Mở rộng vùng dược liệu, tạo động lực mới cho nông nghiệp Hưng Yên

Thành viên Hợp tác xã nông dược Gota Farm (xã Bắc Thụy Anh, tỉnh Hưng Yên) sơ chế các loại cây dược liệu. Ảnh: Thu Hoài/TTXVN

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao gấp nhiều lần so với cây trồng truyền thống, mô hình này còn thúc đẩy hình thành các chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ, tạo việc làm, nâng cao thu nhập cho người dân và mở ra hướng phát triển nông nghiệp giá trị gia tăng.

Từ đồng lúa kém hiệu quả đến vùng dược liệu giá trị cao

Ba năm trước, khu vực canh tác của Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài (xã Hồng Minh, tỉnh Hưng Yên) chủ yếu là những thửa ruộng trũng, canh tác lúa cho năng suất và hiệu quả kinh tế thấp. Hôm nay, trên vùng đất ấy đã hình thành vùng nguyên liệu với các loại cây dược liệu như hoa hòe, kim ngân hoa, đinh lăng, cát sâm, khôi nhung cùng nhiều loại cây thuốc bản địa, tạo bước chuyển rõ nét về hiệu quả sử dụng đất.

Được thành lập năm 2023, Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài là một trong những đơn vị tiên phong của địa phương chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng phát triển dược liệu. Từ chủ trương tích tụ ruộng đất, hợp tác xã mạnh dạn quy hoạch vùng nguyên liệu, đưa nhiều giống cây dược liệu vốn được xem là đặc trưng của vùng trung du, miền núi về trồng ở vùng đất đồng bằng.

Ông Đặng Quang Chiêm, Giám đốc Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài cho biết, sau 3 năm canh tác cho thấy các loại cây như xạ đen, kim ngân, sâm đại hành hay hương nhu hoàn toàn thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương. Không chỉ sinh trưởng tốt, những loại cây này còn mang lại hiệu quả kinh tế cao gấp 3-5 lần so với trồng lúa truyền thống, mở ra hướng chuyển đổi sản xuất có giá trị cho nông dân.

Hiện toàn tỉnh Hưng Yên có khoảng 2.000 ha cây dược liệu hàng năm và cây dược liệu, hương liệu lâu năm. Ảnh: Thu Hoài/TTXVN

Hiện nay, trên diện tích 3,3 ha, hợp tác xã xây dựng quy trình sản xuất khép kín từ sản xuất cây giống, hướng dẫn kỹ thuật, tổ chức vùng nguyên liệu đến chế biến và cung ứng sản phẩm cho các doanh nghiệp. Bên cạnh đó, hợp tác xã còn liên kết với các hợp tác xã và hộ dân trong khu vực để cung ứng giống, chuyển giao kỹ thuật, thu mua nguyên liệu và chế biến thành các sản phẩm có giá trị gia tăng như trà dược liệu, nấm linh chi, đông trùng hạ thảo, tảo xoắn cùng nhiều sản phẩm khác.

Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài hiện giải quyết việc làm cho hơn 40 lao động địa phương. Bà Trần Thị Thu (thôn Vân Đài, xã Hồng Minh) chia sẻ, từ khi hợp tác xã phát triển vùng dược liệu, nhiều lao động nông thôn có việc làm thường xuyên với thu nhập ổn định hơn với mức thu nhập trung bình 5-6 triệu đồng/tháng. Đáng mừng là những diện tích đất trước đây canh tác chưa hiệu quả nay được khai thác tốt hơn, góp phần nâng cao đời sống của người dân.

Theo ông Chiêm, mô hình liên kết đã tạo đầu ra ổn định cho người trồng, giúp bà con yên tâm mở rộng sản xuất. Hợp tác xã đang xây dựng kế hoạch mở rộng lên 7,8 ha vùng nguyên liệu nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, theo ông Chiêm cần có sự liên kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và nông dân; đồng thời cần thêm chính sách hỗ trợ đầu tư máy móc, công nghệ cũng như đẩy mạnh xúc tiến thương mại và xây dựng thương hiệu cho sản phẩm dược liệu.

Ông Vũ Hoàng Anh, Chủ tịch Hội Nông dân xã Hồng Minh cho biết, mô hình trồng cây dược liệu tại Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài đang mở ra hướng đi mới cho chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại địa phương. Không chỉ tận dụng hiệu quả những diện tích đất trồng lúa kém hiệu quả, mô hình còn từng bước hình thành chuỗi liên kết từ sản xuất, chế biến đến tiêu thụ sản phẩm, giúp nông dân yên tâm đầu tư, mở rộng diện tích. Hiệu quả từ mô hình đã tạo sức lan tỏa, khuyến khích nhiều hộ dân mạnh dạn chuyển đổi sản xuất, góp phần tạo việc làm, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.

Chuỗi liên kết gia tăng giá trị cây dược liệu

Chuyển đổi từ những vùng canh tác kém hiệu quả sang trồng cây dược liệu đang là hướng đi mới với nhiều nông dân ở Hưng Yên. Ảnh: Thu Hoài/TTXVN

Với tinh thần đổi mới sản xuất, gia tăng gia trị nông sản, nhiều nông dân tại Hưng Yên cũng đang từng bước khẳng định hiệu quả của mô hình sản xuất gắn với chế biến sâu và phát triển thị trường. Tại xã Diên Hà, anh Vũ Xuân Duẩn, Giám đốc Công ty TNHH Thương mại AP Phú Hưng đã xây dựng thương hiệu với 35 dòng trà thảo dược từ các loại cây dược liệu; trong đó, trà cà gai leo được công nhận OCOP 3 sao và trà giải độc thanh nhiệt đạt OCOP 4 sao.

Điểm khác biệt trong mô hình là gắn giữa trồng nguyên liệu với chủ động đầu tư chế biến để nâng cao giá trị sản phẩm. Trên diện tích 2,5 ha của gia đình, anh liên kết với 12 hộ nông dân tại xã Diên Hà và xã Hưng Hà phát triển thêm 5 ha vùng nguyên liệu trồng cà gai leo, hoa hòe, bồ công anh, khổ sâm, tía tô... Tất cả đều được sản xuất theo tiêu chuẩn GACP-WHO, bảo đảm không sử dụng thuốc bảo vệ thực vật, đáp ứng yêu cầu về chất lượng nguyên liệu dược.

Anh Duẩn cho biết, để hoàn thiện chuỗi giá trị, anh đầu tư hệ thống máy sấy, máy nghiền, máy sơ chế, máy chiết xuất và dây chuyền đóng gói hiện đại, giúp các sản phẩm trà thảo dược có chất lượng ổn định, từng bước mở rộng thị trường tiêu thụ.

Cùng lựa chọn hướng đi từ nông nghiệp hữu cơ, Hợp tác xã nông dược Gota Farm (xã Bắc Thụy Anh) do chị Bùi Thị Duyên làm chủ đã kiên trì theo đuổi triết lý "nông là dược" suốt 6 năm qua. Đến nay, Hợp tác xã tập trung phát triển nhiều sản phẩm chăm sóc sức khỏe đạt tiêu chuẩn OCOP 3 sao, 4 sao; trong đó nổi bật là các sản phẩm chế biến từ cây bạc hà.

Theo chị Bùi Thị Duyên, Giám đốc Hợp tác xã nông dược Gota Farm, phát triển cây dược liệu chỉ thực sự bền vững khi gắn với sản xuất sạch, chế biến sâu và xây dựng thương hiệu. Chính việc chủ động kiểm soát chất lượng từ vùng nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng đã giúp Hợp tác xã từng bước tạo được chỗ đứng trên thị trường.

Chăm sóc vùng trồng cây dược liệu tại Hợp tác xã Dược liệu Vân Đài (xã Hồng Minh, tỉnh Hưng Yên). Ảnh: Thu Hoài/TTXVN

Đến nay, diện tích trồng cây dược liệu trên địa bàn tỉnh Hưng Yên đạt trên 2.000 ha gồm cây dược liệu hàng năm và cây dược liệu, hương liệu lâu năm. Các cây trồng chủ lực gồm hoa hòe, nghệ, đinh lăng, tam thất, ngưu tất, sả... được phát triển chủ yếu trên đất chuyên màu, đất bãi ven sông và những diện tích trồng lúa kém hiệu quả tại các địa phương như Triệu Việt Vương, Tân Hưng, Sơn Nam, Hưng Hà, Thần Khê, Tân Thuận, Vạn Xuân… mang lại thu nhập ổn định cho nông dân.

Từ những cánh đồng canh tác kém hiệu quả, nhiều vùng quê ở Hưng Yên đang hình thành những vùng dược liệu xanh, tạo sinh kế ổn định cho người dân. Khi nông dân được đồng hành về kỹ thuật, vốn, thị trường và liên kết sản xuất, cây dược liệu không chỉ là cây trồng mới mà đang từng bước trở thành "cây làm giàu", góp phần nâng cao giá trị nông nghiệp và thúc đẩy phát triển kinh tế nông thôn theo hướng bền vững.