Mối nguy hiểm dông lốc, sét khi thời tiết chuyển mùa

Hỗ trợ hộ gia đình khắc phục hậu quả thiên tai tại xã Long Phú Thuận.

Dông lốc gây nhiều thiệt hại

Trận mưa kèm theo dông lốc chiều 10/5 xảy ra trên địa bàn 3 ấp Phú Lợi A, Phú Lợi B và Phú Hòa A, xã Long Phú Thuận, tỉnh Đồng Tháp làm căn nhà cất cách đây 3 năm của bà Lê Thị Mỹ Lệ, 52 tuổi, ngụ ấp Phú Lợi A bị dông cuốn ngã sập hoàn toàn. Nhiều vật dụng trong gia đình bà Lệ bị hư hỏng, rất may bà kịp trú ẩn ở nhà hàng xóm nên được an toàn.

“Khoảng 3 giờ 30 phút chiều, tôi thấy gió ập tới, nhà mình bị nghiêng nên chạy ra, sợ ở trong nhà bị mắc kẹt. Tôi chạy ra ngoài đường đang mưa, quay lại nhìn là thấy nhà bị sập. Ngay lúc ấy, tôi chạy qua nhà hàng xóm trú mưa và ngủ nhờ 1 đêm”, bà Lê Thị Mỹ Lệ cho biết.

Vụ thiên tai chiều 10/5 xảy ra trên địa bàn xã Long Phú Thuận khiến 50 căn nhà bị ảnh hưởng, trong đó có 5 căn sập hoàn toàn, 45 căn tốc mái. Ước thiệt hại khoảng 1 tỷ đồng. Riêng ấp Phú Lợi A bị thiệt hại 36 căn. Địa phương đã hỗ trợ mỗi hộ bị sập nhà là 4 triệu đồng, các hộ bị tốc mái mỗi hộ 2 triệu đồng.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Long Phú Thuận Hồ Hoàng Khôn cho biết: Ngay sau khi xảy ra dông lốc, xã đã chỉ đạo các ngành có liên quan tiến hành rà soát, thống kê tình hình, ước thiệt hại và đến thăm hỏi, động viên từng hộ dân và vận động gia đình tìm nơi ở an toàn, chỉ đạo lực lượng hỗ trợ sửa chữa nhà, khắc phục hậu quả nhằm giúp người dân sớm ổn định cuộc sống.

Chưa bước vào mùa mưa, nhưng những ngày qua, trên địa bàn các xã phía nam sông Tiền của tỉnh Đồng Tháp xảy ra 3 vụ dông lốc, ước thiệt hại hơn 2,4 tỷ đồng. Thống kê 3 đợt dông lốc làm sập hoàn toàn 6 căn nhà, tốc mái hơn 130 căn.

Đoàn viên, thanh niên hỗ trợ hộ gia đình khắc phục hậu quả thiên tai tại xã Long Phú Thuận.

Còn nhớ tháng đầu mùa mưa năm 2025, trận dông lốc xảy ra khoảng 4 giờ 30 phút, ngày 23/7, tại phường Mỹ Ngãi và xã Ba Sao của tỉnh Đồng Tháp đã để lại thiệt hại lớn, khiến hơn 240 căn nhà tốc mái và 44 căn bị sập, 17 người bị thương.

Khi thời tiết chuyển mùa và bước vào đầu mùa mưa, tiềm ẩn nhiều nguy cơ tai nạn. Những cơn mưa dông đầu mùa thường kèm theo sét, gió lớn làm cây cối gãy đổ, tốc mái nhà hoặc gây chập điện nguy hiểm.

Bên cạnh những nguyên nhân khách quan từ thiên nhiên, sự chủ quan của con người cũng làm cho nguy hiểm trong mùa mưa hoặc giai đoạn chuyển mùa trở nên nghiêm trọng hơn.

Cần chủ động phòng ngừa

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Long Phú Thuận Nguyễn Thị Cẩm Vân cho biết, suốt 2 tháng nay, xã thường xuyên tuyên truyền đến bà con nhân dân chằng néo nhà cửa, chặt mé cây xanh để đề phòng dông lốc. Nhiều người dân cũng có sự chủ động phòng ngừa. Tuy nhiên một số hộ có phần chủ quan do nghĩ rằng nhà mình đã bảo đảm an toàn, khi lốc xoáy ập đến thì trở tay không kịp.

Từ đầu tháng 5/2026 đến nay, trên địa bàn tỉnh Đồng Tháp đã xuất hiện các cơn mưa chuyển mùa, một số nơi đã xuất hiện mưa, mưa vừa, mưa to kèm dông lốc gây nhiều thiệt hại về nhà cửa, cây trồng.

Giám đốc Đài Khí tượng thủy văn Đồng Tháp Khương Lê Bình cho biết: Dự báo năm nay mùa mưa sẽ đến trễ hơn hàng năm khoảng 5-10 ngày, mùa mưa có khả năng chính thức bắt đầu trong khoảng nửa cuối tháng 5/2026.

Từ nay đến cuối tháng 5, đầu tháng 6 sẽ tiếp tục xuất hiện các hiện tượng thời tiết nguy hiểm như dông lốc, sấm sét. Do đó, Đài Khí tượng thủy văn Đồng Tháp khuyến cáo người dân cần chủ động phòng, chống dông lốc, sấm sét.

Đối với dông lốc, ông Khương Lê Bình khuyến cáo, khi quan sát thấy có những đám mây đen lớn, chân mây hạ thấp tiến đến, thì người dân nên ngưng các công việc và tìm nơi trú ẩn an toàn.

Nơi trú ẩn an toàn là những nhà có tường xây và hệ thống cửa đóng vững chắc, ngay từ đầu mùa mưa tiến hành gia cố, chằng néo mái nhà, hệ thống cửa, chặt mé các cành cây, cây già cỗi…

Trận dông lốc chiều 5/5 xảy ra tại xã Thanh Bình, tỉnh Đồng Tháp khiến nhiều trụ điện bị thiệt hại.

Theo Đài Khí tượng thủy văn Đồng Tháp, sét là hiện tượng phóng điện trong một đám mây giữa các vùng điện tích trái dấu, giữa các đám mây với nhau hoặc giữa mây với đất.

Loại sét đánh xuống đất được chia ra làm hai loại: sét âm và sét dương. Sét âm (90%) chủ yếu xuất hiện từ phần dưới đám mây đánh xuống đất. Sét dương thường xuất hiện từ trên đỉnh đám mây đánh xuống. Loại sét dương này xuất hiện bất ngờ và đôi khi rất nguy hiểm vì trời vẫn quang và chưa mưa.

Tại Đồng Tháp, dông sét thường tập trung vào thời điểm tháng 4 và tháng 5 hằng năm, thường thì dông sét gây ra nhiều thiệt hại về tính mạng và tài sản.

“Đa phần người dân chỉ khi gặp chuyện rồi thì mới sợ, mới tìm hiểu cách thức phòng tránh, còn thường ngày rất chủ quan. Đơn cử, hành vi trú dưới gốc cây vẫn diễn ra hằng ngày với hầu hết người dân mỗi khi có mưa, trong khi điều này đã được khuyến cáo trong quy phạm phòng, chống sét từ lâu. Theo thống kê, khi sét đánh xuống cây, thì một tia sét có thể gây chết ngay vài người chung quanh”, ông Khương Lê Bình đánh giá.

Để tránh những tai nạn thương tâm do sét đánh trên các cánh đồng, Đài Khí tượng thủy văn Đồng Tháp cho rằng có thể chính quyền địa phương nên gắn các thiết bị chống sét cho các căn chòi ở giữa đồng để giúp người dân có chỗ trú ẩn an toàn khi mưa dông kéo đến.

Đối với người dân đi làm đồng khi tránh sét, người dân cần đứng hoặc ngồi chụm 2 chân sát nhau tạo thành một điểm duy nhất tiếp xúc với mặt đất, nên ngồi ở giữa chòi hoặc tối thiểu cách tường khoảng 1-2m, tuyệt đối tránh tựa lưng vào tường, tránh xa những nơi ẩm ướt và có nước.

Khi có sét, người dân nên tránh xa các vật bằng kim loại như cuốc, liềm, xe đạp, xe máy... Một lưu ý nữa là tuyệt đối tránh tập trung thành nhóm đông người mà nên tách ra để giảm bớt tỷ lệ rủi ro cho cả nhóm.

Nếu người dân cảm thấy lông, tóc bị dựng lên (cảm giác như khi sờ tay trước mặt tivi) thì có nghĩa là có thể bị sét đánh bất cứ lúc nào. Lúc này, người dân lập tức cúi người xuống, chụm hai chân lại làm một và lấy tay che tai, không nằm xuống đất hay đặt tay lên đất. Sau khi nghe thấy tiếng sét 30 phút thì có thể trở lại làm việc bình thường.

Nếu người dân đang ở trong nhà thì đứng xa cửa sổ, cửa ra vào, các đồ dùng điện, tránh các chỗ ẩm ướt như buồng tắm, bể nước, vòi nước; không nên dùng điện thoại; nên rút phích cắm các thiết bị điện trước lúc có dông.