Một thí nghiệm chưa dừng suốt 100 năm qua

Thí nghiệm hắc ín nhỏ giọt tại Đại học Queensland, Australia. Ảnh: Đại học Queensland

Theo Science Alert, mọi chuyện bắt đầu vào năm 1927, khi nhà vật lý Thomas Parnell tại Đại học Queensland (Australia) đổ đầy một chiếc phễu kín bằng chất lỏng đặc nhất từng được biết đến: Nhựa đường (pitch) - một dẫn xuất của hắc ín từng được dùng để chống thấm cho tàu biển. Sau đó, ông đợi ba năm để nó ổn định thành hình dạng của phễu.

Năm 1930, Parnell cắt phần ống của phễu, chính thức khởi động thí nghiệm giọt nhựa đường (Pitch Drop Experiment). Khối chất màu đen bắt đầu chảy.

Ở nhiệt độ phòng, nhựa đường trông như chất rắn, nhưng thực chất là một chất lỏng có độ nhớt cao gấp 100 tỷ lần nước. Phải mất 8 năm, giọt đầu tiên mới rơi xuống chiếc cốc đặt phía dưới. Sau đó, các giọt tiếp tục nhỏ với nhịp khoảng 8 năm một lần. Tốc độ chỉ chậm lại sau khi hệ thống điều hòa không khí được lắp đặt trong tòa nhà vào những năm 1980.

Đến nay, sau 96 năm kể từ khi phễu được cắt, tổng cộng mới có 9 giọt nhựa đường rỉ ra. Giọt gần nhất xuất hiện vào năm 2014. Các nhà khoa học dự đoán một giọt nữa sẽ rơi trong thập niên 2020, nhưng đến nay, giới khoa học vẫn đang chờ đợi.

Điều đáng nói là chưa có ai trực tiếp nhìn thấy khoảnh khắc một giọt nhựa đường rơi xuống, dù thí nghiệm luôn được theo dõi sát sao. Hiện, thí nghiệm được phát trực tiếp qua một webcam, song những trục trặc kỹ thuật trong quá khứ đã khiến khoảnh khắc quan trọng này liên tục bị bỏ lỡ.

Chỉ đến năm 2014, khi giọt thứ 9 rơi xuống vào khoảng thời gian từ ngày 9-14/4/2014. Phạm vi thời gian rộng là do hắc ín chảy cực kỳ chậm và thời điểm chạm đáy chính xác là không chắc chắn.

Sau Parnell, nhà vật lý John Mainstone tiếp quản việc trông coi thí nghiệm vào năm 1961. Đáng tiếc, cả hai đều qua đời mà chưa tận mắt chứng kiến một giọt nhựa đường rơi.

Mainstone giữ vai trò quản lý trong 52 năm. Năm 2000, ông bỏ lỡ một giọt vì cơn giông làm gián đoạn đường truyền trực tiếp. Ông qua đời chỉ vài tháng trước khi giọt tiếp theo rỉ ra vào tháng 4/2014. Người trông coi hiện tại là giáo sư Andrew White.

Thí nghiệm này đã được ghi vào Sách Kỷ lục Guinness là thí nghiệm trong phòng hoạt động liên tục lâu nhất thế giới. Với nhiều người, thí nghiệm đã kéo dài gần 100 năm. Nhưng với khoa học, hành trình ấy dường như mới chỉ bắt đầu.

Ngọc Bích