Mùa cao điểm chuyển tiền: Cảnh giác với bẫy lừa đảo công nghệ cao

“Mùa cao điểm” của lừa đảo công nghệ cao

Cận tết Nguyên đán, khi nhu cầu chuyển tiền, thanh toán, đầu tư tăng nhanh theo nhịp sắm sửa và kế hoạch tài chính cuối năm, các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao cũng bước vào “mùa cao điểm”.

Mới đây, Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB) đã phát đi cảnh báo sau khi liên tiếp ngăn chặn thành công nhiều giao dịch chuyển tiền đáng ngờ, nhờ các lớp bảo vệ tự động trên hệ thống ngân hàng số. Điểm chung của các vụ việc là nạn nhân đều bị dẫn dắt theo những “kịch bản quen mà lạ”, được dựng lên bài bản, từng bước tạo niềm tin trước khi yêu cầu chuyển số tiền lớn.

Cảnh báo của ACB nêu: Một buổi sáng cuối tuần, hệ thống ngân hàng số ACB ONE ghi nhận giao dịch chuyển 30 triệu đồng tới một tài khoản nằm trong danh sách cảnh báo lừa đảo. Ngay lập tức, tính năng chuyển khoản của khách hàng bị tạm ngưng theo cơ chế bảo vệ tự động. Chủ tài khoản là anh T., một khách hàng trẻ, vừa tham gia nhóm “đầu tư chứng khoán sinh lời nhanh” trên mạng xã hội.

Kịch bản lừa đảo được triển khai theo mô-típ quen thuộc, ban đầu, anh T. nộp thử 300.000 đồng và nhanh chóng nhận lại 264.000 đồng tiền “lãi”, đủ để tạo cảm giác tin cậy. Sau đó, đối tượng nâng “level” đầu tư, yêu cầu nộp 30 triệu đồng, hứa hẹn hoàn trả 330 triệu đồng chỉ sau một thời gian ngắn. Chỉ cần thêm một thao tác xác nhận, toàn bộ số tiền tiết kiệm gần nửa năm có thể “bốc hơi” nếu không có lớp bảo vệ của hệ thống ngân hàng.

Khi buộc phải đến Phòng giao dịch Cai Lậy để mở lại phương thức xác thực, giao dịch viên nhanh chóng nhận ra các dấu hiệu bất thường. Cuộc trao đổi kéo dài gần 20 phút, trong đó nhân viên ngân hàng phân tích từng mắt xích của chuỗi lừa đảo, từ “tiền ảo”, “lợi nhuận khủng” đến cách đối tượng thao túng tâm lý người tham gia. Chỉ đến khi nhận ra kịch bản trùng khớp với hàng loạt vụ việc trước đó, anh T. mới bàng hoàng hiểu rằng 30 triệu đồng của mình đã được giữ lại đúng lúc.

Theo thống kê của ACB, riêng trong năm 2025, ngân hàng này đã ngăn chặn hơn 37.400 giao dịch đáng ngờ, qua đó bảo vệ gần 2.500 tỷ đồng cho khách hàng, đồng thời liên tục truyền thông sớm các kịch bản lừa đảo mới để người dùng chủ động phòng tránh.

Thời điểm cuối năm, các chiêu trò lừa đảo công nghệ cao cũng bước vào “mùa cao điểm”. Ảnh minh họa

Không chỉ ACB, Ngân hàng TMCP Hàng Hải Việt Nam (MSB) cũng cho biết, thời điểm cuối và đầu năm thường ghi nhận sự gia tăng mạnh các hành vi gian lận tài chính, với phương thức ngày càng tinh vi. Các đối tượng lừa đảo thường lợi dụng tâm lý chủ quan của khách hàng để tiếp cận, thu thập thông tin cá nhân và chiếm đoạt tiền trong tài khoản.

Một số hình thức phổ biến đang được ghi nhận gồm mạo danh nhân viên ngân hàng, sử dụng số điện thoại cố định để thông báo thẻ tín dụng phát sinh phí và hướng dẫn “hoàn tiền”; giả danh cán bộ cơ quan Nhà nước hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ điện, nước, viễn thông để yêu cầu truy cập đường link lạ hoặc cài đặt ứng dụng giả mạo chứa mã độc; hay giả mạo doanh nghiệp, tập đoàn lớn, yêu cầu khách hàng chuyển tiền thanh toán vào các tài khoản có tên gần giống thương hiệu uy tín. Điểm chung của các kịch bản này là sau khi nhận được tiền, đối tượng lập tức cắt liên lạc.

Cùng chung cảnh báo, Ngân hàng TMCP Lộc phát Việt Nam (LPBank), cho biết, các đối tượng lừa đảo còn thường tự xưng là nhân viên chăm sóc khách hàng của những thương hiệu quen thuộc như: Yody, Điện Máy Xanh, Nguyễn Kim… để thông báo trúng thưởng, tặng quà tri ân. Sau khi tạo được lòng tin, chúng lôi kéo nạn nhân tham gia các nhóm trên mạng xã hội, yêu cầu chuyển tiền “làm nhiệm vụ”, “nâng cấp gói VIP” hoặc “đặt cọc”, với các tài khoản nhận tiền mang tên gần giống doanh nghiệp lớn nhằm đánh lừa người chuyển tiền.

Hình thành lá chắn “nhiều lớp”

Tại Hội thảo chuyên đề “Bảo vệ an ninh tài chính quốc gia trong kỷ nguyên số” tổ chức mới đây, Trung tướng Nguyễn Minh Chính, Phó Chủ tịch Thường trực Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, nhấn mạnh, lĩnh vực tài chính, ngân hàng giữ vai trò “huyết mạch” của nền kinh tế, đồng thời là một trong những lĩnh vực chịu tác động sớm, nhanh và sâu sắc nhất của công nghệ số.

Theo Trung tướng Nguyễn Minh Chính, Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi số mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực. Các mô hình ngân hàng số, thanh toán số, tài chính số và thị trường tài sản số mở ra nhiều cơ hội phát triển, song cũng kéo theo những thách thức rất rõ ràng về an ninh mạng, an toàn thông tin, đặc biệt là nguy cơ lừa đảo, gian lận công nghệ cao ngày càng tinh vi, phức tạp và mang tính xuyên biên giới.

Chung quan điểm, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), cho biết, hệ thống thông tin của ngành tài chính, ngân hàng luôn được xếp ở mức độ bảo vệ cao nhất. Tuy nhiên, đây cũng là lĩnh vực tiềm ẩn nhiều nguy cơ bị tấn công nhằm chiếm đoạt bí mật của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, thậm chí kiểm soát hệ thống để chiếm đoạt tài sản từ các tài khoản ngân hàng hoặc phá hoại dữ liệu. “Đây là ‘miếng mồi’ hấp dẫn của tội phạm mạng”, Thượng tá Triệu Mạnh Tùng nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, an ninh tài chính trong kỷ nguyên số không chỉ là câu chuyện kỹ thuật hay nghiệp vụ, mà gắn trực tiếp với niềm tin của người dân, sự ổn định của thị trường và an ninh, an toàn của nền kinh tế quốc gia. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã xác định rõ yêu cầu phát triển nhanh, bền vững phải đi đôi với bảo đảm an ninh, an toàn không gian mạng, coi đây là nền tảng xây dựng niềm tin số và chủ quyền số quốc gia. Cùng với đó, Luật An ninh mạng năm 2025, được Quốc hội thông qua ngày 10/12/2025, đã tạo khuôn khổ pháp lý thống nhất, đồng bộ cho nhiệm vụ này.

Tuy nhiên, theo Trung tướng Nguyễn Minh Chính, từ chủ trương, chính sách đến thực tiễn vẫn tồn tại độ trễ. Do đó, yêu cầu đặt ra là phải hình thành cơ chế phối hợp chặt chẽ giữa cơ quan quản lý nhà nước, lực lượng chức năng, hệ thống ngân hàng, tài chính, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng người sử dụng dịch vụ số để cùng chia sẻ trách nhiệm bảo vệ không gian mạng.

Cùng với đổi mới công nghệ, công tác an ninh, an toàn hệ thống thông tin cũng được chú trọng. Theo ông Phan Thái Dũng, Phó Cục trưởng Cục Công nghệ thông tin (Ngân hàng Nhà nước), 100% tổ chức tín dụng đã xây dựng chiến lược, quy định nội bộ và đầu tư giải pháp kỹ thuật bảo đảm an toàn hệ thống công nghệ thông tin, góp phần giữ vững hoạt động an toàn, ổn định của hệ thống ngân hàng.

Dù vậy, các thách thức mới vẫn hiện hữu khi tội phạm mạng có tổ chức gia tăng các cuộc tấn công có chủ đích, nguy cơ từ chuỗi cung ứng và bên thứ ba ngày càng lớn, trong khi nhận thức và kỹ năng an toàn thông tin của một bộ phận người dùng còn hạn chế. Trong bối cảnh đó, việc hình thành “lá chắn” nhiều lớp, từ thể chế, công nghệ đến ý thức người sử dụng, được xem là điều kiện then chốt để bảo vệ an ninh tài chính quốc gia và giữ vững niềm tin của xã hội trong kỷ nguyên số.

Ngân Thương