việc chủ yếu ký hợp đồng ngắn hạn đang khiến doanh nghiệp khó chủ động kế hoạch sản xuất, thu mua nguyên liệu và đầu tư nâng cấp thiết bị. Ông Nguyễn Việt Thắng kiến nghị có cơ chế tài chính phù hợp, tạo điều kiện tiếp cận vốn phục vụ sản xuất, ưu tiên sử dụng E100 trong nước; đồng thời đề nghị BSR, PVOIL và các đơn vị liên quan ký hợp đồng bao tiêu dài hạn, có cơ chế thanh toán trước theo quý phù hợp với công suất khả dụng của nhà máy.

Ông Đỗ Văn Tuấn, Chủ tịch Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam cho rằng, ethanol không đơn thuần là một ngành công nghiệp chế biến mà gắn trực tiếp với an ninh năng lượng quốc gia. Từ góc nhìn đó, ông đề nghị xem xét hạn chế xuất khẩu sắn lát khô để chuyển sang các sản phẩm chế biến sâu, qua đó giữ nguồn nguyên liệu cho sản xuất ethanol trong nước.

Tại buổi làm việc, Tổng Biên tập Báo Công Thương Nguyễn Văn Minh nhấn mạnh: “Nhiệm vụ quan trọng tiếp theo phải là bảo đảm tốt hơn nữa nguồn cung, tự chủ nguồn ethanol phối trộn từ trong nước, giảm bớt nhập khẩu, đẩy mạnh sản xuất. Rất mong các doanh nghiệp đồng hành, chủ động cung cấp thông tin cho báo chí, góp phần tạo sự đồng thuận trong xã hội”.

Kết luận buổi làm việc, Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân khẳng định, đưa xăng sinh học E10 vào sử dụng là chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước, hiện thực hóa Nghị quyết 55-NQ/TW ngày 11/2/2020 và Nghị quyết 70-NQ/TW ngày 20/8/2025 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia, cùng các quyết định, chỉ đạo của Chính phủ. Chủ trương này góp phần bảo đảm an ninh năng lượng, sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả và bảo vệ môi trường.

Thứ trưởng Nguyễn Sinh Nhật Tân nhấn mạnh, để thị trường xăng sinh học phát triển bền vững, doanh nghiệp không chỉ tập trung nâng công suất mà cần rà soát toàn diện năng lực sản xuất, xây dựng chuỗi cung ứng E100 ổn định từ vùng nguyên liệu, sản xuất, logistics đến tiêu thụ. Liên kết giữa các nhà máy, doanh nghiệp đầu mối kinh doanh xăng dầu, đơn vị phối trộn và địa phương cũng phải được tăng cường để bảo đảm nguồn cung lâu dài.

Những vướng mắc về đầu tư, tiếp cận vốn, nguyên liệu, tiêu thụ sản phẩm, cạnh tranh với hàng nhập khẩu, hợp đồng dài hạn và khoa học công nghệ cần được doanh nghiệp, hiệp hội cùng cơ quan quản lý nhìn nhận thẳng thắn, chủ động đề xuất giải pháp.

Bộ Công Thương sẽ tổng hợp đầy đủ kiến nghị, phối hợp với các bộ, ngành liên quan báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ xem xét, xử lý trong báo cáo đánh giá sau hai tháng đưa xăng E10 vào thị trường.

Bộ Công Thương tiếp tục phối hợp với Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Khoa học và Công nghệ nghiên cứu, hoàn thiện cơ chế, chính sách phát triển nhiên liệu sinh học theo hướng đồng bộ, minh bạch và phù hợp thực tiễn. Trên cơ sở ý kiến của doanh nghiệp và địa phương, Bộ sẽ nghiên cứu tổ chức hội thảo chuyên đề để thống nhất giải pháp, tham mưu xây dựng hành lang pháp lý thuận lợi, thu hút đầu tư, phát triển vùng nguyên liệu, mở rộng thị trường tiêu thụ và nâng cao sức cạnh tranh của nhiên liệu sinh học trong nước.