'Một Bát Thương' – Nơi nghệ thuật chạm vào những phận đời sau bạo lực giới

Triển lãm nằm trong khuôn khổ dự án "Những linh hồn đã mất, những chiếc bát trắng: Ghi lại việc phụ nữ bị sát hại do yếu tố giới tại Việt Nam" với sự phối hợp triển khai của: Viện Nghiên cứu Phát triển (IDS), Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số (CCIHP), Varan Vietnam, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, Mạng lưới Phòng ngừa và Ứng phó Bạo lực trên cơ sở giới tại Việt Nam (GBVNet) và Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật - Đại học Quốc gia Hà Nội. Hoạt động nhằm hưởng ứng "Tháng hành động vì bình đẳng giới và phòng ngừa, ứng phó với bạo lực trên cơ sở giới".

Triển lãm gồm 7 tác phẩm nghệ thuật có sự kết nối chặt chẽ, được thực hiện bởi nghệ sĩ, nhà nhân học y tế kiêm nghệ sĩ thị giác TS. Pauline Oosterhoff cùng 12 người thuộc nhiều lĩnh vực như phim tài liệu, chế tác kim loại, đồ nội thất và các nghề thủ công truyền thống của Việt Nam.

Mở đầu buổi lễ, bà Hoàng Tú Anh, Giám đốc Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số (CCIHP), đồng nghiên cứu viên chính của triển lãm, nhấn mạnh 346 trường hợp được ghi nhận từ báo chí không phải số liệu thống kê quốc gia, nhưng là những con người và số phận có thật. Việc đưa những câu chuyện này ra ánh sáng góp phần khẳng định tính cấp thiết của việc nhận diện, phòng ngừa bạo lực trên cơ sở giới.

Bà Hoàng Tú Anh, Giám đốc Trung tâm Sáng kiến Sức khỏe và Dân số (CCIHP), phát biểu mở đầu buổi lễ. (Ảnh: PV)

Điểm nhấn của triển lãm "Một Bát Thương" là chiếc bát tưởng niệm kích thước lớn, khắc tên 346 phụ nữ tử vong do bạo lực trên cơ sở giới được báo chí ghi nhận trong giai đoạn 2018-2024. Bên cạnh đó, đất sét Bát Tràng được gia cố để lưu giữ dấu lưng của những người phụ nữ cùng câu chuyện họ mang theo. Lụa tơ tằm, kim loại, gỗ, giấy bồi, khung tre và đồ vàng mã cũng được sử dụng theo những cách thể hiện mới, tạo nên ngôn ngữ nghệ thuật đa dạng.

Đặc biệt, quá trình sáng tạo có sự tham gia của 16 phụ nữ đến từ nhiều ngành nghề khác nhau, trong đó có người bán hàng, luật sư, phóng viên, nhà nghiên cứu, nhân viên xã hội và cả những người từng trải qua bạo lực. Họ trực tiếp làm những tấm lưng gốm, chiếc bát gốm của riêng mình và tham gia một bộ phim do Nguyễn Ánh thực hiện. Mỗi người được chủ động quyết định câu chuyện, trải nghiệm và mức độ chia sẻ.

TS. Pauline Oosterhoff cho biết các tác phẩm vừa mang ý nghĩa tưởng niệm, vừa là sự tôn vinh những người phụ nữ. (Ảnh: PV)

Theo TS. Pauline Oosterhoff, các tác phẩm vừa mang ý nghĩa tưởng niệm, vừa là sự tôn vinh những người phụ nữ. Thay vì tái hiện bạo lực bằng những hình ảnh gây sốc, triển lãm hướng đến việc tạo ra không gian để công chúng chiêm nghiệm, tưởng nhớ và tham gia đối thoại.

Triển lãm mở cửa miễn phí hằng ngày từ 8h đến 17h. (Ảnh: PV)

Bà Nguyễn Thị Tuyết, Giám đốc Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam, chia sẻ triển lãm "Một bát thương" thể hiện sứ mệnh của Bảo tàng trong việc phản ánh những câu chuyện và hơi thở cuộc sống đương đại. Thông qua nghệ thuật sắp đặt và những chất liệu văn hóa gần gũi, Bảo tàng mong muốn tạo diễn đàn kết nối công chúng, thúc đẩy sự thấu hiểu và chung tay tạo nên những thay đổi tích cực.

Triển lãm mở cửa miễn phí hằng ngày từ 8h đến 17h. Trong thời gian diễn ra triển lãm, những phụ nữ tham gia sáng tạo các tác phẩm cũng sẽ trực tiếp hướng dẫn các tour tham quan.