Mở lối đưa phim 'đặt hàng' đến công chúng

Tuần phim tri ân

Từ ngày 22 đến 24-7, 190 cụm rạp trên cả nước sẽ đồng loạt tổ chức 2 suất chiếu miễn phí mỗi ngày vào 10 giờ và 16 giờ, phục vụ cựu chiến binh, người có công, gia đình chính sách, lực lượng vũ trang, đoàn viên, thanh niên, học sinh, sinh viên và đông đảo người dân.

Một cảnh trong phim Thanh âm vượt đại dương, được trình chiếu trong Tuần phim kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ năm nay. ẢNH: ĐPCC

Điểm mới của Tuần phim năm nay là lần đầu tiên toàn bộ hệ thống rạp chiếu phim thương mại cùng tham gia một chương trình chiếu phim miễn phí quy mô quốc gia phục vụ nhiệm vụ chính trị. Hiện Trung tâm Chiếu phim quốc gia cùng 13 doanh nghiệp phát hành, phổ biến phim và kinh doanh rạp chiếu đã xác nhận tham gia.

Song song với hệ thống rạp thương mại, Cục Điện ảnh phối hợp với các sở VH-TT- DL, sở VH-TT, trung tâm văn hóa nghệ thuật địa phương, Viettel Telecom, TV360, hệ thống rạp nhà nước, các đội chiếu phim lưu động... tổ chức nhiều suất chiếu phục vụ nhân dân, nhất là tại vùng sâu, vùng xa, biên giới và hải đảo.

Chia sẻ về Tuần phim, Thứ trưởng Bộ VH-TT-DL Tạ Quang Đông cho biết, Tuần phim là hoạt động văn hóa có ý nghĩa chính trị, xã hội sâu sắc, góp phần giáo dục truyền thống yêu nước, lan tỏa đạo lý "Uống nước nhớ nguồn", "Đền ơn đáp nghĩa". Theo Thứ trưởng Tạ Quang Đông, lần đầu tiên toàn bộ hệ thống rạp thương mại cùng tham gia chương trình là minh chứng cho sự chung tay của cơ quan quản lý, doanh nghiệp và ngành điện ảnh nhằm đưa những tác phẩm có giá trị đến gần công chúng hơn.

Bên cạnh các suất chiếu, Tuần phim còn có các chương trình giao lưu giữa nghệ sĩ, đoàn làm phim với khán giả tại TP Hà Nội, TPHCM, Hà Tĩnh và Quảng Trị, kết hợp dâng hương tại các nghĩa trang liệt sĩ, thả hoa đăng trên sông Thạch Hãn và tặng quà các gia đình chính sách.

Cơ chế mới cho phim đặt hàng

Việc hệ thống rạp thương mại đồng loạt tham gia Tuần phim kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ cũng đánh dấu bước chuyển trong phát hành phim do Nhà nước đặt hàng. Nghị định 189/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 15-7, đã tạo hành lang pháp lý để huy động doanh nghiệp tham gia phổ biến các tác phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị, mở ra cơ chế mới đưa phim Nhà nước đến gần công chúng hơn.

Theo Cục trưởng Cục Điện ảnh (Bộ VH-TT-DL) Đặng Trần Cường, trước đây, các bộ phim do Nhà nước đặt hàng như Đào, phở và piano gặp nhiều khó khăn khi phát hành thương mại do toàn bộ doanh thu phải nộp về ngân sách. Cơ chế mới cho phép đơn vị phát hành được hạch toán đầy đủ chi phí phổ biến phim trước khi thực hiện nghĩa vụ nộp ngân sách… Cơ chế này đã tạo điều kiện để Trung tâm Chiếu phim quốc gia và 13 doanh nghiệp phát hành, kinh doanh rạp chiếu cùng tham gia Tuần phim năm nay.

Cục trưởng Cục Điện ảnh nhận xét, việc phát hành thương mại bộ phim Thanh âm vượt đại dương lần này còn là dịp để kiểm nghiệm toàn bộ cơ chế mới trên thực tế. Từ khâu phát hành, hoạch toán chi phí, phân chia doanh thu đến quyết toán phần kinh phí phải nộp về ngân sách đều sẽ được vận hành đồng bộ nhằm đánh giá những vướng mắc có thể phát sinh.

Kết quả triển khai sẽ là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện quy trình, bảo đảm cơ chế mới có thể áp dụng hiệu quả đối với các phim do Nhà nước đặt hàng trong thời gian tới. Mục tiêu chính không phải tối đa hóa doanh thu, mà để phim do Nhà nước đặt hàng đến được với người dân một cách rộng rãi nhất.

Tuy nhiên, việc tháo gỡ hiện mới dừng ở khâu phát hành. Ở khâu sản xuất, việc huy động nguồn lực xã hội vẫn còn vướng mắc khi cơ chế hiện hành chưa cho phép Nhà nước cùng góp vốn với doanh nghiệp để thực hiện các dự án điện ảnh quy mô lớn.

Vì vậy, cần thiết nghiên cứu sửa đổi Luật Điện ảnh và các quy định liên quan nhằm hoàn thiện cơ chế hợp tác công - tư trong sản xuất phim, tạo điều kiện để Nhà nước và doanh nghiệp cùng đầu tư những tác phẩm phục vụ nhiệm vụ chính trị.