Một số lãnh đạo không dám giao nhiệm vụ, dùng người giỏi chuyên môn hơn mình

Sáng 22/9, Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam tổ chức hội thảo thu hút, trọng dụng nhân tài trong kỷ nguyên mới.

Cần coi nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt 

Phát biểu đề dẫn, TS. Trần Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ - cho biết Đảng đã có nhiều chủ trương về chính sách nhân tài và Nhà nước đã ban hành các cơ chế, chính sách về nhân tài như phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, thu hút, tuyển chọn, trọng dụng, đãi ngộ, tôn vinh.

Tuy nhiên, theo ông Tuấn, chính sách nhân tài được ban hành và thực hiện còn mờ nhạt, chưa khả thi, chậm đột phá, vẫn đậm nét hành chính truyền thống, dẫn tới việc thực hiện nhiều hạn chế, chưa hiệu quả. 

“Việt Nam mình thì không thiếu gì nhân tài, nhất là ngoài khu vực công, trong dân gian. Nếu không phát hiện và trọng dụng được thì đây là một sự lãng phí rất lớn, không đo đếm được” - TS Trần Anh Tuấn nói.

TS. Trần Anh Tuấn - Chủ tịch Hiệp hội Khoa học hành chính Việt Nam, nguyên Thứ trưởng Bộ Nội vụ. Ảnh: V.H

Ông cho biết Trung ương sắp xem xét Đề án Chiến lược quốc gia thu hút, trọng dụng và phát triển nhân tài trong các ngành, lĩnh vực mũi nhọn phục vụ đất nước phát triển nhanh, bền vững. Điều quan trọng nhất là cần phải thay đổi tư duy, nhận thức về nhân tài và chính sách nhân tài trong bối cảnh và yêu cầu hiện nay.

Cụ thể, chính sách nhân tài phải được coi là quốc sách, được tư duy và hoạch định phù hợp với kinh tế thị trường, nhà nước pháp quyền, chế độ công vụ, hội nhập quốc tế, chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo dưới sự lãnh đạo của Đảng. 

TS Trần Anh Tuấn nhấn mạnh, ý kiến chỉ đạo của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ ra tư duy mới, nhận thức mới, mang tính thực tiễn rất cao: “Nhân tài phải được nhận diện bằng phẩm chất, năng lực thực tế và sản phẩm cụ thể; không đồng nhất nhân tài với người có bằng cấp cao, học hàm, học vị, chức vụ quản lý hoặc thâm niên công tác”.

Vì vậy, tiêu chí xác định nhân tài quan trọng nhất là đức và tài. Đó là phải có phẩm chất và năng lực. Tiếp theo là có công trạng, sản phẩm mang lại giá trị cao, giải quyết được các vấn đề đang đặt ra, các bài toán khó, thúc đẩy sự tiến bộ, phát triển. Đây mới là chân giá trị của nhân tài. 

“Do vậy, nhận diện nhân tài và xây dựng chính sách nhân tài phải chuyển từ tiêu chí bằng cấp, chứng chỉ, hồ sơ, học hàm, học vị sang phẩm chất, năng lực và kết quả mang lại sự phát triển” - nguyên Thứ trưởng Nội vụ đưa quan điểm.

Theo ông Tuấn, nếu chỉ có đạo đức, trình độ, bằng cấp nhưng không làm được gì mang lại hiệu quả, mang lại giá trị, thúc đẩy tiến bộ, phát triển thì chẳng có ý nghĩa gì và không thể công nhận đó là nhân tài.

Phạm vi, vai trò của chính sách nhân tài phải được tư duy theo hướng mở, không chỉ bó hẹp trong hoạt động công vụ, không chỉ coi là đối tượng hưởng chính sách. Đó phải là nguồn lực chiến lược đặc biệt để nâng cao năng lực quốc gia và phải được mở rộng ở các lĩnh vực còn lại như lĩnh vực sự nghiệp công và tư. 

Tư duy xây dựng chính sách nhân tài phải thay đổi từ chỗ coi nhân tài là đối tượng hưởng chính sách ưu tiên, ưu đãi sang coi nhân tài là nguồn lực chiến lược đặc biệt để nâng cao năng lực của quốc gia...

Ảnh: V.H

“Nên nhận thức mặt trái của chính sách nhân tài là dễ làm nảy sinh tính hẹp hòi, đố kỵ, ganh ghét giữa một số đồng nghiệp với người có năng lực; là có một số lãnh đạo đơn vị không dám giao nhiệm vụ, dùng người giỏi chuyên môn hơn mình; thiếu hợp tác, thiếu cộng đồng trách nhiệm” - TS. Trần Anh Tuấn lưu ý.

Ngoài ra, theo ông Tuấn, chính sách nhân tài hiện nay còn “khép kín”, đi theo “lối mòn”, mờ nhạt, thiếu tính đột phá, thiếu hấp dẫn. 

Ông cũng cho rằng cần chuyển từ quản lý nhân tài theo hành chính truyền thống sang quản trị nhân tài theo nhiệm vụ và kết quả thực hiện. Quản trị nhân tài cần xây dựng hệ sinh thái trọng dụng và phát huy nhân tài với không gian đa chiều. Như thế sẽ bảo đảm tính tiếp nối, phát triển.

Bên cạnh nhân tài phải có đội ngũ nhân tài tiềm năng, được phát hiện và nuôi dưỡng tài năng từ sớm. Đặc biệt là cần chấp nhận có rủi ro, thất bại trong thực hiện nhiệm vụ giải quyết các vấn đề hoặc bài toán khó.

Để chính sách nhân tài thực hiện có hiệu quả, theo ông Tuấn, nhân tố quyết định chính là người đứng đầu các cơ quan, tổ chức, đơn vị từ Trung ương đến địa phương. Do đó, cần giao thẩm quyền đầy đủ gắn với trách nhiệm cho người đứng đầu. 

Cần phải có luật về thu hút và trọng dụng nhân tài

GS.TS Phan Trung Lý - nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội - cho rằng phải tách nhân tài và bằng cấp và phải xét đến việc giải quyết những bài toán của thực tiễn là thế nào. Việc này phải được quy định rõ trong luật, nghị định hay nghị quyết sắp tới. Yêu cầu ở đây phải là bài toán chiến lược tầm quốc gia. 

Theo ông Lý, từ trước đến giờ, chính sách về nhân tài chưa có nhiều. Gần đây có chính sách ưu tiên tuyển dụng thủ khoa "nhưng thủ khoa đã phải là nhân tài chưa?". Có một số chính sách mời chuyên gia nước ngoài về, cấp biệt thự, cấp nhà ở nhưng vẫn không giữ được...

GS.TS Phan Trung Lý, nguyên Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật của Quốc hội

Ông Phan Trung Lý cho rằng phải nhận diện rõ thế nào là nhân tài; có chủ trương rõ ràng về nhân tài; chế độ, chính sách đãi ngộ phải tạo điều kiện để họ sống, làm việc và cống hiến; có môi trường làm việc và thiện chí đối với sản phẩm đầu ra của họ. 

“Cần phải có một hệ sinh thái để trọng dụng, thu hút và phát triển nhân tài chứ một mình nhân tài thì không làm được gì cả” - ông Lý nhấn mạnh và cho rằng sắp tới cần phải có một luật về thu hút và trọng dụng nhân tài.

Cũng tại hội thảo, PGS. TS Lê Minh Thông - nguyên trợ lý của Chủ tịch Quốc hội - chỉ rõ 8 điểm không ổn trong cách tiếp cận nhân tài hiện nay và đề xuất 8 nét mới cần suy nghĩ để nhìn nhận nhân tài thực tế hơn.