Mùa dâu Hạ Châu về trên những khu vườn ở Cần Thơ

Dâu Hạ Châu được biết đến là một trong những loại trái cây đặc sản của vùng đất Tây Đô. (Ảnh: Thu Hiền/TTXVN)

Khi những cơn mưa đầu mùa làm dịu cái nắng phương Nam cũng là lúc những khu vườn ở Phong Điền, Cần Thơ bước vào mùa dâu Hạ Châu.

Dưới những tán cây xanh mướt, từng chùm quả sai trĩu buông mình theo cành, từ màu xanh dần chuyển sang vàng nhạt. Trong không gian miệt vườn mát lành, sắc vàng ấy trở thành dấu hiệu quen thuộc báo mùa trái chín đã về.

Với người dân Phong Điền, dâu Hạ Châu không đơn thuần là một loại cây ăn trái. Qua nhiều thập niên, giống dâu này đã trở thành một sản vật đặc trưng, góp phần tạo nên hình ảnh vùng miệt vườn Tây Đô và gắn với hoạt động du lịch sinh thái của địa phương.

Vị ngọt thanh của trái dâu

Dâu Hạ Châu có hình dáng khá đặc biệt. Quả mọc thành từng chùm, khi chín vỏ chuyển sang màu vàng nhạt, bên trong là phần cơm trắng trong, mọng nước. Vị dâu hài hòa giữa ngọt thanh và chua nhẹ, hương thơm dịu, tạo cảm giác dễ ăn.

Đây cũng là những đặc điểm khiến dâu Hạ Châu khác biệt với một số giống dâu khác từng được trồng tại vùng Phong Điền như dâu bòn bon, dâu da xanh hay dâu Xiêm.

Dâu Hạ Châu xuất hiện muộn hơn nhưng nhờ đặc điểm về hình dáng, màu sắc và chất lượng quả đã dần được người dân ưa chuộng, trở thành một sản phẩm đặc trưng của Phong Điền.

Đến mùa, những chùm quả sai có thể bắt gặp từ các cành thấp cho tới những tán cây cao. Tại các nhà vườn, du khách có thể thưởng thức trái ngay sau khi hái, cảm nhận rõ độ tươi mọng và vị chua ngọt đặc trưng.

Mùa dâu cũng là lúc những con đường dẫn vào các khu vườn trở nên nhộn nhịp hơn. Dâu sau khi thu hoạch được đưa đến các vựa, trong khi một phần được bán ngay tại vườn hoặc trên các tuyến đường phục vụ khách tham quan. Hình ảnh những rổ dâu vàng nhạt bên hàng cây xanh đã trở thành nét quen thuộc của mùa trái cây ở Phong Điền.

Sự hình thành vùng dâu Hạ Châu ở Phong Điền gắn với câu chuyện của nhiều thế hệ nhà vườn.

Gia đình ông Lê Quang Bảy, thường được gọi là ông Bảy Ngữ, là một trong những hộ có công gìn giữ và phát triển giống dâu này. Khoảng năm 1960, cha ông Bảy Ngữ mua dâu từ một thương lái ở khu vực Lái Thiêu, Bình Dương mang về trồng. Sau quá trình tuyển chọn, nhân giống, cây dâu dần được phát triển tại vùng đất Phong Điền.

Một nguồn tư liệu khác của thành phố Cần Thơ ghi nhận vào thời điểm những năm 1980, khi cây cam mật ở Phong Điền bị bệnh vàng lá gân xanh gây thiệt hại, một số nhà vườn bắt đầu chuyển đổi cây trồng. Dâu Hạ Châu từ đó được mở rộng diện tích và từng bước trở thành một trong những cây ăn trái đặc trưng của địa phương.

Quá trình ấy không diễn ra trong một sớm một chiều. Từ những cây được trồng thử nghiệm trong vườn nhà, dâu Hạ Châu dần được nhân rộng, hình thành vùng sản xuất tập trung. Đến năm 2005, địa phương đăng ký nhãn hiệu cho sản phẩm và năm 2006, dâu Hạ Châu được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ nhãn hiệu.

Đó cũng là dấu mốc quan trọng trong quá trình đưa một sản vật địa phương trở thành thương hiệu gắn với vùng đất sản sinh ra nó.

Mùa trái chín cũng là mùa đón khách

Dâu Hạ Châu thường cho thu hoạch theo mùa. Mùa thu hoạch tập trung vào khoảng tháng Sáu đến tháng Chín âm lịch, trong đó có thời điểm dâu chín rộ.

Đây là khoảng thời gian thích hợp để du khách tìm về các khu vườn cây ăn trái ở Phong Điền. Sau những con đường nhỏ, những con rạch len giữa vườn cây là không gian xanh mát, nơi nhịp sống vẫn mang đậm dáng dấp của vùng sông nước Nam Bộ.

Thu hoạch dâu Hạ Châu tại nhà vườn. (Ảnh: Thu Hiền/TTXVN)

Du khách có thể quan sát người dân chăm sóc, thu hoạch, tìm hiểu cách cây dâu gắn với đời sống sản xuất của cư dân địa phương; sau đó thưởng thức những quả dâu vừa hái ngay dưới tán cây.

Với những người yêu thích du lịch trải nghiệm, sức hấp dẫn của vườn dâu nằm chính ở sự giản dị với không gian xanh, tiếng nước từ những con rạch nhỏ, mùi đất sau mưa và những chùm quả chín vàng tạo nên một trải nghiệm rất khác với những điểm tham quan được xây dựng cầu kỳ.

Dâu Hạ Châu vì vậy được xem là một trong những sản phẩm góp phần tạo nên nét riêng cho du lịch sinh thái miệt vườn Phong Điền.

Trong những năm cây ăn trái có giá trị kinh tế cao ngày càng được quan tâm, việc duy trì những vườn dâu Hạ Châu cũng đứng trước không ít thách thức.

Bài toán đặt ra không chỉ là duy trì diện tích trồng mà còn phải tìm cách nâng giá trị của trái dâu. Một hướng đi đang được quan tâm là ứng dụng khoa học kỹ thuật, xây dựng chuỗi sản xuất, truy xuất nguồn gốc và phát triển các sản phẩm chế biến.

Các nghiên cứu của Trường Đại học Cần Thơ đã thử nghiệm nhiều hướng chế biến từ dâu Hạ Châu, trong đó có nước giải khát và rượu vang dâu. Những nghiên cứu này mở thêm khả năng sử dụng trái dâu ngoài hình thức ăn tươi, qua đó góp phần đa dạng hóa sản phẩm và nâng giá trị nông sản./.