Mùa đông năm nay ghi nhận nhiệt độ cao vượt mức lịch sử

Thời tiết diễn biến phức tạp trong 3 tháng đầu năm

Theo Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, từ tháng 1 đến tháng 3, thời tiết trên cả nước diễn biến khá phức tạp với nhiều hình thái đáng chú ý như nắng nóng xuất hiện sớm tại Nam Bộ, nhiều đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến Bắc Bộ và Trung Bộ, cùng với các đợt mưa diện rộng tại nhiều khu vực.

Trong đầu tháng 2, khu vực miền Đông Nam Bộ đã ghi nhận đợt nắng nóng cục bộ vào các ngày 8–9/2, với nhiệt độ cao nhất đạt 35,1 độ C. Sau đó, từ ngày 16 đến 20/2, nắng nóng xảy ra trên diện rộng tại khu vực này, với nhiệt độ cao nhất phổ biến từ 35 đến 37 độ C.

Mùa đông năm nay có nền nhiệt trung bình cao, trở thành mùa đông ấm thứ hai trong lịch sử. Ảnh: Tuấn Anh

Đặc biệt, trạm khí tượng Tây Ninh ghi nhận mức nhiệt cao nhất lên tới 37,5 độ C vào ngày 18/2. Đây là đợt nắng nóng diện rộng đầu tiên trong năm 2026 tại khu vực Nam Bộ và xuất hiện sớm hơn so với trung bình nhiều năm cùng thời kỳ.

Tại Bắc Bộ tính từ tháng 1 đến nay đã có tám đợt không khí lạnh ảnh hưởng đến nước ta, xuất hiện vào các thời điểm: đêm 1/1, ngày 5/1, ngày 21/1, ngày 31/1, ngày 8/2, ngày 18/2, ngày 3/3 và ngày 9/3. Các đợt không khí lạnh này đã gây ra hai đợt rét đậm, rét hại diện rộng vào các ngày từ 6 đến 10/1 và từ 22 đến 25/1. Ngoài ra, ngày 9/2 cũng ghi nhận một ngày rét đậm, rét hại diện rộng tại khu vực Bắc Bộ và tỉnh Thanh Hóa.

Trong các đợt rét đậm, rét hại, nhiệt độ thấp nhất phổ biến từ 8 đến 11 độ C. Tại vùng núi, nhiệt độ phổ biến từ 5 đến 7 độ C, còn ở các khu vực núi cao có nơi xuống dưới 4 độ C. Hiện tượng sương muối và băng giá cũng xảy ra tại một số địa điểm vùng núi phía Bắc của Bắc Bộ.

"Đáng chú ý, trong thời kỳ từ tháng 1 đến tháng 3 một số trạm khí tượng đã ghi nhận nhiệt độ cao nhất và thấp nhất ngày vượt mức giá trị lịch sử cùng thời kỳ", cơ quan khí tượng nhận định.

Tại khu vực Bắc Bộ, từ tháng 1 đến nửa đầu tháng 3 đã xảy ra bảy đợt mưa diện rộng, vào các thời gian: từ ngày 2 đến 6/1; ngày 21–22/1; ngày 24–25/1; từ ngày 8 đến 13/2; từ ngày 19 đến 26/2; ngày 3–4/3 và từ ngày 8 đến 9/3.

Trong khi đó, khu vực Trung Bộ ghi nhận tám đợt mưa diện rộng. Riêng trong tháng 1, các tỉnh từ Hà Tĩnh đến Đà Nẵng và phía Đông các tỉnh từ Quảng Ngãi đến Đắk Lắk, Khánh Hòa đã có hai đợt mưa diện rộng vào các ngày từ 2 đến 6/1 và từ 21 đến 24/1.

Sang tháng 2, khu vực từ Thanh Hóa đến Huế và khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ xảy ra bốn đợt mưa vào các thời điểm: từ ngày 1 đến 3/2; ngày 8–9/2; từ ngày 17 đến 20/2 và từ ngày 22 đến 26/2.

Trong nửa đầu tháng 3, Trung Bộ tiếp tục ghi nhận hai đợt mưa diện rộng: từ ngày 3 đến 6/3 tập trung tại các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi; và từ ngày 9 đến 10/3 tại khu vực từ Thanh Hóa đến Đà Nẵng cùng các tỉnh ven biển từ Quảng Ngãi đến Gia Lai.

Cơ quan khí tượng nhận định, nhiệt độ trung bình trên toàn quốc cao hơn trung bình nhiều năm. Tháng 1, khu vực Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Huế có nhiệt độ trung bình phổ biến cao hơn trung bình nhiều năm từ 0,5 đến 1 độ C, một số nơi cao hơn. Trong khi đó, các khu vực còn lại phổ biến thấp hơn từ 0,5 đến 1 độ C so với trung bình nhiều năm.

Sang tháng 2 nhiệt độ trung bình trên phạm vi toàn quốc đều cao hơn so với trung bình nhiều năm. Trong đó, khu vực Bắc Bộ và các tỉnh từ Thanh Hóa đến Quảng Ngãi cao hơn phổ biến từ 1,5 đến 2,5 độ C, có nơi cao hơn từ 3 đến 4 độ C. Trong nửa đầu tháng 3, nhiệt độ trung bình trên cả nước tiếp tục duy trì xu thế cao hơn trung bình nhiều năm từ 1 đến 3 độ C.

Mùa đông ấm thứ 2 trong lịch sử

Trong suốt mùa đông năm nay, miền Bắc chỉ ghi nhận 3 đợt rét đậm, rét hại diện rộng, vào các ngày 6-10/1 và 22-25/1 và ngày 9/2. Đây đều là những đợt rét đậm, rét hại ngắn ngày, nền nhiệt thấp nhất phổ biến ở mức từ 8-11 độ, vùng núi từ 5-7 độ, vùng núi cao dưới 4 độ. Thời gian và khu vực xuất hiện băng giá khá ít.

Theo TS Trương Bá Kiên, Phó giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu thuộc Viện Khoa học Khí tượng Thủy văn, Môi trường và Biển, mùa đông năm nay chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khí hậu quy mô lớn.

Sự biến động của hệ thống hoàn lưu khí quyển ở Bắc bán cầu. Xoáy cực, vòng gió mạnh bao quanh Bắc Cực có nhiệm vụ giữ khối không khí lạnh ở vùng cực, đã bị suy yếu và biến dạng do hiện tượng nóng lên đột ngột ở tầng bình lưu. Khi xoáy cực bị xáo trộn, dòng gió mạnh trên cao, hay còn gọi là jet stream, cũng thay đổi và uốn lượn mạnh hơn. Điều này khiến đường đi của các khối không khí lạnh không còn ổn định như bình thường.

Sự thay đổi này làm cho các khối khí lạnh không di chuyển theo quỹ đạo quen thuộc từ Siberia xuống Đông Á. Thay vào đó, trong mùa đông vừa qua nhiều đợt không khí lạnh mạnh lại tràn sâu xuống Bắc Mỹ, gây ra các đợt rét cực đoan và bão tuyết tại khu vực này.

Theo ông Mai Văn Khiêm, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, tính theo chuỗi giá trị quan trắc trong 65 năm qua, đây là mùa đông ấm thứ hai ở miền Bắc, chỉ kém mùa đông năm 2018-2019 khi nhiệt độ trung bình 3 tháng chính đông là 18.37 độ.

Đáng lưu ý, mùa đông năm nay ở miền Bắc ghi nhận nhiều ngày nền nhiệt khá cao, thậm chí xuất hiện nắng nóng, điển hình như ngày 5/2/2026, nhiệt độ tại khu vực Sông Mã (tỉnh Sơn La) lên tới 37,8 độ, là mức nhiệt cao rất hiếm gặp trong cao điểm mùa đông ở miền Bắc.

Theo ông Mai Văn Khiêm, từ nay đến hết tháng 3, không khí lạnh có xu hướng hoạt động yếu. Thời gian này có khả năng xảy ra khoảng 1-2 đợt không khí lạnh nhưng nền nhiệt chỉ giảm nhẹ, không khí lạnh chủ yếu gây ra mưa rào và dông ở khu vực Miền Bắc.

Sang tháng 4, miền Bắc có khả năng đón thêm không khí lạnh nhưng đây cũng là những đợt không khí lạnh yếu, làm nén và đẩy rãnh áp thấp gió mùa ở phía Nam Trung Quốc xuống nước ta, gây ra các đợt mưa rào và dông ở miền Bắc.

Tuy nhiên, ông Khiêm lưu ý, từ tháng 4-5 là các tháng chuyển mùa. Sự xung đột của khối không khí lạnh và khối không khí nóng ẩm từ biển rất dễ gây ra các hiện tượng thời tiết cực đoan như dông, lốc, sét mưa đá và gió giật mạnh, đặc biệt là khu vực vùng núi Bắc Bộ, cần hết sức lưu ý.

Tô Hội