Mở hướng phát triển điện mặt trời mái nhà

Chỉ thị nhấn mạnh, năm 2026 là năm đầu triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội 5 năm 2026 - 2030, với mục tiêu tăng trưởng ở mức hai con số. Điều này đặt ra yêu cầu rất lớn đối với bảo đảm cung ứng điện, nhất là phát triển các nguồn điện nền và năng lượng sạch trong nước. Trong bối cảnh thị trường năng lượng quốc tế tiếp tục diễn biến phức tạp, nguy cơ mất cân đối cung - cầu điện, đặc biệt trong giai đoạn 2026 - 2028, cần được kiểm soát bằng các giải pháp đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả.

Theo đó, Chỉ thị yêu cầu đẩy mạnh sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả trên phạm vi toàn quốc; đồng thời phát triển điện mặt trời mái nhà theo hình thức tự sản xuất, tự tiêu thụ, kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng phù hợp, nhằm bổ sung nguồn điện tại chỗ, giảm áp lực cho hệ thống điện và góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia.

Chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn đánh giá, điện mặt trời mái nhà là nguồn điện sạch, dễ lắp đặt, thời gian hoàn vốn ngày càng rút ngắn. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả và hạn chế tác động tới lưới điện, cần tính toán phù hợp và kết hợp hệ thống lưu trữ năng lượng.

Thực tế cho thấy, chi phí lắp đặt điện mặt trời hiện đã giảm mạnh so với khoảng 5 năm trước, giúp rút ngắn thời gian hoàn vốn. Tại nhiều doanh nghiệp ở khu vực phía Bắc, mô hình này đang cho thấy hiệu quả rõ rệt. Từ thực tế lắp đặt điện mặt trời mái nhà tại nhà xưởng, ông Nguyễn Quang Tạo, Phó Tổng Giám đốc Công ty cơ khí Ngãi Cầu, Bắc Ninh cho biết: "Tại hệ thống nhà xưởng, chúng tôi đã lắp đặt các tấm pin năng lượng mặt trời trên mái để tối ưu hóa việc sử dụng năng lượng tái tạo, giúp giảm thiểu đáng kể chi phí vận hành. Bên cạnh đó, giải pháp kết hợp hệ thống mái chống nóng cùng thiết kế cây xanh bao quanh đã tạo ra một 'màng lọc' tự nhiên, giúp điều hòa nhiệt độ bên trong xưởng một cách hiệu quả. Vào những ngày nắng nóng cực điểm, khi nhiệt độ ngoài trời lên tới gần 40°C, nếu không có các biện pháp này, nhiệt độ trong xưởng sẽ còn cao hơn rất nhiều. Nhờ hệ thống mái năng lượng và không gian xanh, chúng tôi đã giảm bớt được áp lực cho hệ thống điều hòa, đảm bảo môi trường làm việc thông thoáng cho người lao động, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu sản xuất xanh và bền vững."

Chỉ thị số 10 cũng giao các tỉnh, thành phố tăng cường tuyên truyền, hỗ trợ người dân, doanh nghiệp tham gia lắp đặt điện mặt trời mái nhà; phấn đấu đạt khoảng 10% cơ quan công sở và 10% hộ gia đình tại địa phương lắp đặt, sử dụng điện mặt trời mái nhà, hoặc đạt 20% công suất theo kế hoạch phát triển giai đoạn 2026 - 2030 của địa phương.

Từ góc độ vận hành hệ thống điện, ông Nguyễn Bá Hoài, Phó trưởng phòng phụ trách Phòng Năng lượng tái tạo, Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia, Bộ Công Thương cho rằng, việc người dân và doanh nghiệp cung cấp đầy đủ thông tin về điện mặt trời mái nhà có ý nghĩa rất quan trọng, phục vụ công tác dự báo và điều độ hệ thống điện.

Liên quan chính sách hỗ trợ, Chỉ thị yêu cầu Bộ Tài chính chủ trì, phối hợp với Bộ Công Thương và các cơ quan liên quan đề xuất giải pháp bố trí ngân sách nhà nước cho chính sách hỗ trợ điện mặt trời mái nhà; Ngân hàng Nhà nước đề xuất đầu mối tín dụng để triển khai, hoàn thành trong tháng 4/2026. Cùng với đó, các bộ, ngành liên quan tiếp tục nghiên cứu cơ chế hỗ trợ tín dụng xanh, tín dụng ưu đãi cho hộ gia đình và doanh nghiệp lắp đặt điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng. Bộ Xây dựng được giao rà soát, hoàn thiện các quy định, tiêu chuẩn, quy chuẩn về công trình xây dựng mới theo hướng sẵn sàng cho điện mặt trời, đồng thời bảo đảm yêu cầu an toàn công trình, phòng cháy chữa cháy đối với điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ điện.

Ngọc Ánh