Mở lối du lịch xanh từ công nghệ sinh thái

Anh Đinh Văn Như (phải) giới thiệu vườn hoa bách thủy tiên và hoa chuối nước được trồng để xử lý nguồn nước thải tại homestay Alăng Như. Ảnh: ĐOÀN HẠO LƯƠNG

Trách nhiệm với cộng đồng

Có mặt tại homestay Alăng Như khi dự án xử lý nước thải sinh hoạt bằng công nghệ sinh thái đang dần hoàn tất, PGS-TS. Trần Văn Quang, Khoa Môi trường, Đại học Bách khoa (Đại học Đà Nẵng), người trực tiếp triển khai thử nghiệm, cho biết: Sau hơn một năm thực hiện, dự án bước đầu phát huy hiệu quả rõ rệt khi góp phần giảm thiểu ô nhiễm, bảo vệ môi trường và tạo cảnh quan xanh phục vụ du lịch cộng đồng.

Với sự đồng hành từ các chuyên gia Đức thuộc Hiệp hội AT-Verband và Viện Hệ thống năng lượng tương lai IZES, anh Đinh Văn Như (Alăng Như) đã dành 200m2 đất để xây dựng hệ thống xử lý nước thải theo công nghệ sinh học kết hợp năng lượng mặt trời.

Chia sẻ về quyết định này, anh Như cho biết, trước áp lực đô thị hóa và sự gia tăng của các khu du lịch, việc xả thải trực tiếp sẽ gây ô nhiễm môi trường nghiêm trọng. “Nhận thức được việc phát triển du lịch phải gắn liền với bảo tồn hệ sinh thái, tôi thấy cần đầu tư hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt thân thiện với môi trường”, anh Như tâm sự.

Tổ dân phố Giàn Bí (phường Hải Vân) hiện có khoảng 165 hộ, với 90% là đồng bào Cơ Tu. Thời gian qua, người dân đã tích cực thu gom và phân loại rác thải tại nguồn, tự xử lý rác hữu cơ bằng cách đào hố ủ sau nhà để trồng cây. Tuy nhiên, nước thải sinh hoạt tại khu vực đầu nguồn sông Cu Đê vẫn chưa được xử lý triệt để, gây tác động trực tiếp đến vùng hạ lưu.

Anh Như chia sẻ: “Thành phố đang lấy nước sông Cu Đê phục vụ sinh hoạt, nếu ai cũng xả thải xuống sông thì dòng sông sẽ có nguy cơ trở thành “dòng sông chết”. Dù ban đầu gia đình phản đối vì tốn diện tích, nhưng tôi quyết tâm thực hiện vì môi trường chung. Sau khi thành công, tôi hy vọng mô hình này sẽ được nhân rộng tại các khu du lịch và khu tái định cư”.

Hệ thống xử lý nước thải sinh hoạt tại homestay Alăng Như sử dụng giải pháp “đất ướt”, kết hợp trồng các loài thực vật ưa ẩm để hấp thụ và chuyển hóa chất ô nhiễm. Công suất xử lý của hệ thống đạt khoảng 6m3/ngày, đáp ứng nhu cầu của 20 khách lưu trú và 100 khách tham quan mỗi ngày.

Nước thải sau khi thu gom sẽ qua các hộp tách mỡ, bể điều hòa... rồi chảy qua lớp vật liệu lọc gồm sỏi và cát của hai bể đất ướt. Tại đây, các loại cây ưa nước được trồng trên bề mặt sẽ xử lý nước bẩn thông qua quá trình lọc tự nhiên.

Lan tỏa giá trị của dự án

Theo quy trình, nước thải sinh hoạt từ khu vệ sinh và bếp ăn sẽ chảy vào 4 hầm chứa, sau đó được đẩy qua hầm trồng hoa để thực vật hấp thụ chất bẩn làm dưỡng chất. Dưới tầng trồng hoa là 3 lớp lót bằng cát và đá dày gần 1,5m.

Sau khi xử lý đạt tiêu chuẩn kiểm nghiệm của Khoa Môi trường (Đại học Bách khoa Đà Nẵng), nước chuyển sang hầm chứa thứ tư có hệ thống xử lý bằng năng lượng mặt trời. Khi đầy hầm, hệ thống tự động kích hoạt điện để phun nước tưới tiêu cho cây trồng. Nhờ quy trình khép kín tuần hoàn, nước thải hoàn toàn không chảy ra sông.

PGS-TS. Trần Văn Quang cho biết, ngoài cỏ nến và trúc, dự án đã trồng thành công bách thủy tiên và hoa chuối nước - những loài cây có khả năng sinh trưởng trong môi trường nước thải để làm sạch nguồn nước.

“Trong quá trình phát triển, các loài thực vật này đóng vai trò như bộ lọc tự nhiên, hấp thụ và chuyển hóa các chất dinh dưỡng, khoáng chất có trong nước thải. Hiện tại, các loại hoa này phát triển tốt, xử lý hiệu quả nước thải từ bếp ăn, giặt giũ để cho ra nguồn nước trong, sạch hóa chất và có thể tái sử dụng để tưới tiêu hoặc nuôi sinh vật cảnh”, ông Quang chia sẻ.

Đáng chú ý, hệ thống có chi phí đầu tư và vận hành thấp, kỹ thuật đơn giản, phù hợp với điều kiện nông thôn, miền núi nơi hạ tầng xử lý nước thải còn hạn chế. Việc vận hành chủ yếu gắn liền với chăm sóc cây xanh, không đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao.

Theo các chuyên gia, mô hình này không chỉ giải quyết bài toán môi trường mà còn thay đổi nhận thức cộng đồng khi biến khu xử lý nước thải thành một không gian cảnh quan thân thiện.

Anh Đinh Văn Như cho biết thêm, sau khi hoàn thành, các chuyên gia đã tổ chức hội nghị tổng kết để đánh giá hiệu quả thực tế.

Hiện nay, nhiều hộ dân ven sông Cu Đê vẫn xả thải sinh hoạt trực tiếp xuống dòng sông, gây ô nhiễm nghiêm trọng. Do đó, anh hy vọng thời gian tới, mô hình này sẽ được cơ quan chức năng, doanh nghiệp và các hộ kinh doanh du lịch nhân rộng trên địa bàn nhằm giảm thiểu nước thải ra môi trường, góp phần bảo vệ hệ sinh thái bền vững.