Mở thủ tục phá sản không làm 'đóng băng' hợp đồng phái sinh

Mở thủ tục phá sản không làm “đóng băng” hợp đồng phái sinh. Ảnh minh họa

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 318/2026/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều của Luật Phục hồi, phá sản đối với hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng.

Nghị định quy định các trường hợp không áp dụng một số cơ chế thông thường trong quá trình phục hồi, phá sản, gồm: không tạm dừng xử lý tài sản bảo đảm; một số giao dịch thanh toán, bù trừ không bị coi là vô hiệu; không tạm đình chỉ, đình chỉ hợp đồng đang có hiệu lực; và không phải báo cáo Thẩm phán trước khi thực hiện bù trừ nghĩa vụ.

Hợp đồng đang có hiệu lực không bị đình chỉ

Theo Nghị định, hợp đồng phái sinh lãi suất là thỏa thuận giữa các bên nhằm xác lập quyền và nghĩa vụ để phòng ngừa, hạn chế rủi ro lãi suất theo pháp luật về kinh doanh, cung ứng sản phẩm phái sinh lãi suất của tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài.

Đối với hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản thanh toán ròng đang có hiệu lực tại thời điểm Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phá sản hoặc tại thời điểm Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản, hợp đồng này không bị tạm đình chỉ, không bị đình chỉ theo khoản 1 và khoản 5 Điều 51 Luật Phục hồi, phá sản.

Khi Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản hoặc Thẩm phán yêu cầu, các bên trong hợp đồng phải cung cấp điều khoản về thanh toán ròng cùng tài liệu, dữ liệu chứng minh hợp đồng phái sinh lãi suất vẫn đang có hiệu lực.

Nghị định cũng quy định việc xử lý tài sản bảo đảm của doanh nghiệp, hợp tác xã đối với chủ nợ có bảo đảm trong hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản thanh toán ròng không bị tạm dừng khi Tòa án thụ lý đơn yêu cầu áp dụng thủ tục phục hồi, phá sản.

Trong trường hợp được yêu cầu, chủ nợ có bảo đảm phải cung cấp thông tin về lý do không tạm dừng xử lý tài sản bảo đảm; tài sản đang được xử lý; thời gian bắt đầu và địa điểm xử lý tài sản.

Thanh toán, bù trừ trong 6 tháng trước ngày mở thủ tục phá sản không bị coi là vô hiệu

Một nội dung quan trọng khác là quy định đối với các khoản thanh toán hoặc bù trừ đã được thực hiện trước khi Tòa án mở thủ tục phá sản.

Theo Nghị định, việc thanh toán hoặc bù trừ trên cơ sở hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng được thực hiện trong thời gian 6 tháng trước ngày Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản sẽ không bị coi là vô hiệu.

Các bên có trách nhiệm cung cấp điều khoản thanh toán ròng, thời điểm thực hiện thanh toán hoặc bù trừ cùng các tài liệu, dữ liệu liên quan khi có yêu cầu của Quản tài viên, doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản hoặc Thẩm phán.

Quy định này cụ thể hóa trường hợp không áp dụng cơ chế vô hiệu đối với giao dịch theo điểm c khoản 1 Điều 49 Luật Phục hồi, phá sản.

Được bù trừ nghĩa vụ mà không phải xin ý kiến trước của Thẩm phán

Sau khi Tòa án ra quyết định mở thủ tục phá sản, đối với hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản về thanh toán ròng được xác lập trước thời điểm này, các bên vẫn được thực hiện bù trừ nghĩa vụ theo thỏa thuận khi xảy ra sự kiện phá sản.

Việc bù trừ có thể bao gồm chấm dứt toàn bộ các hợp đồng phái sinh lãi suất giữa một bên với cùng một đối tác; xác định và bù trừ các khoản tiền phải trả theo các hợp đồng này để xác định một giá trị chênh lệch duy nhất về tài sản giữa hai bên.

Đáng chú ý, việc bù trừ nghĩa vụ trên không phải báo cáo Thẩm phán để xin ý kiến trước khi thực hiện.

Tuy nhiên, Nghị định nêu rõ việc bù trừ chỉ nhằm xác định giá trị tài sản chênh lệch giữa các bên. Phần giá trị tài sản chênh lệch sau đó vẫn phải được thanh toán theo quy định của pháp luật về phục hồi, phá sản.

Khi được yêu cầu, các bên phải cung cấp những hợp đồng phái sinh lãi suất có điều khoản thanh toán ròng làm căn cứ thực hiện bù trừ, đồng thời cung cấp cách thức, phương pháp tính toán giá trị tài sản chênh lệch ròng.

Nghị định 318/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 12/8/2026.