Mở rộng khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười: Thêm 'đất lành' cho chim đậu

Con kênh bao bọc xung quanh vùng lõi của Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười (ở xã Tân Phước 2, tỉnh Đồng Tháp).

Nhằm khắc phục tình trạng quá tải và bảo tồn triệt để các loài động thực vật quý hiếm, tỉnh Đồng Tháp đang triển khai dự án mở rộng khu bảo tồn sinh thái với tổng vốn đầu tư gần 300 tỷ đồng, tạo tiền đề cho phát triển sinh thái bền vững.

Hệ sinh thái phong phú

Theo Ban Quản lý rừng phòng hộ và Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười, khu bảo tồn chú trọng xây dựng và triển khai thực hiện công tác phòng, chống cháy rừng; tổ chức trồng thêm rừng tràm và cây bản địa để phủ xanh đất trống, tạo nơi trú đậu cho các loài chim nước, nơi ở an toàn cho đàn chim sinh sản; tạo môi trường kiếm ăn cho một số loài chim ăn trái cây, ăn côn trùng nhỏ. Cùng đó, quản lý mực nước hợp lý để hệ sinh thái phát triển; thả cá để phát triển nguồn thủy sản, tạo thêm thức ăn cho các loài chim nước.

Ông Ngô Thành Trung, Đội trưởng Đội quản lý rừng Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười cho biết, với nhiệm vụ được giao, ông đã chủ động tham mưu lãnh đạo triển khai thực hiện công tác quản lý, bảo vệ rừng, việc phòng, chống cháy rừng; tăng cường tuần tra, canh gác để ngăn chặn hành vi xâm hại tài nguyên rừng, phối hợp với Công an xã tăng cường tuần tra vùng đệm để kịp thời phát hiện và ngăn chặn hành vi săn bắt chim; tham gia diễn tập phòng, chống cháy rừng.

Nhờ nghiêm túc triển khai các nhiệm vụ được giao, việc quản lý, bảo vệ rừng đạt kết quả tốt, góp phần cùng đơn vị bảo vệ hệ sinh thái đất ngập nước của Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười.

Ông Lê Nguyễn Đức Tài, Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý rừng phòng hộ và Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười cho hay, khu bảo tồn rộng hơn 106 ha, hệ sinh thái đất ngập nước chua phèn của khu bảo tồn mang nét đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười. Về thực vật bản địa, nơi đây có khoảng 70 loài thực vật đặc trưng của vùng Đồng Tháp Mười như cà na, trâm gối, gáo vàng, bình bát, súng ma, bàng, năng…; hơn 55 ha rừng tràm tập trung là nơi trú ngụ cho đàn chim sinh sản. Bên cạnh đó, động vật bản địa xuất hiện ở Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười cũng rất phong phú, có khoảng 36 loài chim với trên 10.000 cá thể về trú ngụ và sinh sản. Một số loài chim quý hiếm như điên điển, giang sen, già đẫy, cò ốc… Ngoài ra, lớp bò sát có 28 loài, nổi bật là rắn hổ đất, cua đinh, mèo cá…

Rừng tràm là nơi trú ngụ, sinh sản của nhiều loài chim, cò, trong đó có nhiều loài quý hiếm.

Ông Lê Nguyễn Đức Tài cho biết thêm, việc quản lý, bảo vệ hệ sinh thái tại Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười được quan tâm thực hiện. Tuy nhiên, có phát sinh vấn đề người dân từ địa phương khác đến đánh bắt trái phép các loài chim, cò. Vai trò của người dân ở vùng đệm của khu bảo tồn rất quan trọng, thông qua hoạt động sản xuất, bà con kịp thời phát hiện những đối tượng đánh bắt chim, cò trái phép và thông tin cho đơn vị phối hợp ngăn chặn, xử lý.

Thời gian tới, để bảo tồn hệ sinh thái đất ngập nước, Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười tiếp tục phối hợp với lực lượng chức năng ngăn chặn các đối tượng đặt bẫy bắt chim hoang dã trái phép khi chúng kiếm ăn trên vùng đệm; tuyên truyền trong nhân dân nâng cao nhận thức bảo vệ rừng và động vật hoang dã, cùng tham gia bảo vệ môi trường sinh thái, tài nguyên rừng. Bên cạnh đó, trồng thêm cây bản địa để phủ xanh đất trống; trồng thay thế đối với diện tích rừng tràm đã chết; xây dựng và triển khai thực hiện phòng, chống cháy rừng; tăng cường tuần tra quản lý bảo vệ rừng để tạo môi trường an toàn cho các loài chim về trú ngụ, sinh sản.

Mở rộng “nhà” cho các loài động thực vật

Theo Phó Giám đốc phụ trách Ban Quản lý rừng phòng hộ và Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười Lê Nguyễn Đức Tài, các loài chim nước về trú ngụ và sinh sản trên cây tràm, sau khoảng 3 - 4 năm, cây tràm bị suy kiệt từ từ kết hợp với sự tấn công của các loại dây leo nên một số cây bị chết. Hiện tại, diện tích rừng của Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười còn nhỏ, không đủ sức chứa các đàn chim về sinh sản. Trong tương lai, đàn chim ngày càng phát triển nên khu bảo tồn cần mở rộng thêm diện tích.

Trước tình hình thực tế đó, Chủ tịch UBND tỉnh Đồng Tháp đã quyết định phê duyệt dự án mở rộng Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười. Quy mô dự án dự kiến thu hồi đất để mở rộng Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười với diện tích khoảng 60 ha và đầu tư các hạng mục công trình với tổng nguồn vốn hơn 296 tỷ đồng. Dự án này do Ban Quản lý dự án đầu tư xây dựng công trình nông nghiệp và phát triển nông thôn làm chủ đầu tư, kế hoạch hoàn thành dự án vào năm 2028.

Hạng mục chính của dự án là trồng thêm khoảng 42 ha rừng tràm, để phục vụ việc trú ngụ, sinh sản của đàn chim, góp phần giúp cải thiện môi trường sinh thái của khu bảo tồn. Cùng đó, đào tuyến kênh dài khoảng 3,8 km để kết hợp tưới, tiêu rừng và phòng, chống cháy rừng; xây dựng tuyến đường tuần tra dài khoảng 5,2 km (trong đó, xây dựng mới khoảng 2,6 km và nâng cấp mặt đê hiện hữu là 2,6 km); xây dựng 4 cầu giao thông, 2 cống tròn, 2 cống kết hợp trạm bơm; làm khoảng 5,4 km hàng rào bao quanh khu bảo tồn; đầu tư hệ thống điện 3 pha phục vụ cho trạm bơm…

Trong quá trình thực hiện dự án mở rộng Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười phải thu hồi đất sản xuất của một số hộ dân ở lân cận. Chị Nguyễn Thị Xuân Đào ngụ ấp Thạnh Tân, xã Tân Phước 2 đang canh tác 6 ha khóm (dứa); trong đó, 5 ha nằm trong khu vực dự án mở rộng Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười. Chị Đào chia sẻ, mặc dù đang trồng khóm nhưng khi Nhà nước có chủ trương thu hồi đất để mở rộng khu bảo tồn, chị rất ủng hộ vì mức giá bồi thường, hỗ trợ hợp lý. Chị Đào cũng ý thức rằng việc mở rộng khu bảo tồn sẽ có thêm nơi trú ngụ, sinh sản cho các loài động vật hoang dã. Việc bảo vệ hệ sinh thái đất ngập nước và động thực vật hiện tại là gìn giữ cho thế hệ sau.

Khu bảo tồn sinh thái Đồng Tháp Mười là nơi trú ngụ, sinh sản của nhiều loài chim, cò.

Theo UBND tỉnh Đồng Tháp, việc đầu tư dự án nhằm bảo tồn đa dạng sinh học các loài động thực vật hoang dã, đặc biệt là các loài quý hiếm, có nguy cơ tuyệt chủng và các hệ sinh thái đặc trưng của vùng; duy trì và phát triển các cảnh quan tự nhiên độc đáo của Đồng Tháp Mười; tạo điều kiện cho các hoạt động nghiên cứu về đa dạng sinh học, hệ sinh thái và các vấn đề liên quan đến bảo tồn và phát triển bền vững; quản lý và bảo vệ các nguồn tài nguyên rừng.

Đồng thời, nâng cao ý thức của người dân về bảo vệ môi trường, ngăn chặn tình trạng chuyển đổi đất rừng tự phát của người dân và bảo tồn đa dạng sinh học trước ảnh hưởng của biến đổi khí hậu ngày càng diễn biến phức tạp.