Khánh Hòa: Xanh hóa cảng biển, thúc đẩy phát triển năng lượng và logistics

Thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về “Xây dựng và phát triển Việt Nam trở thành quốc gia biển mạnh”, đặt mục tiêu đến năm 2030 giảm chi phí logistics xuống dưới 12% GDP, UBND tỉnh Khánh Hòa vừa triển khai đồng thời Kế hoạch phát triển hệ thống cảng biển giai đoạn 2026 - 2030 và Quyết định số 3848/QĐ-UBND phê duyệt Đề án Chuyển đổi và Phát triển cảng xanh.

Bến cảng Nhà máy đóng tàu HD Hyundai Việt Nam tại khu bến Nam Vân Phong.

Tái cấu trúc 6 khu bến theo chuẩn xanh

Sau hợp nhất, cụm cảng biển Khánh Hòa gồm 6 khu bến chính: Bắc Vân Phong, Nam Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh, Cà Ná và Ninh Chữ. Toàn tỉnh hiện có 21 bến cảng với 42 cầu cảng, tổng chiều dài gần 8,8km, tiếp nhận được tàu trọng tải đến 400.000 tấn. Riêng khu vực Trường Sa, tiêu chí xanh gắn trực tiếp với nhiệm vụ kết hợp quốc phòng và dân sự.

Theo kết quả tự đánh giá sơ bộ của 18 bến cảng đang khai thác tại Khánh Hòa, mức điểm bình quân toàn cụm mới đạt gần 2,5/5 điểm. Trong đó, chỉ có 4 đơn vị chạm ngưỡng đạt chuẩn cảng xanh (từ 3,5 điểm trở lên), dẫn đầu là Bến cảng Nhà máy đóng tàu HD Hyundai Việt Nam (gần 4,4 điểm), tiếp đến là Bến cảng xăng dầu K662, Bến cảng quốc tế Cam Ranh (cùng đạt khoảng 3,8 điểm) và Bến cảng tổng hợp Nam Vân Phong (trên 3,5 điểm).

Việc chấm điểm này được thực hiện dựa trên Tiêu chuẩn cơ sở TCCS 02:2022/CHHVN với 3 nhóm tiêu chí chính: hành động và thực hiện (chiếm 50% trọng số), cam kết và sẵn sàng (30%) và hiệu lực, hiệu quả (20%).

Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, đây là số liệu tự đánh giá ban đầu phục vụ công tác định hướng, sẽ được chuẩn hóa khi doanh nghiệp hoàn thiện hồ sơ kèm minh chứng. Tỉnh yêu cầu đến năm 2027, 100% bến cảng đang hoạt động phải hoàn thành cơ sở dữ liệu nền và thiết lập đường phát thải cơ sở; đến năm 2030, toàn bộ dự án xây mới phải đáp ứng tiêu chí xanh ngay từ khâu chuẩn bị đầu tư.

Đi đôi với việc nâng chuẩn môi trường, phương án phân vai khai thác theo Kế hoạch giai đoạn 2026 - 2030 đặt mục tiêu nâng tổng công suất nhóm cảng chính phía Bắc lên 41,2 - 63,4 triệu tấn/năm (chưa tính cụm bến phía Nam). Cụ thể:

Khu bến Nam Vân Phong: giữ vai trò chủ lực với công suất 24 - 37,4 triệu tấn/năm, đón tàu hàng rời 300.000 tấn và bổ sung bến container 18.000 TEU.

Khu bến Bắc Vân Phong: quy hoạch công suất 11,68 - 18,2 triệu tấn/năm, định hướng trở thành cảng trung chuyển quốc tế đón tàu container 24.000 TEU.

Khu bến Cam Ranh: đạt công suất 6 - 7,72 triệu tấn/năm, khai thác hàng tổng hợp kết nối Tây Nguyên, gắn với nhiệm vụ quốc phòng.

Khu bến Nha Trang: chuyển đổi công năng thành cảng hành khách quốc tế chuyên dụng đón tàu 225.000 GT, đồng thời di dời Bến phao xăng dầu Mũi Chụt ra khỏi trung tâm đô thị.

Cụm bến phía Nam (Cà Ná và Ninh Chữ): Khu bến Cà Ná (công suất 15,4 - 17,58 triệu tấn/năm) phát triển thành tổ hợp tiếp nhận tàu hàng lỏng, khí hóa lỏng (LNG) và tàu container từ 100.000 tấn trở lên; Khu bến Ninh Chữ điều chỉnh công năng sang phục vụ du lịch, dịch vụ và vận chuyển hàng hóa địa phương.

Khu bến Nam Vân Phong được quy hoạch giữ vai trò chủ lực với công suất 24-37,4 triệu tấn/năm, đón tàu hàng rời trọng tải đến 300.000 tấn.

Mở thị trường năng lượng sạch và hạ tầng logistics

Theo lộ trình chuyển đổi xanh, các doanh nghiệp cảng tại Khánh Hòa sẽ đẩy mạnh đầu tư điện mặt trời áp mái trên hệ thống kho bãi, chuyển dần cẩu bờ, xe nâng sang chạy điện, sử dụng đèn LED và kiểm toán năng lượng định kỳ.

Đáng chú ý, tỉnh đặt mục tiêu thí điểm hệ thống cấp điện lưới trung thế bờ (OPS) theo tiêu chuẩn quốc tế tại ít nhất 3 bến cảng gồm: Bến cảng Nha Trang (sau chuyển đổi công năng), Bến cảng tổng hợp Cà Ná và Bến cảng tổng hợp Nam Vân Phong. Giải pháp này giúp tàu biển tắt máy phát điện diesel phụ trợ khi neo đậu, cắt giảm đáng kể lượng khí thải và tiếng ồn.

Bên cạnh yêu cầu kỹ thuật, địa phương đang nghiên cứu cơ chế ưu tiên thủ tục luồng tàu, bố trí cầu bến cho các đơn vị đạt chuẩn xanh; đồng thời kiến nghị Trung ương ban hành khung giá bán điện riêng cho hệ thống cấp điện bờ và ưu đãi phí hàng hải đối với tàu dùng năng lượng sạch. Doanh nghiệp cảng cũng được khuyến khích áp dụng các tiêu chuẩn quản lý môi trường, năng lượng (ISO 14001, 50001) và vận hành hệ thống kiểm kê khí nhà kính (MRV) để sẵn sàng tham gia thị trường tín chỉ các-bon, hướng tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.

Ở khâu khai thác, hệ thống cảng điện tử (e-Port), cổng tự động và thanh toán không tiền mặt sẽ được kết nối trên trục dữ liệu dùng chung (LGSP) của tỉnh. Dữ liệu này liên thông trực tiếp với hãng tàu và cơ quan Hải quan thông qua camera nhận diện mã container, giúp rút ngắn thời gian giải phóng tàu và giảm chi phí lưu bãi cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu.

Chuỗi liên kết giữa các cơ sở công nghiệp ven biển, kho bãi hậu cần và hạ tầng cảng biển tạo nguồn hàng xuất nhập khẩu ổn định cho Khánh Hòa

Để đảm bảo nguồn hàng thông suốt và giảm phát thải từ vận tải đường bộ, giai đoạn 2026 - 2027, Khánh Hòa tập trung hoàn thành cao tốc Khánh Hòa - Buôn Ma Thuột, nâng cấp Quốc lộ 26B nối thẳng vào Nam Vân Phong, hoàn thiện đường nối cao tốc Bắc - Nam với cảng Cà Ná và xúc tiến cao tốc Nha Trang - Đà Lạt.

Theo UBND tỉnh Khánh Hòa, nhằm tạo nguồn hàng ổn định cho hệ thống cảng biển, địa phương quy hoạch mạng lưới đường sắt chuyên dùng kết nối trực tiếp vào các khu bến Nam Vân Phong, Cam Ranh và Cà Ná. Đồng thời, tỉnh chuẩn bị quỹ đất phát triển 7 khu công nghiệp vệ tinh gồm: Ninh Xuân 1, Ninh Xuân 2, Ninh Sơn, Xuân Sơn, Nam Cam Ranh, Diên Thọ và Cà Ná (giai đoạn 2) để thu hút các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo.