Mồng 1 Tết: Người Việt cầu gì cho một năm bình an?

Mỗi độ xuân về, khi tiếng chuông giao thừa đã lắng xuống và ánh nắng đầu tiên của năm mới khẽ chạm vào mái ngói, người Việt bước vào ngày mồng 1 Tết với một tâm thế đặc biệt. Đó không chỉ là ngày mở đầu năm âm lịch, mà còn là thời khắc khởi đầu cho những ước nguyện sâu xa nhất: bình an.

Sáng mồng 1, nhiều gia đình chọn đi lễ chùa, lễ đền.

Bình an, hai chữ giản dị nhưng chứa đựng biết bao mong mỏi. Người ta có thể cầu tài, cầu lộc, cầu danh, song trước hết vẫn là cầu cho gia đình mạnh khỏe, thuận hòa; cầu cho công việc hanh thông; cầu cho năm mới ít sóng gió hơn năm cũ. Trong nếp nghĩ truyền thống, một năm bình an là nền tảng để mọi điều tốt đẹp khác nảy nở.

Sáng mồng 1, nhiều gia đình chọn đi lễ chùa, lễ đền.

Khói hương quyện trong không khí se lạnh đầu xuân. Người lớn chắp tay trước ban thờ, trẻ nhỏ theo sau, lặng lẽ nghe lời khấn. Ở đó không phải những lời cầu xin ồn ào, mà là những ước nguyện rất đời thường: “Gia đình con được mạnh khỏe”, “Làm ăn thuận lợi”, “Con cái học hành tiến bộ”. Niềm tin vào sự che chở của tổ tiên, của trời đất giúp con người thêm vững lòng trước những bất định của cuộc sống.

Trong mỗi gia đình, mồng 1 còn là ngày sum họp trọn vẹn. Bữa cơm đầu năm thường được chuẩn bị tươm tất hơn thường lệ. Mâm cỗ có thể không quá cầu kỳ, nhưng luôn đủ đầy ý nghĩa.

Trước bàn thờ gia tiên, con cháu thắp nén nhang tưởng nhớ ông bà. Đó là cách người Việt gửi gắm niềm tin rằng, sự bình an của hiện tại bắt nguồn từ nền tảng gia đình và truyền thống. Bình an không tách rời cội nguồn.

Phong bao đỏ không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn là lời chúc tốt lành.

Lì xì đầu năm cũng là một biểu tượng của ước nguyện ấy. Phong bao đỏ không chỉ mang giá trị vật chất, mà còn là lời chúc tốt lành. Trẻ em nhận lì xì với nụ cười háo hức; người lớn trao lì xì bằng ánh mắt trìu mến. Trong khoảnh khắc đó, điều được trao đi nhiều hơn tiền bạc chính là sự quan tâm và mong ước một năm mới suôn sẻ.

Cùng với những nghi thức quen thuộc, mồng 1 Tết còn gắn với những điều kiêng kỵ mang ý nghĩa giữ gìn hòa khí: tránh cãi vã, tránh nói lời nặng nề, tránh làm rơi vỡ đồ đạc. Dẫu ngày nay nhiều người nhìn các tập tục ấy bằng con mắt thực tế hơn, song tinh thần cốt lõi vẫn còn nguyên giá trị: khởi đầu năm mới bằng sự chừng mực và thiện chí. Bởi lẽ, bình an không chỉ đến từ những điều siêu nhiên, mà trước hết được vun đắp từ cách con người ứng xử với nhau.

Trong nhịp sống hiện đại, khái niệm “bình an” cũng có thêm những tầng nghĩa mới. Người ta mong một năm không chỉ yên ổn về gia đình, mà còn ổn định về công việc, kinh tế. Sự bình an của mỗi cá nhân gắn liền với môi trường xã hội trật tự, kỷ cương; với pháp luật được tôn trọng; với các giá trị công bằng được bảo đảm. Vì thế, cầu bình an trong ngày mồng 1 cũng là khát vọng về một xã hội phát triển bền vững, nơi mỗi người được sống và làm việc trong khuôn khổ pháp luật, được bảo vệ các quyền và lợi ích chính đáng.

Ở góc độ ấy, mồng 1 Tết không chỉ là thời khắc hướng nội, mà còn là dịp để mỗi người tự soi chiếu mình. Sau một năm với bao bộn bề, thành công và cả những điều chưa trọn vẹn, ngày đầu năm mở ra cơ hội bắt đầu lại. Có người tự nhủ sẽ làm việc có trách nhiệm hơn; có người quyết tâm sống chậm lại để quan tâm gia đình nhiều hơn; có người đặt mục tiêu học tập, rèn luyện bản thân nghiêm túc hơn. Những cam kết ấy, nếu được thực hiện bền bỉ, chính là nền tảng tạo nên sự bình an lâu dài.

Bình an vì thế không phải là trạng thái thụ động. Đó là kết quả của sự nỗ lực gìn giữ từ mỗi cá nhân, mỗi gia đình và cả cộng đồng. Mồng 1 Tết chỉ là điểm khởi đầu của hành trình ấy. Khi những lời chúc “an khang”, “vạn sự như ý” được trao đi, điều quan trọng hơn cả là ý thức sống tử tế, tôn trọng lẫn nhau và tôn trọng pháp luật trong suốt 365 ngày tiếp theo.

Trong ánh nắng dịu dàng của ngày đầu năm, giữa tiếng cười rộn rã của trẻ nhỏ và những lời chúc thân tình, người Việt vẫn giữ cho mình một ước nguyện giản dị: một năm bình an. Và có lẽ, chính sự gìn giữ những giá trị gia đình, truyền thống và kỷ cương xã hội đã làm nên chiều sâu của ước nguyện ấy, để mỗi mùa xuân trở lại, hai chữ “bình an” không chỉ là lời cầu, mà còn là điều được vun đắp bằng hành động cụ thể trong đời sống thường ngày.

Minh Tâm