Một sứ mệnh của kinh tế số

Ảnh minh họa.

Nhìn từ góc độ sâu xa, đây là một tín hiệu mạnh mẽ của quá trình chuyển đổi số thực chất, nơi tư duy kinh doanh được dịch chuyển từ tự phát sang chuyên nghiệp, có kỹ năng và thượng tôn pháp luật. Đặc biệt, đối với thanh niên các dân tộc thiểu số vùng miền núi, biên giới, đây chính là "chiếc chìa khóa" để mở ra cánh cửa phát triển mới, phá vỡ những rào cản địa lý vốn đã tồn tại hàng bao đời nay.

Chúng ta biết rằng, trong nền kinh tế truyền thống, thanh niên vùng cao thường ở thế bất lợi tự nhiên, sản phẩm tốt nhưng xa thị trường, nông sản sạch nhưng thiếu thương hiệu, văn hóa độc đáo nhưng ít người biết đến. Khoảng cách địa lý và địa hình chia cắt đã tạo nên cái vòng luẩn quẩn của sự phụ thuộc vào thương lái và tình trạng "được mùa, mất giá". Thế nhưng, kinh tế số đang tái cấu trúc lại thực tại đó, theo đó, một chàng trai người Dao ở Lai Châu hay cô gái người Mông ở Tuyên Quang có thể trực tiếp bước ra thị trường quốc gia, thậm chí quốc tế, chỉ với một chiếc điện thoại thông minh và kết nối internet.

Có thể khẳng định rằng, việc các cơ quan quản lý nhà nước phối hợp cùng trường đại học và nền tảng công nghệ để chuẩn hóa nghề nghiệp này cho thấy một tầm nhìn chiến lược, theo đó, kinh tế số không còn là xu hướng phụ mà là một cấu phần quan trọng của nền kinh tế quốc gia. Thay vì chỉ hỗ trợ bằng trợ cấp ngắn hạn, việc trao cho người trẻ công cụ để tự tạo sinh kế bền vững trên môi trường số là hướng đi đúng đắn nhất. Tuy nhiên, để cơ hội này thực sự bám rễ sâu vào đời sống vùng biên, chúng ta cần nhìn thẳng vào những khoảng cách lớn đang tồn tại. Trước hết là khoảng cách về hạ tầng và kỹ năng số. Ở nơi "phên giậu" Tổ quốc, sóng internet đôi khi vẫn còn chập chờn trên những đỉnh đèo. Kinh tế số không thể phát triển trên nền tảng hạ tầng yếu kém. Bên cạnh đó, dù thanh niên dân tộc thiểu số rất nhanh nhạy, nhưng họ vẫn thiếu môi trường tiếp cận công nghệ bài bản. Nếu không được đào tạo về kỹ năng quay dựng, marketing và đặc biệt là kiến thức pháp luật, họ rất dễ trở thành nhóm yếu thế trên không gian mạng, dễ bị lừa đảo hoặc vô tình cuốn vào những nội dung độc hại, phản văn hóa.

Tiếp nữa là khoảng cách về tâm lý và niềm tin vào giá trị bản địa. Hiện, có một thực tế là nhiều người trẻ miền núi vẫn tự ti rằng, sản phẩm quê mình không "hiện đại" bằng miền xuôi. Họ chưa nhận ra rằng, trong kỷ nguyên số, chính cái "chất" bản địa, từ nông sản sạch đến văn hóa độc đáo lại là lợi thế cạnh tranh. Khi biết kể câu chuyện văn hóa bằng ngôn ngữ số, họ không chỉ bán một món hàng, mà đang bán cả một giá trị tinh thần, một phong vị vùng cao mà thị trường đang khao khát. Cuối cùng, cần đặc biệt cảnh giác với xu hướng "thương mại hóa cực đoan" văn hóa dân tộc. Đã có những trường hợp bóp méo bản sắc, biến phong tục, trang phục thành công cụ "câu view" rẻ tiền. Đào tạo nhà sáng tạo nội dung số cho thanh niên biên giới phải đi đôi với việc hình thành đạo đức số và trách nhiệm xã hội. Thanh niên vùng biên hôm nay không chỉ là người bán hàng, họ còn là những "đại sứ văn hóa", là lực lượng góp phần bảo vệ chủ quyền tư tưởng và hình ảnh quốc gia trên môi trường mạng.

Chuyển đổi số, suy cho cùng, không chỉ là câu chuyện của những thuật toán phức tạp, mà là câu chuyện về sự công bằng. Khi một thanh niên ở bản làng xa xôi có thể tự tin livestream giới thiệu vẻ đẹp quê hương và kiếm sống bền vững trên chính mảnh đất của cha ông, đó chính là lúc kinh tế số đã thực hiện được sứ mệnh của nó. Đây chính là giá trị cốt lõi, là sự chuyển mình tích cực nhất mà Chương trình "Chuẩn hóa năng lực nghề nghiệp cho nhà sáng tạo nội dung thương mại số" hướng tới.