Ý nghĩa lâu dài của chính sách tín dụng HSSV với chất lượng nguồn nhân lực

Sinh viên Trường Đại học Đồng Tháp. Ảnh: NTCC

Thêm cơ hội cho người học có hoàn cảnh khó khăn

Đánh giá về ý nghĩa của Quyết định số 50/2026/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ, ThS Lương Tuấn Long, Trưởng phòng Công tác sinh viên, Trường Đại học Mở Hà Nội cho rằng, đây là chính sách có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, thể hiện sự quan tâm thiết thực của Đảng, Nhà nước đối với người học có hoàn cảnh khó khăn, đồng thời cụ thể hóa tinh thần của Nghị quyết 71-NQ/TW về bảo đảm cơ hội tiếp cận giáo dục công bằng.

Điểm đáng chú ý là mức vay tối đa được nâng lên 8 triệu đồng/tháng/người học, đồng thời mở rộng đối tượng thụ hưởng, trong đó có người học thuộc hộ gia đình có mức sống trung bình. Chính sách không chỉ hỗ trợ học phí mà còn tính đến các chi phí thiết yếu như tài liệu, phương tiện học tập, ăn ở và đi lại. Đây là sự điều chỉnh phù hợp với thực tế khi chi phí học tập và sinh hoạt ngày càng tạo áp lực đối với nhiều gia đình.

Từ thực tiễn công tác sinh viên, ông Long nhận thấy khó khăn tài chính không chỉ ảnh hưởng đến điều kiện học tập mà còn tác động trực tiếp đến tâm lý, kết quả học tập và khả năng duy trì việc học. Không ít sinh viên phải vừa học vừa làm để trang trải cuộc sống, thậm chí đứng trước nguy cơ phải tạm dừng việc học. Vì vậy, giá trị của chính sách không đơn thuần nằm ở khoản vay được nâng lên, mà quan trọng hơn là tạo cơ hội để người học tiếp tục theo đuổi ước mơ, không phải từ bỏ con đường học tập chỉ vì hoàn cảnh kinh tế.

Một điểm đáng chú ý khác là người vay bắt đầu trả nợ gốc và lãi lần đầu sau 12 tháng kể từ khi kết thúc khóa học. Theo ông Long, quy định này tạo thêm khoảng thời gian để người học tìm kiếm việc làm, từng bước ổn định cuộc sống trước khi thực hiện nghĩa vụ tài chính.

Để chính sách đi vào thực tế, đại diện Trường Đại học Mở Hà Nội cho rằng, các cơ sở giáo dục cần gắn việc triển khai với công tác tư vấn, hỗ trợ sinh viên; chủ động cung cấp thông tin, hướng dẫn thủ tục và phối hợp với Ngân hàng Chính sách xã hội. Qua đó, người học có nhu cầu và đủ điều kiện được tiếp cận nguồn vốn thuận lợi, kịp thời.

Ở góc độ rộng hơn, ông Long nhìn nhận chính sách tín dụng ưu đãi không chỉ góp phần giảm nguy cơ sinh viên phải bỏ học vì khó khăn tài chính mà còn là sự đầu tư cho nguồn nhân lực. Khi một sinh viên có hoàn cảnh khó khăn được tiếp tục học tập, cơ hội thay đổi tương lai không chỉ mở ra với bản thân người học mà còn với gia đình và cộng đồng.

Sinh viên Trường Đại học Mở Hà Nội được học bổng xuất sắc nhận khen thưởng tại Chương trình Chào năm học mới.

Bảo đảm công bằng từ cơ hội học tập

Cùng đánh giá cao ý nghĩa của Quyết định số 50/2026/QĐ-TTg, TS Nguyễn Minh Giám, Khoa Sư phạm, Trường Đại học Thủ Dầu Một (TPHCM) đặc biệt quan tâm đến việc chính sách mở rộng phạm vi đối tượng được tiếp cận nguồn vốn.

Theo ông Giám, bên cạnh học sinh, sinh viên thuộc hộ nghèo, hộ cận nghèo, chính sách còn quan tâm đến người học thuộc hộ có mức sống trung bình, người học mồ côi hoặc có cha mẹ không còn khả năng lao động theo quy định. Những trường hợp gia đình gặp khó khăn về tài chính do tai nạn, bệnh tật, thiên tai, hỏa hoạn, dịch bệnh trong thời gian học tập cũng được xem xét.

Đây là điểm rất nhân văn, bởi không phải gia đình nào gặp khó khăn cũng thuộc diện hộ nghèo hoặc cận nghèo. Có những gia đình trước đó vẫn đủ khả năng bảo đảm việc học cho con, nhưng một biến cố bất ngờ có thể khiến điều kiện kinh tế thay đổi hoàn toàn. Việc chính sách quan tâm đến cả những khó khăn phát sinh cho thấy phạm vi hỗ trợ đã hướng đến sát hơn với những tình huống thực tế của người học.

Từ góc độ giáo dục, TS Nguyễn Minh Giám cho rằng, công bằng không có nghĩa là mọi người học đều nhận được sự hỗ trợ như nhau, mà là những người có hoàn cảnh khó khăn cần được tạo thêm điều kiện để có cơ hội học tập và phát triển tương đương với người có điều kiện tốt hơn.

Một học sinh có năng lực nhưng sinh ra trong gia đình khó khăn vẫn cần có cơ hội bước vào giảng đường đại học hoặc cơ sở giáo dục nghề nghiệp nếu đáp ứng yêu cầu tuyển sinh. Không nên để các em phải từ bỏ ước mơ chỉ vì gia đình không đủ khả năng đóng học phí hoặc trang trải sinh hoạt. Vì vậy, tín dụng ưu đãi không chỉ giúp giải quyết khó khăn trước mắt mà còn góp phần hạn chế bất bình đẳng về cơ hội học tập, tạo điều kiện để người học phát huy năng lực và vươn lên bằng chính nỗ lực của mình.

Ông Giám cũng nhấn mạnh ý nghĩa lâu dài của chính sách đối với chất lượng nguồn nhân lực. Khi người trẻ có thêm điều kiện tích lũy kiến thức, kỹ năng và năng lực nghề nghiệp, lợi ích không chỉ thuộc về bản thân, gia đình mà còn đóng góp cho xã hội.

Trong bối cảnh đất nước đẩy mạnh chuyển đổi số, phát triển khoa học, công nghệ và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực, việc không để những người trẻ có tiềm năng mất cơ hội học tập vì thiếu điều kiện kinh tế càng có ý nghĩa quan trọng.

Tuy nhiên, để chính sách phát huy hiệu quả, theo TS Nguyễn Minh Giám, khâu tổ chức thực hiện cần được chú trọng. Ngân hàng Chính sách xã hội, chính quyền địa phương và các cơ sở giáo dục cần phối hợp chặt chẽ trong thông tin, hướng dẫn thủ tục và xác nhận điều kiện thụ hưởng. Các trường cần chủ động rà soát hoàn cảnh sinh viên, kịp thời phổ biến chính sách và hỗ trợ người học trong quá trình tiếp cận nguồn vốn. Việc xét duyệt cần bảo đảm công khai, minh bạch, đúng đối tượng, tránh tình trạng người thực sự cần hỗ trợ lại không biết chính sách hoặc gặp khó khăn do thủ tục.

Bên cạnh đó, tín dụng ưu đãi cần được nhìn nhận là hình thức hỗ trợ có trách nhiệm. Nhà trường và gia đình cần hướng dẫn người học sử dụng vốn hợp lý, ưu tiên cho học phí, tài liệu, phương tiện học tập và các nhu cầu thiết yếu; đồng thời giúp sinh viên hiểu rõ trách nhiệm hoàn trả khoản vay sau khi kết thúc khóa học theo quy định.

Theo ông Giám, chính sách tín dụng nên được triển khai đồng bộ với học bổng, miễn giảm học phí, trợ cấp xã hội và các chương trình hỗ trợ khác, hình thành mạng lưới hỗ trợ toàn diện cho học sinh, sinh viên có hoàn cảnh khó khăn.

Sự hỗ trợ của Nhà nước cần đi cùng ý thức tự lập, tinh thần vượt khó và trách nhiệm của người học. Khi các chính sách được triển khai đúng đối tượng, thuận lợi và kịp thời, cơ hội học tập sẽ không còn bị giới hạn quá nhiều bởi điều kiện kinh tế của mỗi gia đình.