Mua đi bán lại sừng động vật quý, hiếm: Trả giá đắt vì thiếu hiểu biết pháp luật

Bị bắt giữ khi đang giao bán sừng động vật quý hiếm

Chiều 13-9, trong quá trình tuần tra, kiểm soát tại khu vực ngách 2 ngõ 15 đường An Dương Vương, Tổ công tác Công an phường Phú Thượng phát hiện Nguyễn Đăng Hảo (sinh năm 2005, trú tại Gia Lâm, Hà Nội), hiện là sinh viên một trường đại học, điều khiển xe máy có biểu hiện nghi vấn.

Tiến hành kiểm tra, lực lượng chức năng phát hiện Hảo đang chở theo xương đầu và sừng bò tót được gắn trên bảng gỗ. Kiểm tra trong cốp xe, tổ công tác tiếp tục thu giữ một đầu và sừng sơn dương.

Tại cơ quan công an, Hảo khai nhận do thấy nhiều tài khoản mạng xã hội đăng bán các loại đầu, sừng động vật nên nảy sinh ý định sao chép hình ảnh, đăng lại trên tài khoản cá nhân để tìm người mua nhằm hưởng tiền chênh lệch.

Trước đó, ngày 9-9, Hảo thấy một tài khoản rao bán sừng sơn dương giá 950.000 đồng và sừng bò tót giá 1,5 triệu đồng. Nam sinh viên này lưu ảnh, đăng lại trên trang cá nhân và sau đó thỏa thuận bán cho một người dùng mạng xã hội tên “Khôi vico” với tổng giá trị 4,5 triệu đồng.

Chiều 13-9, sau khi nhận hàng từ người bán và mang đi giao cho khách, Hảo bị lực lượng chức năng phát hiện.

Nguyễn Đăng Hảo và tang vật bị thu giữ. Ảnh: CQCA

Căn cứ vào tang vật và thông tin giao dịch trên điện thoại, cơ quan công an xác định hành vi của Hảo có dấu hiệu vi phạm quy định tại điểm b khoản 1 Điều 244 Bộ luật Hình sự. Cơ quan công an đã ra quyết định tạm giữ hình sự đối với Hảo để phục vụ công tác điều tra.

Vụ việc cho thấy, rủi ro pháp lý đáng lưu ý đối với hoạt động mua bán trên mạng xã hội. Việc người bán không trực tiếp săn bắt động vật, không sở hữu hàng hóa từ đầu mà chỉ đăng lại hình ảnh, tìm khách rồi mua đi bán lại hưởng chênh lệch không đồng nghĩa với việc đương nhiên được loại trừ trách nhiệm pháp lý đối với hành vi của mình.

Có thể vi phạm luật hình sự

Phân tích dưới góc độ pháp lý, luật sư Phạm Quốc Thanh, Đoàn Luật sư thành phố Hà Nội cho rằng, nếu kết quả điều tra xác định tang vật và hành vi đúng như thông tin ban đầu, vụ việc có thể bị xem xét trách nhiệm hình sự theo Điều 244 Bộ luật Hình sự về tội vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm.

Theo luật sư Phạm Quốc Thanh, pháp luật quy định nghiêm ngặt việc quản lý, bảo vệ các loài động vật nguy cấp, quý, hiếm cũng như cá thể, bộ phận cơ thể và sản phẩm của các loài thuộc diện được bảo vệ. Vì vậy, khi mua bán các mặt hàng có nguồn gốc từ động vật hoang dã, người tham gia giao dịch cần đặc biệt thận trọng, kiểm tra nguồn gốc và tính hợp pháp của hàng hóa, thay vì cho rằng chỉ mua đi bán lại hoặc làm trung gian thì không phải chịu trách nhiệm.

Điều 244 Bộ luật Hình sự hiện hành quy định trách nhiệm hình sự đối với một số hành vi săn bắt, giết, nuôi, nhốt, tàng trữ, vận chuyển, buôn bán trái phép động vật nguy cấp, quý, hiếm, cá thể, bộ phận cơ thể hoặc sản phẩm của các loài thuộc phạm vi điều luật. Đối với các trường hợp quy định tại khoản 1, người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 1 tỷ đồng đến 4 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 1 năm đến 5 năm.

Tuy nhiên, luật sư cũng lưu ý, việc một hành vi cụ thể có đủ yếu tố cấu thành tội phạm hay không còn phải căn cứ vào kết quả điều tra, giám định tang vật, xác định chính xác loài động vật, nguồn gốc, tính chất của bộ phận hoặc sản phẩm động vật và các tình tiết liên quan. Vì vậy, không thể chỉ dựa vào tên gọi của tang vật hoặc giá trị giao dịch để đưa ra kết luận về trách nhiệm hình sự của một cá nhân.

Một vấn đề khác được luật sư Phạm Quốc Thanh lưu ý là tâm lý cho rằng giao dịch qua mạng xã hội khó bị phát hiện. Trên thực tế, tin nhắn trao đổi, lịch sử giao dịch, thông tin chuyển tiền và nhiều dữ liệu điện tử khác có thể được cơ quan có thẩm quyền thu thập, kiểm tra và sử dụng theo quy định trong quá trình xác minh, điều tra vụ việc.

Từ vụ việc trên, luật sư khuyến cáo người kinh doanh online, đặc biệt là người trẻ, không nên chỉ quan tâm đến khoản lợi nhuận từ việc mua đi bán lại mà bỏ qua việc kiểm tra tính hợp pháp của hàng hóa. Với những sản phẩm có nguồn gốc từ động vật hoang dã, việc tìm hiểu quy định pháp luật trước khi giao dịch càng cần thiết.