Mở rộng quyền tự chủ cho các cơ sở giáo dục nghề nghiệp

Ngày 20/8/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 334/2026/NĐ-CP quy định về tự chủ của cơ sở giáo dục đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp; cơ chế tài chính đối với giáo dục đại học, giáo dục nghề nghiệp.

Đối với giáo dục nghề nghiệp (GDNN), Nghị định đặt ra các quy định về quyền tự chủ của cơ sở GDNN, cơ chế phân bổ ngân sách, hỗ trợ người học và đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo theo kết quả đầu ra.

Giáo dục nghề nghiệp được ưu tiên nguồn lực để chuẩn hóa cơ sở đào tạo và phát triển nhân lực kỹ năng cao. Ảnh: Trường Cao đẳng Bách Khoa.

Cơ sở giáo dục nghề nghiệp được mở rộng quyền tự chủ

Nghị định quy định quyền tự chủ và trách nhiệm giải trình của cơ sở GDNN trên các lĩnh vực học thuật và chuyên môn; khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; tổ chức, nhân sự; tài chính, tài sản và đầu tư.

Trong hoạt động học thuật và chuyên môn, cơ sở giáo dục được tự chủ xây dựng, phát triển chương trình đào tạo; tuyển sinh, đào tạo và cấp văn bằng, chứng chỉ theo quy định; bảo đảm và kiểm định chất lượng giáo dục; hợp tác, liên kết trong nước và nước ngoài.

Đối với hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cơ sở giáo dục được áp dụng cơ chế chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo. Cơ sở giáo dục cũng được tự chủ tổ chức hội nghị, hội thảo quốc tế phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ, đổi mới sáng tạo và hợp tác quốc tế.

Về tổ chức và nhân sự, cơ sở giáo dục được quyết định vị trí việc làm, số lượng người làm việc và quản lý viên chức theo quy định; chủ động tuyển dụng, ký hợp đồng và sử dụng chuyên gia, nhà khoa học, giảng viên là người nước ngoài, người Việt Nam định cư ở nước ngoài phục vụ hoạt động đào tạo, nghiên cứu khoa học, phát triển công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Về tài chính, tài sản và đầu tư, người đứng đầu cơ sở giáo dục được quyết định việc sử dụng các nguồn tài chính để phục vụ đào tạo, nghiên cứu khoa học và phát triển cơ sở vật chất.

Cơ sở giáo dục được tự chủ quyết định các khoản chi cho tiền lương, tiền công, tiền thưởng; thuê chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài nước; hoạt động chuyên môn, nghiệp vụ; dịch vụ, quản lý vận hành và trả lãi vay đối với phần chi từ vốn vay hợp pháp theo quy chế chi tiêu nội bộ.

Cơ sở GDNN cũng được huy động vốn vay từ các tổ chức tín dụng, quỹ tài chính nhà nước ngoài ngân sách và các nguồn vốn hợp pháp khác dưới hình thức tín dụng ưu đãi để đầu tư cơ sở vật chất, hạ tầng số, phòng thí nghiệm chuyên sâu; đồng thời được huy động, tiếp nhận các nguồn viện trợ không hoàn lại, tài trợ, quà tặng và các khoản đóng góp hợp pháp trong nước, quốc tế.

Ngân sách chuyển hướng theo chất lượng, kết quả đầu ra

Một điểm mới đáng chú ý là cơ chế phân bổ ngân sách nhà nước cho GDNN được đặt trong nguyên tắc phân bổ theo sứ mạng, chất lượng và hiệu quả, thay vì chỉ dựa trên các yếu tố đầu vào.

Theo Nghị định, ngân sách nhà nước chi cho GDNN được phân bổ theo sứ mạng được giao, ưu tiên các cơ sở công lập trọng điểm thực hiện nhiệm vụ chiến lược quốc gia, phát triển vùng, ngành và lĩnh vực trọng điểm.

Nguồn lực ngân sách dành cho GDNN được ưu tiên để chuẩn hóa các cơ sở giáo dục nghề nghiệp; hiện đại hóa một số trường cao đẳng trọng điểm, chất lượng cao đạt chuẩn quốc tế, phù hợp với định hướng phát triển các ngành, nghề ưu tiên tại các trung tâm kinh tế lớn.

Đồng thời, ngân sách được ưu tiên cho đào tạo nhân lực có kỹ năng nghề cao trong các ngành, nghề kỹ thuật, công nghệ; ngành, nghề trọng điểm quốc gia và các ngành, nghề tiếp cận trình độ tiên tiến của khu vực, quốc tế.

Nghị định cũng quy định cơ chế hỗ trợ người học các ngành nghề đặc thù hoặc ngành nghề cần thiết cho phát triển kinh tế - xã hội nhưng khó thu hút người học. Đối tượng là người học chính quy tại các cơ sở giáo dục công lập; mức hỗ trợ tiền đóng học phí bằng mức thu học phí thực tế của cơ sở giáo dục nhưng không quá mức trần học phí của cơ sở giáo dục công lập theo quy định.

Cùng với phân bổ ngân sách, cơ chế đặt hàng, giao nhiệm vụ đào tạo theo kết quả đầu ra được áp dụng đối với các cơ sở GDNN để đào tạo các ngành nghề đặc thù, trọng điểm, ưu tiên và các ngành nghề đáp ứng nhu cầu nhân lực của cơ quan nhà nước, doanh nghiệp và tổ chức.

Nguồn kinh phí đặt hàng, giao nhiệm vụ gồm ngân sách nhà nước, nguồn kinh phí của doanh nghiệp, tổ chức và nguồn tài trợ, viện trợ. Quy trình thực hiện được số hóa, từ thông báo nhu cầu, kết nối cung cầu, ký kết hợp đồng, tạm ứng kinh phí đến nghiệm thu, quyết toán và thanh lý hợp đồng đều được thực hiện trên nền tảng số.

Nghị định 334/2026/NĐ-CP cũng xác định việc tăng quyền tự chủ phải đi đôi với trách nhiệm giải trình, công khai, minh bạch, kiểm định chất lượng, hậu kiểm và giám sát xã hội.