Một không gian âm nhạc Thanh Tùng rất khác trong 'Legacy of Love'

Khi những giai điệu quen bước vào không gian giao hưởng

Live-concert “Legacy of Love” đưa những ca khúc của Thanh Tùng trở lại sân khấu trong diện mạo mới

Tối 15-8, tại Trung tâm Hội nghị Quốc gia Hà Nội, gần 4.000 khán giả trở lại với âm nhạc Thanh Tùng qua live-concert "Legacy of Love" - dự án do gia đình cố nhạc sĩ thực hiện nhân 10 năm ngày ông qua đời. Với sự tham gia của Thanh Lam, Mỹ Linh, Tùng Dương, Lệ Quyên, Mỹ Anh cùng CAM Philharmonic, Sơn Thạch Band và Green Wind Choir, chương trình không chọn cách lần lượt tái hiện những bản hit theo công thức quen thuộc. Khoảng 19 tác phẩm được sắp xếp trong ba phần, đi qua nhiều dấu mốc trong hành trình nghệ thuật của Thanh Tùng, từ những năm tháng ông học âm nhạc bài bản, hoạt động chỉ huy, hòa âm phối khí, sáng tác cho sân khấu, điện ảnh đến giai đoạn những bản tình ca trở thành dấu ấn riêng.

Thách thức lớn nhất của một concert tưởng nhớ Thanh Tùng có lẽ nằm ở chính sự quen thuộc trong âm nhạc ông. Những ca khúc như: Trái tim không ngủ yên, Hoa tím ngoài sân, Em và tôi, Giọt nắng bên thềm, Một mình, Hoa cúc vàng, Lối cũ ta về, Ngôi sao cô đơn... đã có quá nhiều cách thể hiện và gắn với ký ức của nhiều thế hệ. Nếu chỉ hát lại, "Legacy of Love" rất dễ trở thành một đêm nhạc hoài niệm. Vì vậy, phần chuyển soạn của giám đốc âm nhạc Trần Mạnh Hùng trở thành một trong những yếu tố quan trọng nhất của chương trình. Anh nghiên cứu từng tác phẩm, dựa trên bản hòa âm gốc và thời điểm ra đời để lựa chọn cách phối khí, đưa dàn nhạc giao hưởng, ban nhạc hiện đại và hợp xướng cùng tham gia vào quá trình làm sống lại âm nhạc Thanh Tùng theo một cách rất riêng.

Âm nhạc Thanh Tùng được làm mới qua sự kết hợp giữa dàn nhạc giao hưởng và ban nhạc hiện đại

Điều thú vị là phần giao hưởng không lấn át những giai điệu vốn đã có đời sống riêng. Ở "Tình không biên giới", "Mưa ngâu", "Ván bài lật ngửa" hay "Nếu tôi chết hãy chôn tôi với cây đàn guitar", dàn nhạc được đặt vào vị trí trung tâm để người nghe có thể chú ý hơn đến cấu trúc và màu sắc âm nhạc của tác phẩm. Lúc này âm thanh từ tiếng Oboe, Flute, Saxophone... xuất hiện như những nét chấm phá, thay vì phủ lên ca khúc một lớp hòa âm đồ sộ. Đây có lẽ cũng là điểm khó nhất bởi nếu quá mạnh tay, những ca khúc mang tinh thần nhạc nhẹ sẽ mất đi sự tự nhiên, còn nếu quá dè dặt thì phần giao thoa rất dễ chỉ dừng lại ở lớp trang trí. "Legacy of Love" đã giữ được sự cân bằng cần thiết khi dàn nhạc có lúc tạo nên cảm giác rộng mở, sang trọng, nhưng vẫn để giai điệu và ca từ của các bài hát có khoảng thở.

Những giọng hát khác nhau và câu chuyện về sự tiếp nối

Thanh Lam mang đến những cách thể hiện giàu màu sắc trong các ca khúc của Thanh Tùng

Nếu phần hòa âm mở ra một không gian mới thì 5 giọng hát bậc nhất trong làng nhạc Việt lại đưa đến 5 cách trở về với dòng chảy của âm nhạc Thanh Tùng. Trong đó, Thanh Lam có lẽ là người mang theo nhiều ký ức cá nhân nhất. Nữ ca sĩ từng tiếp xúc với âm nhạc Thanh Tùng từ khi còn nhỏ và coi ông như một người thầy lớn. Trong đêm diễn lần này, chị không chọn cách hát an toàn, thay vào đó "Chuyện cổ Nghi Tàm" được đưa vào màu sắc xẩm với đàn nguyệt, trống chầu; "Nói chuyện cây sầu riêng trổ bông" gợi chất dân ca Nam Bộ, trong khi "Hoa tím ngoài sân" và "Ngôi sao cô đơn" là những khoảnh khắc Thanh Lam trở lại với nguồn năng lượng mạnh mẽ, phóng khoáng. Những cách xử lý này cho thấy một ca khúc cũ không nhất thiết phải được giữ nguyên hình hài mới có thể giữ được tinh thần của tác giả. Với Thanh Lam, điều quan trọng hơn là tìm ra khoảng tự do để người hát được đối thoại với tác phẩm.

“Khi hát những bài của thầy, tôi thấy rất ‘đã’ vì mình có một biên độ rộng để thể hiện giọng hát. Tôi cảm được, phiêu được với thế giới cảm xúc mà thầy viết ra trong ca khúc. Tôi vẫn nhớ có những buổi tập, thầy khen - chê rất nhẹ nhàng, chỗ này hơi thiếu tinh tế, đoạn này nên nhỏ nhẹ, đoạn sau hãy bùng nổ. Với tôi, âm nhạc của thầy là trường tồn. Các sáng tác tưởng nhẹ nhàng vậy thôi nhưng rất khó cho các ca sĩ thể hiện khi phải gói được sự sâu sắc trong từng nốt nhạc” - Thanh Lam tâm sự.

Mỹ Linh thể hiện những ca khúc Thanh Tùng theo cách nhẹ nhàng, tiết chế

Về phần Mỹ Linh, nữ ca sĩ lại chọn cách hát nhẹ nhàng hơn. "Lời tỏ tình của mùa xuân", "Lối cũ ta về" và "Giọt sương trên mí mắt" được chị hát với sự khoan thai, tiết chế, gần như không có nhu cầu phô diễn. Cách xử lý ấy đặc biệt phù hợp với những giai điệu Thanh Tùng vốn đẹp ở sự tinh tế.

Ở "Lối cũ ta về", Mỹ Linh khiến ca khúc giống một cuộc trở về hơn là một màn trình diễn; còn "Giọt sương trên mí mắt" mở ra một khoảnh khắc đáng chú ý khi chị song ca cùng con gái Mỹ Anh. Hai giọng hát đứng cạnh nhau không tạo cảm giác về một màn trình diễn mẹ con đơn thuần, mà giống cuộc đối thoại giữa hai thế hệ nghệ sĩ. Mỹ Anh giữ được cá tính riêng, không cố hát giống mẹ, cũng không tìm cách phủ lên ca khúc những màu sắc R&B hay Pop đương đại quá rõ.

Tùng Dương mang màu sắc tự sự vào những tình khúc của Thanh Tùng

Xuất hiện trong chương trình, Tùng Dương là giọng nam duy nhất. Anh tìm thấy thế mạnh ở phần tự sự khi thể hiện ca khúc "Trái tim không ngủ yên", "Một mình" và "Hoa cúc vàng". Đây đều là những nhạc phẩm đã quá quen thuộc, vì vậy điều đáng chờ đợi không phải là nam ca sĩ có thể hát khác đi bao nhiêu, mà là sẽ tìm thấy điều gì trong những ca khúc ấy.

Tùng Dương không đẩy các tiết mục vào những cao trào liên tục mà để cảm xúc nằm trong cách nhả chữ, những khoảng lặng và sự từng trải của giọng hát. Qua đó, hình ảnh người nhạc sĩ đứng phía sau những bản tình ca hiện lên rõ hơn, đó là một con người có nhiều yêu thương nhưng cũng mang trong mình những khoảng cô đơn, những ký ức về tình yêu và gia đình.

Lệ Quyên lần đầu góp giọng trong một chương trình dành riêng cho âm nhạc Thanh Tùng

Lệ Quyên mang đến một màu sắc khác với "Em và tôi" và "Giọt nắng bên thềm". Không phải cái tên thường xuyên được nhắc đến khi nói về những giọng ca gắn với Thanh Tùng, nữ ca sĩ bước vào 2 ca khúc bằng chất trữ tình đặc trưng của mình. Trên sân khấu, Lệ Quyên gửi lời cảm ơn Thanh Lam vì đã nhường những bài hát vốn gắn với giọng hát của "Diva".

Phần trình diễn không tìm cách phủ nhận những cách thể hiện trước đó mà đặt dấu ấn riêng của Lệ Quyên lên những giai điệu quen thuộc. Khi đi cùng dàn nhạc giao hưởng quy mô lớn, chất giọng nồng nàn, giàu độ ngân của cô tạo nên một sắc thái khác cho hai tình khúc.

Mỹ Anh và Mỹ Linh tạo nên màn đối thoại giữa hai thế hệ trong đêm diễn

Sự xuất hiện của Mỹ Anh trên sân khấu đêm diễn được xem là hình ảnh có tính biểu tượng cho tương lai của di sản âm nhạc Thanh Tùng. Việc đưa một ca sĩ Gen Z vào chương trình tưởng nhớ một nhạc sĩ thuộc thế hệ trước là lựa chọn có phần táo bạo, bởi những ca khúc ấy vốn gắn rất sâu với ký ức của những khán giả lớn tuổi hơn. Mỹ Anh không tìm cách giải bài toán bằng việc hát giống người đi trước mà chọn cách giữ cá tính riêng, đồng thời tiết chế những màu sắc hiện đại vốn là thế mạnh của mình để hòa vào tinh thần ca khúc.

Màn song ca "Giọt sương trên mí mắt" với Mỹ Linh cho thấy sự trưởng thành trong giọng hát và khả năng đối thoại với một tác phẩm đã có đời sống lâu dài. Đến cuối chương trình, Mỹ Anh cùng dàn đồng ca thiếu nhi thể hiện "Hát với chú ve con", tạo nên một cái kết nhẹ nhàng nhưng gợi nhiều suy nghĩ.

Chị Bạch Dương - con gái nhạc sĩ Thanh Tùng tại đêm nhạc “Legacy of Love” - dự án tưởng nhớ 10 năm ngày mất của cha mình

Theo giám đốc âm nhạc Trần Mạnh Hùng, ngôn ngữ âm nhạc của Thanh Tùng dù theo phong cách nhạc Pop nhưng giai điệu, lời ca lại rất tinh tế, sâu sắc và có cá tính riêng biệt. Âm nhạc của ông nằm trong xu hướng chung của âm nhạc thế giới thời bấy giờ (những năm 80-90), hoà với dòng chảy của thời đại, mà vẫn đậm bản sắc riêng "rất Thanh Tùng". Phía sau mỗi sáng tác, là một không gian âm nhạc vô cùng đầy đặn của các nhạc cụ. Đó là nét nhấn nhá lúc ẩn lúc hiện của tiếng kèn Oboe, Flute hay Saxophone… tất cả được sắp đặt tỉ mỉ như “một bông hoa nhỏ nơi góc vườn, được nhấc ra và đặt vào đúng không gian, đúng thời điểm để tỏa hương”.

Khi phối khí cho khoảng 19 ca khúc trong "Legacy of Love", có tác phẩm được ca sĩ thể hiện, có tác phẩm lại được chuyển thể cho dàn nhạc hòa tấu, nhạc sĩ Trần Mạnh Hùng đã nghiên cứu kỹ từng bài hát, dựa vào bản hòa âm gốc cũng như thời điểm ra đời để lựa chọn nhạc cụ phù hợp. Và dù làm mới đến đâu, đưa nhạc cụ hiện đại vào thế nào, anh vẫn cố giữ tinh thần nguyên bản mà nhạc sĩ Thanh Tùng muốn gửi gắm.

Một số hình ảnh ấn tượng trong chương trình:

Thanh Lam mang đến những cách thể hiện giàu màu sắc trong các ca khúc của Thanh Tùng