Mở rộng không gian đô thị, tạo dư địa phát triển mới cho Bắc Ninh

Đường phố tại phường Tân Tiến được trang hoàng cờ hoa, pano chào mừng thời điểm tỉnh Bắc Ninh trở thành thành phố. Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Cùng với việc kiện toàn đơn vị hành chính, không gian đô thị được mở rộng, tạo thêm dư địa phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics và hạ tầng; đồng thời tăng cường kết nối giữa các khu vực đô thị, khu công nghiệp và các địa phương trong vùng, tạo nền tảng cho những động lực tăng trưởng mới của Bắc Ninh.

Những vùng quê lên phường

Những ngày này, Hiệp Hòa như khoác lên mình diện mạo mới. Trên các tuyến đường trung tâm, cờ Tổ quốc được treo đồng loạt; đường làng, ngõ xóm được vệ sinh, chỉnh trang; trụ sở cơ quan, trường học và các khu dân cư được sắp xếp gọn gàng. Không khí chuẩn bị cho ngày trở thành phường hiện diện từ khu vực trung tâm đến các tuyến đường, khu dân cư, tạo nên những chuyển động rõ nét ở một địa bàn vốn mang dáng dấp làng quê.

Xã Hiệp Hòa được thành lập tháng 7/2025 trên cơ sở sáp nhập thị trấn Thắng và các xã Đông Lỗ, Đoan Bái, Lương Phong, Danh Thắng. Với diện tích 62,14 km², dân số 92.583 người, địa phương được định hướng trở thành một trong những trung tâm động lực khu vực phía Tây tỉnh, phát triển công nghiệp, thương mại, dịch vụ, logistics và đô thị, tăng cường liên kết với Thủ đô Hà Nội và các địa phương trong Vùng Thủ đô.

Nền tảng kinh tế của Hiệp Hòa đang có sự chuyển dịch theo hướng công nghiệp, thương mại, dịch vụ. Năm 2025, tổng giá trị sản phẩm trên địa bàn đạt 16.444,8 tỷ đồng; công nghiệp, xây dựng chiếm 56,23%, thương mại - dịch vụ 13,82%; thu nhập bình quân đạt khoảng 72,25 triệu đồng/người/năm. Địa phương hiện có một khu công nghiệp và 5 cụm công nghiệp với tổng diện tích khoảng 481,4 ha; các doanh nghiệp trong khu, cụm công nghiệp đang tạo việc làm cho hơn 9.300 lao động.

Dọc đường xã Yên Phong được trang hoàng với cờ và pano. Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Cùng với phát triển sản xuất, Hiệp Hòa đang dành nguồn lực tạo quỹ đất và hoàn thiện hạ tầng cho không gian đô thị mới. Năm 2025, địa phương triển khai giải phóng mặt bằng 19 dự án, với tổng diện tích thu hồi gần 388 ha, gồm các dự án khu đô thị, khu dân cư, khu công nghiệp, cụm công nghiệp, giao thông và giáo dục.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hiệp Hòa Bùi Huy Khánh, việc thành lập phường là niềm vinh dự, tự hào nhưng đồng thời đặt ra trách nhiệm lớn hơn đối với cấp ủy, chính quyền và cả hệ thống chính trị. Địa phương xác định sau khi trở thành phường phải tiếp tục hoàn thiện quy hoạch, nâng cao hiệu quả quản lý đất đai, xây dựng, trật tự đô thị và môi trường; đầu tư kết cấu hạ tầng, nâng chất lượng giáo dục, y tế, văn hóa, an sinh xã hội, đồng thời tạo môi trường thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh và thu hút đầu tư.

Tại Lục Nam, diện mạo đô thị cũng đang hiện rõ hơn qua những tuyến đường được đầu tư, hệ thống điện chiếu sáng, khuôn viên cây xanh, các khu đô thị và hoạt động thương mại, dịch vụ ngày càng sôi động. Phường Lục Nam được thành lập trên cơ sở xã Lục Nam, hình thành từ việc sáp nhập thị trấn Đồi Ngô, thị trấn Phương Sơn và các xã Chu Điện, Cương Sơn, Tiên Nha, với diện tích 58,97 km² và dân số 60.618 người.

Lợi thế của Lục Nam được tạo bởi vị trí kết nối và nền tảng kinh tế đang chuyển dịch theo hướng đô thị. Hai cụm công nghiệp Đồi Ngô và Già Khê thu hút nhiều doanh nghiệp, tạo việc làm cho hàng nghìn lao động; hoạt động thương mại, dịch vụ phát triển cùng quá trình đầu tư các khu đô thị mới. Công nghiệp - xây dựng và dịch vụ chiếm 92,06% cơ cấu kinh tế; lao động phi nông nghiệp chiếm 80,38%; tổng thu ngân sách bằng 149,20% tổng chi ngân sách.

Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 đạt 72,45 triệu đồng, tăng từ 60,72 triệu đồng năm 2023 lên 67,10 triệu đồng năm 2024. Tỷ lệ hộ nghèo bình quân giai đoạn 2023 - 2025 là 1,30%.

Theo Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Lục Nam Lương Thế Tuấn, sau khi thành lập phường, địa phương tập trung chuẩn bị các điều kiện để vận hành bộ máy chính quyền đô thị hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả; cụ thể hóa định hướng của tỉnh thành các chương trình, kế hoạch phù hợp thực tế, xác định rõ nhiệm vụ trọng tâm, khâu đột phá và những vấn đề cấp thiết cần tập trung giải quyết.

Mở rộng không gian đô thị, hình thành các cực tăng trưởng mới

Pano khổ lớn tại Bắc Ninh thể hiện niềm tự hào trước ngày trở thành thành phố. Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Từ ngày 20/9/2026, thành phố Bắc Ninh có diện tích tự nhiên hơn 4.700 km², dân số gần 4 triệu người, gồm 99 đơn vị hành chính cấp xã, trong đó có 45 phường và 54 xã. Quy mô mới không chỉ mở rộng địa giới hành chính mà còn tạo điều kiện tổ chức lại không gian phát triển, kết nối các khu vực đô thị, công nghiệp, thương mại, dịch vụ và nông nghiệp, từng bước hình thành mạng lưới các cực tăng trưởng trên địa bàn.

Việc trở thành thành phố trực thuộc Trung ương tạo tiền đề để Bắc Ninh tổ chức không gian phát triển theo hướng xanh, thông minh, hiện đại, giàu bản sắc văn hóa Kinh Bắc; hướng tới mục tiêu đến năm 2030 trở thành cực tăng trưởng của miền Bắc và cả nước, trung tâm công nghiệp điện tử, bán dẫn, sản xuất vi mạch và trí tuệ nhân tạo hàng đầu khu vực. Tầm nhìn đến năm 2050, Bắc Ninh hướng tới trở thành thành phố đáng sống đạt đẳng cấp châu Á.

Để không gian mới trở thành không gian phát triển, hạ tầng được xác định là nền tảng quan trọng. Bắc Ninh đang tập trung nguồn lực đầu tư các công trình giao thông trọng điểm, hạ tầng logistics và đô thị thông minh, với ba đầu mối hạ tầng giao thông chiến lược gồm Cảng hàng không quốc tế Gia Bình, Ga liên vận quốc tế Kép và Cảng cạn Sen Hồ.

Cùng với các tuyến giao thông đối ngoại như Quốc lộ 1, Quốc lộ 18, Quốc lộ 38 và hệ thống đường tỉnh, nhiều công trình kết nối liên vùng được đầu tư, nâng cấp. Tỉnh cũng nghiên cứu các tuyến đường sắt đô thị kết nối Bắc Ninh - Nội Bài, Bắc Ninh - Yên Viên và triển khai cắm mốc dự án đường Vành đai 5 Vùng Thủ đô Hà Nội. Trong đó, Cảng hàng không quốc tế Gia Bình cùng tuyến đường kết nối Gia Bình - Hà Nội và các dự án phụ trợ đang mở thêm hướng kết nối với Hà Nội và các địa phương trong vùng.

Diện mạo đường phố xã Gia Bình được chỉnh trang, trang hoàng trước ngày lên phường và trở thành một phần của thành phố Bắc Ninh. Ảnh: Thanh Thương - TTXVN

Nền tảng cho các cực tăng trưởng mới còn đến từ quy mô kinh tế và công nghiệp đã hình thành. Sáu tháng đầu năm 2026, GRDP của tỉnh tăng 10,56%, đứng thứ 6 cả nước; tháng 8, chỉ số sản xuất công nghiệp tăng hơn 22%, giá trị sản xuất công nghiệp hơn 312.000 tỷ đồng, tăng hơn 19%. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu 8 tháng hơn 152 tỷ USD, gấp 1,36 lần cùng kỳ.

Cùng với tăng trưởng sản xuất, nguồn lực cho phát triển tiếp tục được huy động. Đến ngày 31/8, tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công gần 80% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao; thu ngân sách Nhà nước hơn 64.700 tỷ đồng, bằng gần 90% dự toán năm. Trong 8 tháng, tỉnh thu hút hơn 17,69 tỷ USD vốn đầu tư quy đổi và có gần 6.000 doanh nghiệp thành lập mới.

Trên nền tảng công nghiệp hiện có, Bắc Ninh định hướng chuyển mạnh sang các ngành có hàm lượng công nghệ và giá trị gia tăng cao, tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu. Trọng tâm là phát triển công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn, sản xuất vi mạch, trí tuệ nhân tạo, cùng các lĩnh vực robot, tự động hóa, trung tâm dữ liệu, công nghệ số và công nghệ xanh.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Thái, việc Bắc Ninh trở thành thành phố trực thuộc Trung ương không chỉ là đích đến mà là điểm khởi đầu cho một giai đoạn phát triển mới ở tầm vóc cao hơn. Vị thế mới tạo điều kiện để tỉnh mở rộng không gian phát triển, nâng cao năng lực quản trị, phát huy hiệu quả các nguồn lực, tăng cường liên kết vùng và liên kết quốc tế; qua đó đóng góp mạnh mẽ hơn cho vùng Thủ đô, vùng kinh tế trọng điểm phía Bắc và cả nước.

Bước vào giai đoạn mới, tỉnh xác định hoàn thiện đồng bộ kết cấu hạ tầng chiến lược, tổ chức không gian phát triển theo hướng xanh, thông minh, hiện đại; phát huy hiệu quả hệ thống giao thông, logistics và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình. Cùng với đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là những động lực tăng trưởng mới, gắn với phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.

Cùng với yêu cầu tăng trưởng, Bắc Ninh xác định phát triển kinh tế phải hài hòa với văn hóa và môi trường sinh thái; hiện đại nhưng không đánh mất bản sắc. Theo Bí thư Tỉnh ủy Nguyễn Hồng Thái, những giá trị văn hóa Kinh Bắc cần được phát huy như nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm cho phát triển nhanh và bền vững. Tỉnh đồng thời tiếp tục đổi mới phương thức lãnh đạo, nâng cao năng lực quản trị, xây dựng chính quyền số, lấy sự hài lòng của người dân và doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ.

Vị thế thành phố trực thuộc Trung ương vì vậy không chỉ mở rộng không gian địa lý mà đặt Bắc Ninh trước yêu cầu tổ chức lại các nguồn lực, nâng cao năng lực quản trị và tạo dựng những động lực tăng trưởng mới, để không gian phát triển rộng hơn thực sự chuyển hóa thành năng lực phát triển cao hơn.