Mở ra thời cơ lớn đánh thức những nguồn lực sáng tạo

Với 8 chương, 39 điều, tập trung vào 6 nhóm chính sách trọng tâm, dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa hướng tới giải quyết những điểm nghẽn về hệ sinh thái sáng tạo, tài sản trí tuệ, nhân lực, hạ tầng, thị trường, tài chính và ưu đãi đầu tư. Không chỉ bổ sung khuôn khổ pháp lý cho một lĩnh vực kinh tế giàu tiềm năng, dự án luật còn hướng tới thiết lập phương thức tổ chức, khai thác và phát huy nguồn lực văn hóa một cách bài bản, chuyên nghiệp, gắn kết sáng tạo với sản xuất, phân phối và thương mại hóa sản phẩm.

Việt Nam có kho tàng di sản phong phú, lịch sử lâu đời, nghệ thuật đặc sắc, làng nghề truyền thống cùng đội ngũ nghệ sĩ, nghệ nhân và những người làm sáng tạo giàu tiềm năng. Tuy nhiên, không ít giá trị vẫn chủ yếu tồn tại dưới dạng tài nguyên, chưa được chuyển hóa thành sản phẩm có sức cạnh tranh và khả năng tạo doanh thu. Nếu được thông qua với những quy định sát thực tiễn, khả thi và có tính đột phá, Luật Phát triển công nghiệp văn hóa sẽ mở ra thời cơ lớn để đánh thức những nguồn lực sáng tạo còn chưa được khai thác tương xứng. Những cơ chế về bảo vệ, định giá, khai thác thương mại tài sản trí tuệ; phát triển hạ tầng sáng tạo; thu hút nhân lực chất lượng cao và hỗ trợ đầu tư sẽ tạo điều kiện để khơi thông những nguồn lực ấy. Khi người sáng tạo có thể sống được bằng sản phẩm sáng tạo, doanh nghiệp có thể đầu tư và thu lợi từ những giá trị trí tuệ, văn hóa sẽ có thêm động lực phát triển từ chính sức sáng tạo của xã hội.

Quan trọng hơn, công nghiệp văn hóa có khả năng mở rộng không gian tăng trưởng, tạo hiệu ứng lan tỏa đến nhiều ngành kinh tế. Một bộ phim, một chương trình nghệ thuật quy mô lớn thành công có thể tạo sức hút cho du lịch, dịch vụ, thương mại; một sản phẩm thiết kế mang bản sắc Việt Nam có thể tham gia thị trường quốc tế, tạo thêm việc làm cho người lao động. Từ điện ảnh, âm nhạc, nghệ thuật biểu diễn đến thiết kế, thời trang, trò chơi điện tử và nội dung số, mỗi ngành đều có khả năng hình thành chuỗi giá trị, tạo việc làm và đóng góp vào tăng trưởng.

Kinh nghiệm phát triển công nghiệp văn hóa của một số quốc gia, tiêu biểu là Hàn Quốc, cho thấy, khi được tổ chức thành hệ sinh thái chuyên nghiệp, âm nhạc, điện ảnh, thời trang và nội dung sáng tạo có thể vượt khỏi biên giới quốc gia, tạo giá trị kinh tế và lan tỏa bản sắc dân tộc. Có thể nói, việc xây dựng và ban hành một đạo luật chuyên ngành về phát triển công nghiệp văn hóa sẽ tạo cơ sở pháp lý quan trọng, đưa tiềm năng văn hóa thành sản phẩm, bản sắc thành lợi thế cạnh tranh và nguồn lực văn hóa thành động lực tăng trưởng.

Để làm được điều đó, các cấp, ngành cần chủ động chuẩn bị các điều kiện cần thiết, bảo đảm triển khai thực hiện luật sau khi được thông qua và có hiệu lực một cách đồng bộ, minh bạch, hiệu quả. Các quy định về ưu đãi đầu tư, thuế, tín dụng, đất đai, sở hữu trí tuệ và hỗ trợ sáng tạo phải được hướng dẫn cụ thể, bảo đảm doanh nghiệp, nghệ sĩ, nghệ nhân và các chủ thể sáng tạo có thể tiếp cận thực chất. Đồng thời, phải lấy doanh nghiệp và người sáng tạo làm trung tâm, lấy thị trường làm thước đo hiệu quả. Đặc biệt, cần lựa chọn ưu tiên, xác định rõ trọng tâm, trọng điểm, phát huy vai trò tiên phong, kiến tạo của các đơn vị, địa phương có tiềm lực, đặc biệt là Hà Nội - trung tâm văn hóa lớn, có nhiều lợi thế phát triển công nghiệp văn hóa.

Văn hóa không tự nhiên trở thành động lực tăng trưởng chỉ bởi những giá trị vốn có, mà cần được đánh thức bằng tư duy phát triển mới, thể chế phù hợp và năng lực tổ chức thực hiện hiệu quả. Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, nếu được thông qua với tầm nhìn dài hạn và đi vào cuộc sống bằng những cơ chế thực chất, sẽ mở đường cho quá trình chuyển hóa ấy. Khi sức sáng tạo được giải phóng, bản sắc được phát huy và các giá trị văn hóa được kết nối với thị trường, văn hóa sẽ không chỉ làm giàu đời sống tinh thần mà còn góp phần tạo nên sức bật mới cho nền kinh tế.