Mở hướng phát triển đô thị thông minh vận hành với AI Agent

Ngày 10/10, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện chào mừng Ngày Chuyển đổi số quốc gia 2026, "Diễn đàn Đô thị Thông minh Tương lai - The Smart Agent City" diễn ra với sự phối hợp của Cục Chuyển đổi số quốc gia, Viện Sáng tạo và Chuyển đổi số (VIDTI) và Stamford Global Leadership Center (SGLC), dưới sự chỉ đạo và bảo trợ của Bộ Khoa học và Công nghệ, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam và UBND TP. Hà Nội. 

GS.TS. Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam, phát biểu tại diễn đàn. Ảnh: HP

Agent City mở ra hướng tiếp cận mới cho đô thị thông minh

Phát biểu khai mạc diễn đàn, GS.TS Trương Xuân Lam, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Việt Nam nhấn mạnh, nếu trước đây chúng ta nói nhiều về đô thị số, đô thị thông minh, thì hôm nay những khái niệm như AI City, AI-Native City, Agent City hay Smart Agent City bắt đầu xuất hiện ngày càng nhiều trong các cuộc thảo luận về tương lai đô thị. 

Đô thị thông minh thế hệ mới cần vượt ra khỏi việc số hóa các quy trình hiện có, hướng tới kết nối dữ liệu, nâng cao năng lực dự báo và chuyển từ quản lý phản ứng sang chủ động. AI có thể hỗ trợ dự báo ùn tắc giao thông, phát hiện nguy cơ ngập lụt, ô nhiễm, tối ưu hóa sử dụng năng lượng và nguồn nước...

Cũng tại diễn đàn, theo TS. Bangdao Chen, đồng sáng lập Tyr và Trung tâm nghiên cứu Blockchain thuộc Đại học Oxford, vấn đề không chỉ nằm ở những gì AI có thể làm, mà còn ở cách con người trao quyền và kiểm soát tác nhân AI khi chúng tham gia vào các hoạt động thực tế.

Ông giới thiệu về tầm nhìn Agent City trong bối cảnh AI đang chuyển dịch từ những ứng dụng riêng lẻ sang hệ sinh thái các tác nhân có khả năng phối hợp thực hiện nhiệm vụ trong đời sống, doanh nghiệp và quản trị đô thị.

TS. Bangdao Chen - đồng sáng lập Tyr và Trung tâm nghiên cứu Blockchain, Đại học Oxford, chia sẻ tại diễn đàn. 

Cũng như một thành phố kết nối con người, tổ chức và dịch vụ thông qua những quy tắc chung, sự phát triển của các tác nhân AI đặt ra nhu cầu về một môi trường vận hành thống nhất. Khi AI ngày càng có thể thay mặt cá nhân xử lý công việc, hỗ trợ doanh nghiệp và tương tác với hệ thống của các tổ chức khác, những quy tắc về quyền hạn, trách nhiệm và an toàn trở nên thiết yếu.

Từ nhu cầu đó, Agent City mở ra một hướng tiếp cận mới cho đô thị thông minh: vượt ra ngoài việc sử dụng AI để phân tích dữ liệu hay hỗ trợ ra quyết định, tiến tới cho phép các tác nhân AI thực hiện công việc và phối hợp xuyên hệ thống một cách an toàn, minh bạch và có trách nhiệm.

Sáng kiến Agent City xác định ba ưu tiên cốt lõi: bảo đảm chủ quyền dữ liệu và quyền tự chủ; an ninh trong vận hành tác nhân AI; và thu hẹp khoảng cách số. Xuyên suốt các ưu tiên này là nguyên tắc: AI không quản trị con người – con người quản lý và kiểm soát AI.

Theo đó, mỗi cá nhân và tổ chức giữ quyền kiểm soát đối với dữ liệu, quy tắc nội bộ và các tác nhân AI đại diện cho mình. Tác nhân có thể bị dừng lại trước khi thực hiện hành động vượt quá phạm vi được cho phép.

Khi cần truy cập hệ thống của một tổ chức khác, tác nhân phải đi qua cổng kiểm soát để xác minh danh tính, xác định chủ thể mà nó đại diện và chỉ được cấp những quyền cần thiết cho nhiệm vụ. Các quy tắc được thực thi trước khi hành động diễn ra.

Việt Nam cần chuẩn bị gì để có thể từng bước thí điểm Agent City?

Từ các góc nhìn về đầu tư, công nghệ, doanh nghiệp và quản trị, phiên thảo luận cho thấy việc phát triển Agent City cần được tiếp cận như một quá trình chuyển đổi đồng bộ giữa hạ tầng công nghệ, thể chế, nguồn nhân lực và sự sẵn sàng của doanh nghiệp, người dân. 

Các diễn giả tại phiên thảo luận chuyên đề “Agent City – Năng lực, Thể chế và Sandbox”. Ảnh: HP

Từ góc độ đầu tư hạ tầng công nghệ, ông Timothy Ngo, đồng sáng lập kiêm Giám đốc điều hành Iozera.ai Inc, cho rằng phát triển Agent City không chỉ đòi hỏi năng lực trung tâm dữ liệu và hạ tầng tính toán, mà còn phụ thuộc vào sự đồng thuận của cộng đồng và chất lượng nguồn nhân lực địa phương. 

Theo ông, việc thu hút đầu tư cần đi cùng truyền thông minh bạch, sự phối hợp giữa chính quyền và doanh nghiệp, cũng như đào tạo đội ngũ kỹ sư và nhân lực công nghệ. Ông đồng thời đề cập đến cơ hội hình thành những mô hình việc làm mới, khi mỗi cá nhân có thể phát triển các tác nhân AI phục vụ khách hàng trên phạm vi toàn cầu.

Bàn về năng lực triển khai trong doanh nghiệp, bà Kaylene Wong, Giám đốc điều hành John Ethans International, nhấn mạnh vai trò của lãnh đạo trong việc xác định những bài toán kinh doanh cụ thể trước khi ứng dụng tác nhân AI. 

Thay vì triển khai công nghệ một cách dàn trải, doanh nghiệp cần rà soát quy trình, lựa chọn các nhiệm vụ phù hợp để tự động hóa và đo lường hiệu quả thông qua chất lượng dịch vụ, năng suất và tăng trưởng doanh thu. Song song với đó là phát triển đội ngũ nhân sự có khả năng xây dựng, quản lý và phối hợp với các tác nhân AI, trên cơ sở phân định rõ trách nhiệm của con người và phạm vi thực thi của công nghệ.

TS. Bangdao Chen đề xuất Việt Nam sớm triển khai các hoạt động thử nghiệm và mô phỏng để nhận diện rủi ro, kiểm chứng cơ chế kiểm soát và từng bước hoàn thiện chính sách quản trị tác nhân AI. 

Theo ông, quá trình chuẩn bị cần gắn với đào tạo thông qua thực hành, đồng thời đưa các ứng dụng tác nhân AI đến gần người dân thông qua những công cụ quen thuộc như email và nền tảng nhắn tin, qua đó mở rộng khả năng tiếp cận và thu thập phản hồi từ thực tế.

Ngoài ra, các chuyên gia cũng nhấn mạnh vai trò của cơ chế thử nghiệm có kiểm soát (sandbox), giám sát của con người và trách nhiệm giải trình nhằm bảo đảm các tác nhân AI có thể hoạt động an toàn trong môi trường thực tế.

Hiệu quả của mô hình không chỉ được đánh giá qua khả năng ứng dụng công nghệ, mà còn ở mức độ an toàn, quyền kiểm soát của các bên tham gia và những lợi ích thiết thực mang lại cho người dân, doanh nghiệp.