Mối quan tâm của thanh niên trong bối cảnh mới

Thanh niên chủ động, sẵn sàng nhiệm vụ mới

Trước thềm Diễn đàn “Tiếng nói tuổi trẻ – Hành động của Đoàn” năm 2026, Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam phối hợp với Trung ương Đoàn đã thực hiện khảo sát trong tháng 2/2026, thu hút 23.510 đoàn viên, thanh niên từ 16 đến 35 tuổi trên cả nước tham gia. Kết quả khảo sát về “tâm tư, nguyện vọng và những kiến nghị, đề xuất của đoàn viên, thanh niên” đã cho thấy khá rõ diện mạo của thanh niên Việt Nam hiện nay: giàu khát vọng, quan tâm đến các vấn đề của đất nước, chủ động thích ứng với bối cảnh mới và mong muốn được tạo điều kiện để phát triển toàn diện.

Từ những dữ liệu thu thập được, có thể thấy một điểm đáng chú ý là thanh niên vẫn đặt nền tảng giá trị truyền thống làm trọng tâm trong quá trình phát triển. Cụ thể, 93,7% cho rằng cần chú trọng giáo dục đạo đức, lối sống; 92,8% nhấn mạnh lòng yêu nước, niềm tự hào dân tộc; 88,1% quan tâm đến giá trị sống, kỹ năng sống. Những con số này cho thấy, dù đứng trước nhiều thay đổi của xã hội hiện đại, thanh niên vẫn hướng tới việc xây dựng bản lĩnh, nhân cách và trách nhiệm với cộng đồng.

Không chỉ dừng lại ở nhận thức, thanh niên cũng thể hiện rõ mong muốn các hoạt động giáo dục cần được đổi mới theo hướng thiết thực và phù hợp hơn. Theo đó, 91,7% đề xuất đổi mới nội dung, phương pháp giáo dục gắn với công nghệ số; 90,3% mong muốn tăng cường các hoạt động trải nghiệm thực tiễn.

Đoàn viên thanh niên phường Ba Đình (Hà Nội) hướng dẫn người dân quét mã QR, truy cập và sử dụng “Cẩm nang bầu cử” trên điện thoại thông minh. Ảnh: Lê Đông - TTXVN

Thanh niên cũng đưa ra nhiều đề xuất nhằm nâng cao chất lượng hoạt động tình nguyện. Trong đó, 94,7% mong muốn các hoạt động gắn chặt với nhu cầu thực tế của cộng đồng; 86,4% mong muốn hoạt động tình nguyện gắn với chuyên môn, nghề nghiệp; và 85,6% ủng hộ việc ứng dụng công nghệ số. Những kiến nghị này cho thấy xu hướng chuyển từ “phong trào” sang “hiệu quả thực chất” đang ngày càng rõ nét.

Ở một hướng tiếp cận khác, khởi nghiệp đổi mới sáng tạo đang trở thành mối quan tâm lớn của thanh niên. Có 66,9% bày tỏ sự quan tâm đến lĩnh vực này, trong đó 38,3% cho biết rất quan tâm. Các lĩnh vực như công nghệ thông tin, trí tuệ nhân tạo, thương mại điện tử hay môi trường – năng lượng thu hút sự quan tâm cao, cho thấy xu hướng khởi nghiệp dựa trên tri thức và công nghệ đang dần hình thành rõ nét.

Cùng với sự quan tâm đó là nhu cầu hỗ trợ rất cụ thể. Có tới 94,6% mong muốn được đào tạo kỹ năng, kiến thức khởi nghiệp, kết nối với thị trường và doanh nghiệp, thanh niên cũng đề xuất được hỗ trợ về chuyên gia, cơ sở vật chất và nguồn lực. Điều này cho thấy thanh niên không chỉ có ý tưởng, mà đang cần một hệ sinh thái đủ mạnh để hiện thực hóa các ý tưởng đó.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, thanh niên cũng cho thấy khả năng thích ứng tích cực. Bên cạnh việc tiếp cận công nghệ, thanh niên cũng quan tâm đến các vấn đề như an toàn không gian mạng, sức khỏe tâm thần và nhận thức số, những yếu tố gắn liền với đời sống trong môi trường số.

Chia sẻ mong muốn gửi tới Diễn đàn, bạn Vi Thị Hồng Ly (xã Tương Dương, tỉnh Nghệ An) cho biết, thanh niên vùng cao hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong trong chuyển đổi số nếu được trang bị kỹ năng phù hợp, không chỉ về tin học mà còn là sử dụng điện thoại thông minh, internet trong học tập, công việc và quảng bá sản phẩm địa phương. Khi làm chủ công nghệ, người trẻ có thể góp phần rút ngắn khoảng cách giữa các vùng miền.

Đáng chú ý, thanh niên không chỉ dừng lại ở việc thích ứng, mà còn kỳ vọng tổ chức Đoàn đóng vai trò dẫn dắt trong quá trình này. Trong đó, 93,8% đề xuất tăng cường hướng dẫn ứng dụng công nghệ số, đẩy mạnh chuyển đổi số trong hoạt động Đoàn. Có 95,5% thanh niên mong muốn có cơ hội học tập, nâng cao năng lực; 92,1% muốn được bồi dưỡng kiến thức chính trị, pháp luật, tham gia các hoạt động xã hội. Đồng thời, trên 90% thanh niên cũng kỳ vọng được hỗ trợ định hướng nghề nghiệp, kết nối việc làm, nâng cao kỹ năng số và tham gia các hoạt động sáng tạo.

Theo bạn Vương Minh Châu - Sinh viên 5 tốt tiêu biểu cấp Trung ương năm học 2024 - 2025: Nhiều bạn sinh viên rất quan tâm đến các vấn đề kinh tế xã hội và phát triển của đất nước. Tuy nhiên, nhiều ý tưởng và nghiên cứu của sinh viên vẫn chủ yếu dừng lại trong phạm vi học thuật, chưa có nhiều cơ hội được kết nối với thực tiễn. Do đó, thanh niên rất cần những môi trường và cơ chế hỗ trợ thiết thực hơn để phát triển toàn diện, từ học tập, nghiên cứu đến khả năng tham gia thảo luận và đóng góp ý kiến cho các vấn đề xã hội.

Từ tổng thể các kết quả khảo sát có thể thấy, thanh niên Việt Nam hôm nay không chỉ có khát vọng phát triển, mà còn có nhu cầu rất rõ ràng về việc được hỗ trợ, đồng hành và tạo điều kiện để phát huy năng lực. Đây cũng chính là cơ sở quan trọng để tổ chức Đoàn tiếp tục đổi mới phương thức hoạt động, thực sự trở thành cầu nối giữa tiếng nói của thanh niên với những hành động cụ thể trong thực tiễn.

Cầu nối chuyển hóa lời nói thành hành động

Theo Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Diễn đàn “Tiếng nói tuổi trẻ – Hành động của Đoàn” năm 2026 diễn ra ngày 19/3 trong bối cảnh có ý nghĩa đặc biệt, là năm tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng và chuẩn bị cho Đại hội Đoàn toàn quốc lần thứ XIII. Chủ đề được xác định là: “Dưới lá cờ vẻ vang của Đảng, tuổi trẻ Việt Nam tiên phong trong kỷ nguyên mới”.

Các nội dung trọng tâm năm nay sẽ xoay quanh việc triển khai thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng và các nghị quyết đột phá của Bộ Chính trị. Ban Bí thư Trung ương Đoàn sẽ làm rõ vai trò, vị thế của thanh niên trong việc thực hiện các nghị quyết này.

Thanh niên tình nguyện Hà Tĩnh hướng dẫn quy trình sử dụng ứng dụng công dân số "i-HaTinh" cho người dân địa phương tại Ngày hội “Tuổi trẻ Hà Tĩnh tiên phong chuyển đổi số”. Ảnh: Hoàng Ngà/TTXVN TTXVN .

Nội dung đối thoại tại diễn đàn năm nay tập trung vào những vấn đề cốt lõi, gắn với yêu cầu thực tiễn và xu hướng phát triển của thanh niên trong giai đoạn mới. Trọng tâm trước hết là đổi mới phương thức hoạt động của Đoàn theo hướng hiện đại, phù hợp với bối cảnh tinh gọn bộ máy. Việc đẩy mạnh ứng dụng chuyển đổi số trong chỉ đạo, điều hành, cùng với quản trị dựa trên dữ liệu và các chỉ số đánh giá hiệu quả được xác định là giải pháp quan trọng nhằm nâng cao chất lượng triển khai nhiệm vụ, đặc biệt ở cấp cơ sở.

Cùng với đó, diễn đàn đặt trọng tâm vào việc phát huy vai trò tiên phong của thanh niên trong kỷ nguyên phát triển mới của đất nước. Thanh niên được kỳ vọng không chỉ chủ động trong học tập, nghiên cứu khoa học, đổi mới sáng tạo mà còn tích cực tham gia hội nhập quốc tế, các hoạt động vì cộng đồng và bảo vệ Tổ quốc.

Bên cạnh định hướng vai trò, diễn đàn cũng dành nhiều thời gian thảo luận các giải pháp hỗ trợ thanh niên phát triển toàn diện, từ học tập, nâng cao thể chất đến làm phong phú đời sống văn hóa, tinh thần, qua đó tạo điều kiện để người trẻ phát huy năng lực và đóng góp hiệu quả cho xã hội.

Tính đến thời điểm hiện tại, Trung ương Đoàn đã nhận được hơn 64.000 câu hỏi (gấp 3 lần so với năm 2025). Trước yêu cầu đó, diễn đàn đã có những đổi mới rõ nét trong cách tổ chức. Trí tuệ nhân tạo (AI) và chatbot được ứng dụng để phân loại, xử lý câu hỏi theo từng nhóm nội dung. Đặc biệt, hệ thống gửi câu trả lời trực tiếp qua email cá nhân của các đoàn viên, thanh niên được triển khai, đảm bảo mọi câu hỏi đều được tiếp nhận và trả lời. Việc “không để sót câu hỏi nào” không chỉ là giải pháp kỹ thuật, mà còn thể hiện tinh thần cầu thị, tôn trọng và đồng hành với thanh niên.

Không gian diễn đàn được mở rộng trên các nền tảng số, kết nối tới 34 tỉnh, thành và các tổ chức Đoàn ở nước ngoài. Việc triển khai trên TikTok cùng các kênh truyền thông số quen thuộc giúp đưa diễn đàn đến gần hơn với thanh niên, phù hợp với thói quen tiếp cận thông tin của thế hệ mới.Diễn đàn “Tiếng nói tuổi trẻ – Hành động của Đoàn” vì thế không chỉ dừng lại ở việc tiếp nhận thông tin, mà còn mở ra một cơ chế tương tác hai chiều, nơi tiếng nói của thanh niên được tiếp thu, phản hồi và chuyển hóa thành những giải pháp cụ thể. Khi mỗi ý kiến được lắng nghe và mỗi đề xuất có cơ hội trở thành hành động, vai trò chủ thể của thanh niên trong phát triển đất nước sẽ ngày càng được khẳng định rõ nét hơn.

Hạnh Quyên (TTXVN)