Một kết luận giám định tâm thần có thể làm thay đổi vụ án như thế nào?

Hôm nay (28-9), Tòa án nhân dân TP. Hà Nội xét xử sơ thẩm 65 bị cáo gồm nhiều bác sĩ, điều dưỡng, cựu công an, cựu kiểm sát viên về các hành vi nhận hối lộ, đưa hối lộ, môi giới hối lộ, lợi dụng chức vụ quyền hạn trong khi thi hành công vụ, làm sai lệch hồ sơ vụ án xảy ra tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương và một số đơn vị liên quan tại Hà Nội, Thanh Hóa.

Các đối tượng liên quan trong vụ án sai phạm tại Viện Pháp y tâm thần Trung ương. Ảnh: CA TP. Hà Nội/LĐO

Trong số này, vợ chồng cựu Viện trưởng Viện Pháp y tâm thần Trung ương Trần Văn Trường cùng nhiều cấp dưới bị xét xử hành vi "Nhận hối lộ". Nguyễn Thị Mai Anh - bà trùm chạy bệnh án bị xác định "Lừa đảo chiếm đoạt tài sản; Đưa hối lộ; Môi giới hối lộ".

Hội đồng xét xử cũng triệu tập hơn 60 người có quyền, nghĩa vụ liên quan; hơn 40 luật sư đăng ký bào chữa cho các bị cáo.

Theo cáo buộc, lợi dụng quy định về thời gian chữa bệnh bắt buộc được trừ vào thời hạn chấp hành án phạt tù, một số người phạm các tội nghiêm trọng như ma túy, giết người, lừa đảo đã chi từ hàng trăm triệu đến hàng tỷ đồng để “chạy” kết luận tâm thần. Đây được xác định là 1 mắt xích quan trọng trong vụ án.

Kết quả điều tra cho thấy, từ tháng 6-2023, với vai trò giám định viên và Viện trưởng, Trần Văn Trường nhận 4,68 tỷ đồng từ Nguyễn Thị Mai Anh cùng nhiều người khác để làm sai lệch kết luận giám định đối với 27 trường hợp là bị can, bị cáo, bị án.

Mục đích giúp các đối tượng được kết luận mất khả năng nhận thức, điều khiển hành vi để đủ điều kiện áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc, từ đó né tránh hoặc kéo dài quá trình xử lý hình sự. Sau khi nhận tiền, Trần Văn Trường chia một phần cho các thành viên hội đồng giám định, phần còn lại giữ cho mình hưởng lợi.

Ngoài ra, cựu Viện trưởng Trần Văn Trường còn bị xác định nhận hơn 3,34 tỷ đồng từ Phó Trưởng phòng tổ chức của viện, nhằm tạo điều kiện tuyển dụng một số cá nhân vào làm việc, đồng thời nhận tiền từ Nguyễn Thị Mai Anh để xin cho một số nhân viên được đi học, chuyển khoa.

Tổng cộng, Trần Văn Trường phải chịu trách nhiệm hình sự đối với số tiền nhận hối lộ hơn 8 tỷ đồng, trong đó hưởng lợi cá nhân gần 6,87 tỷ đồng.

Được biết, về nguyên tắc, kết luận giám định tâm thần có ý nghĩa quan trọng trong quá trình giải quyết vụ án hình sự. Kết luận về tình trạng tâm thần của một người có thể trở thành căn cứ để cơ quan tố tụng xem xét trách nhiệm hình sự, khả năng chịu trách nhiệm về hành vi cũng như việc áp dụng biện pháp chữa bệnh bắt buộc.

Nếu 1 người đang bị điều tra hoặc xét xử được kết luận mất khả năng nhận thức và điều khiển hành vi, tình trạng pháp lý của người đó có thể thay đổi đáng kể.