“Mở lối” cho làng nghề mây tre đan Hoằng Thịnh

Những người thợ làng nghề mây tre đan Hoằng Thịnh (xã Hoằng Lộc) trực tiếp thao tác một số công đoạn tạo ra sản phẩm tại phiên livestream giới thiệu sản phẩm. Ảnh: CTV

Gìn giữ tinh hoa làng nghề

Xã Hoằng Lộc được hình thành trên cơ sở sáp nhập 6 xã của huyện Hoằng Hóa (cũ). Đây không chỉ là mảnh đất giàu truyền thống văn hóa, lịch sử mà còn là nơi có nhiều nghề thủ công truyền thống lâu đời và không ít trong số đó còn được duy trì, phát triển cho đến tận ngày nay. Trong số đó, nhất định phải kể đến nghề đan lát của người dân các làng Đoan Vĩ, Thái Hòa xưa (nay thuộc xã Hoằng Lộc). Người dân trong làng không ai nhớ chính xác nghề đan lát có từ bao giờ, chỉ biết rằng, từ nhỏ đến lớn, họ đã quen với việc chặt, chẻ, vót nan; rồi thì “dùi to nứt cạp cong; dùi nhỏ nứt cạp rổ, rá; dùi vừa nứt cạp rổ gòng, rổ xảo”...

Sách Địa chí Hoằng Hóa có ghi: “Nghề đan học cũng chẳng mấy chốc. Vì là nghề thủ công làm trong nhà, chẳng phải nắng mưa gì, nên cha bày cho con, anh bày cho em cũng dễ dàng. Cái khó là chẻ sợi nan, sợi mây cho đều, chẻ sao không cần phải vót, hoặc chỉ vót qua một chút là được”. Xưa kia, các đồ đan chủ yếu của làng nghề là các vật dụng sinh hoạt thiết yếu (rá, rổ, nong, nia, thúng, mủng, dần, sàng, mẹt, lồng bàn, quạt nan, mũ nan...); hoặc đồ đánh cá (giỏ, chấm, lừ, đó, dớ...). Theo sự phát triển của cuộc sống và nhu cầu thị trường, các mặt hàng đan cũng dần đa dạng hơn, nhất là có thêm các mặt hàng mỹ nghệ.

Trước áp lực cạnh tranh của thị trường và sự thay đổi thị hiếu tiêu dùng, làng nghề mây tre đan vẫn bền bỉ duy trì và từng bước mở rộng quy mô sản xuất. Để thích ứng với xu thế mới, các sản phẩm truyền thống không ngừng được đổi mới về mẫu mã, kiểu dáng và công năng sử dụng. Bên cạnh phát huy ưu thế về độ bền, sự gần gũi với thiên nhiên và tính thân thiện với môi trường, sản phẩm mây tre đan ngày càng chú trọng yếu tố thẩm mỹ, tính sáng tạo, đáp ứng nhu cầu và thị hiếu ngày càng đa dạng của người tiêu dùng hiện đại.

Công nghệ “tiếp sức” nghề truyền thống

Xã Hoằng Lộc xác định phát triển làng nghề theo hướng bền vững, lấy bảo tồn giá trị truyền thống làm nền tảng, đổi mới sáng tạo làm động lực. Theo đó, địa phương hỗ trợ các hộ sản xuất về đất đai, mặt bằng; hướng dẫn xây dựng hồ sơ tham gia các chương trình xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường tiêu thụ. Xã khuyến khích các hộ sản xuất ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý đơn hàng, quảng bá sản phẩm trên các nền tảng số, từng bước mở rộng kênh phân phối và nâng cao khả năng cạnh tranh của sản phẩm. Nhiều cơ sở không chỉ cải tiến quy trình sản xuất, đa dạng mẫu mã, nâng chất lượng để theo kịp thị trường, mà còn chủ động đưa công nghệ vào từng công đoạn. Máy chẻ nan, máy làm mây dần thay thế thao tác thủ công, giúp rút ngắn tới một nửa thời gian hoàn thiện sản phẩm và tăng khoảng 20% năng suất lao động.

Ông Lê Văn Đồng, Giám đốc Công ty TNHH Nghĩa Đồng, một trong những đơn vị tiêu biểu trong lĩnh vực sản xuất mây tre đan tại địa phương, chia sẻ: “Đổi mới không nằm ở việc thay đổi hoàn toàn nghề cũ, mà là làm cho nghề truyền thống phù hợp hơn với nhu cầu hiện đại. Từ khâu chọn nguyên liệu, xử lý mây tre đến thiết kế sản phẩm, các công đoạn đều được điều chỉnh theo hướng tinh gọn, linh hoạt, phát huy thế mạnh thủ công nhưng vẫn đáp ứng được các đơn hàng số lượng lớn”. Hiện doanh nghiệp liên kết với khoảng 50 - 60 hộ dân, tạo việc làm và thu nhập cho nhiều lao động địa phương.

Bên cạnh đó, câu chuyện tiêu thụ cũng được “số hóa” mạnh mẽ. Một số hộ sản xuất đã chủ động xây dựng fanpage, giới thiệu sản phẩm trên mạng xã hội, tạo kênh bán hàng trực tuyến và tiếp cận khách hàng thông qua các nền tảng thương mại điện tử. Tối 4/10, xã Hoằng Lộc cũng tổ chức phiên livestream giới thiệu, bán 7 sản phẩm của làng nghề mây tre đan Hoằng Thịnh, trong đó có nôi tre Huyền Anh đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Bà Lê Thị Oanh, chủ cơ sở sản xuất nôi tre Huyền Anh, cho biết: Cách giới thiệu gần gũi, kết hợp hình ảnh trực quan và những chia sẻ cụ thể về công dụng từng sản phẩm giúp khách hàng hiểu rõ hơn đặc điểm, giá trị sử dụng của hàng mây tre đan. Thông qua hoạt động này, nét đẹp nghề truyền thống, sự khéo léo và tâm huyết của người thợ cũng được lan tỏa rộng rãi.

Theo ông Hoàng Văn Chung, Phó trưởng Phòng Kinh tế, UBND xã Hoằng Lộc, toàn xã hiện có khoảng 1.000 hộ tham gia nghề mây tre đan, với thu nhập bình quân từ 4 - 5 triệu đồng/người/tháng. Địa phương có 18 công ty chuyên sản xuất mây tre đan, chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ và vừa, cùng khoảng 100 hộ sản xuất quy mô gia đình. Nghề truyền thống hiện là nguồn sinh kế quan trọng, mang lại thu nhập cho nhiều lao động địa phương, góp phần đa dạng hóa cơ cấu kinh tế nông thôn.