Mùa hạnh phúc ở Hồng Thái

Với ruộng bậc thang, biển mây, mùa hoa lê và những nét văn hóa đặc sắc của đồng bào các dân tộc, phát triển du lịch cộng đồng đang mở ra hướng đi mới để Hồng Thái, một xã vùng cao còn nhiều khó khăn của tỉnh Tuyên Quang cải thiện sinh kế và gìn giữ bản sắc địa phương.

Vẻ đẹp của những ruộng bậc thang Khâu Tràng. (Ảnh NVCC)

Mùa vàng gọi khách

Những ngày tháng 10 và tháng 11, ruộng bậc thang Khâu Tràng bước vào mùa lúa chín. Sắc vàng trải trên các triền núi, đan xen màu xanh của rừng cây và những nếp nhà vùng cao, tạo nên khung cảnh đặc trưng của Hồng Thái. Du khách tìm đến để ngắm mùa vàng, tận hưởng khí hậu trong lành, chụp ảnh giữa không gian núi rừng và khám phá cuộc sống của cộng đồng các dân tộc địa phương.

Sức hấp dẫn của Hồng Thái không dừng lại ở những ngày lúa chín. Biển mây, mùa hoa lê, chè Shan tuyết cùng cảnh quan núi rừng tạo nên những trải nghiệm khác nhau trong năm. Trên nền thiên nhiên ấy là đời sống văn hóa của đồng bào Dao Tiền, Dao Đỏ, Tày, Mông, thể hiện qua trang phục, nghề thủ công, ẩm thực, phong tục và hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Người dân trình diễn trang phục dân tộc tại Lễ hội Mùa vàng. (Ảnh: Hạ Lam)

Trong khuôn khổ Lễ hội Mùa vàng xã Hồng Thái năm 2026 vừa qua, nhiều hoạt động được tổ chức nhằm giới thiệu cảnh quan và đời sống địa phương. Trình diễn trang phục dân tộc, thi gặt lúa với chủ đề “Nhanh tay gặt lúa – Vui mùa vàng”, trình diễn dù lượn “Bay trên biển mây Hồng Thái”, các hoạt động thể thao và giới thiệu sản phẩm địa phương tạo thêm lựa chọn cho khách tham quan.

Giữa cánh đồng, cuộc thi gặt lúa đưa công việc quen thuộc của mùa thu hoạch trở thành một hoạt động trải nghiệm. Những thao tác lao động bình dị giúp du khách hình dung rõ hơn về sản xuất nông nghiệp vùng cao và sự gắn bó của người dân với ruộng đồng. Trên bầu trời, những cánh dù nhiều màu sắc tạo thêm góc nhìn về núi rừng, biển mây và những thửa ruộng đang vào vụ.

Một điểm nhấn giàu tiềm năng là nghề vẽ sáp ong trên vải của phụ nữ Dao Tiền. Những hoa văn được tạo nên từ đôi tay khéo léo không đơn thuần làm đẹp trang phục, mà còn lưu giữ kỹ thuật, kinh nghiệm và quan niệm thẩm mỹ được trao truyền qua nhiều thế hệ.

Con số khách đến cho thấy du lịch đang trở thành một hướng phát triển kinh tế đáng chú ý. Tuy nhiên, lượng khách tăng chưa đồng nghĩa mọi tiềm năng đã được khai thác hiệu quả.

Đồng bào dân tộc thi gặt lúa. (Ảnh: Hạ Lam)

Đưa bản sắc vào sinh kế

Sau khi hợp nhất địa bàn, xã Hồng Thái có không gian phát triển rộng hơn, với nguồn tài nguyên và sản phẩm du lịch đa dạng.

Theo chính quyền địa phương, trong 9 tháng đầu năm 2026, Hồng Thái ước đón khoảng 47.000 lượt khách. Người dân đã tham gia kinh doanh homestay, cung cấp dịch vụ ăn uống, giới thiệu nông sản và sản phẩm OCOP, từng bước hình thành các dịch vụ phục vụ du khách.

Một hành trình ở Hồng Thái có thể bắt đầu từ việc ngắm ruộng bậc thang, tiếp nối bằng hoạt động tìm hiểu trang phục Dao Tiền, thưởng thức món ăn địa phương, nghỉ tại homestay và mua nông sản trước khi rời đi. Mỗi trải nghiệm, nếu được tổ chức hợp lý, đều có thể tạo ra giá trị kinh tế cho những hộ dân trực tiếp cung cấp dịch vụ.

Với người Dao Tiền, kỹ thuật vẽ sáp ong trên vải đòi hỏi sự kiên nhẫn, khéo léo và kinh nghiệm tích lũy qua nhiều thế hệ.

Hồng Thái có thể phát triển những hoạt động gần gũi như quan sát nghệ nhân vẽ sáp ong, tìm hiểu cách tạo hoa văn, khám phá trang phục truyền thống hoặc mua sản phẩm thủ công do người dân làm ra. Tuy nhiên, trải nghiệm cần được xây dựng cùng những người am hiểu nghề, tôn trọng ý nghĩa của hoa văn và phong tục.

Nông nghiệp cũng là nguồn lực quan trọng để mở rộng sinh kế. Chè Shan tuyết, nông sản và các sản phẩm OCOP có thể được kết nối với hoạt động lưu trú, ăn uống và mua sắm. Đây là cơ sở để phát triển quà tặng, giới thiệu sản vật địa phương và mở rộng đầu ra cho các hộ sản xuất.

Muốn tạo hiệu quả thực chất, các dịch vụ cần được kết nối thành chuỗi. Một hộ gia đình có thể cung cấp chỗ nghỉ, hộ khác phục vụ ăn uống, nghệ nhân hướng dẫn trải nghiệm thủ công, trong khi cơ sở sản xuất giới thiệu nông sản và quà lưu niệm.

Nghệ nhân vẽ sáp ong. (Ảnh: Hạ Lam)

Trao đổi với Báo Thế giới và Việt Nam, ông Ma Quý Đôn, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Hồng Thái, cho biết địa phương có nhiều tiềm năng phát triển du lịch, song cần sự đồng hành của chính quyền, doanh nghiệp và người dân để biến lợi thế thành nguồn lực kinh tế.

Từ góc nhìn của cộng đồng, tinh thần “Hồng Thái hạnh phúc” cần được nhận diện qua những đổi thay cụ thể. Đó là khi hộ gia đình có thêm nguồn thu từ dịch vụ lưu trú, ẩm thực và nông sản; người làm nghề truyền thống có cơ hội duy trì công việc; người trẻ tìm thấy triển vọng gắn bó với quê hương.

Định hướng này đòi hỏi cộng đồng tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị du lịch. Doanh nghiệp có thể hỗ trợ xây dựng sản phẩm và kết nối thị trường; người dân cung cấp dịch vụ, chia sẻ tri thức bản địa và gìn giữ không gian văn hóa; chính quyền tạo điều kiện về hạ tầng, thông tin và môi trường kinh doanh.

Phát triển du lịch cộng đồng vì vậy cần gắn với việc duy trì những giá trị vốn có của đời sống bản làng. Nghệ nhân cần được ghi nhận công sức, người cung cấp dịch vụ được hưởng lợi tương xứng, còn thế hệ trẻ có cơ hội tiếp nối kỹ năng và tri thức truyền thống.

Hướng tới điểm đến bốn mùa

Để không phụ thuộc vào mùa lúa chín, Hồng Thái hướng tới xây dựng sản phẩm du lịch bốn mùa. Mỗi thời điểm trong năm có thể đem đến một trải nghiệm riêng, từ ngắm hoa lê, săn mây, khám phá ruộng bậc thang đến tìm hiểu nghề thủ công, thưởng thức ẩm thực và tham gia hoạt động sản xuất nông nghiệp.

Không gian phòng nghỉ cộng đồng mang đậm nét mộc mạc, gần gũi với đời sống người Dao Tiền. (Nguồn: Tuyenquang.gov.vn)

Theo ông Lê Văn Tú, Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã Hồng Thái, định hướng phát triển giai đoạn 2026-2030 xác định hai không gian trọng điểm là khu vực Khâu Tràng - Đồi Đồn - Kia Tăng và khu vực Xá Thị - lòng hồ thủy điện Tuyên Quang.

Địa phương đặt mục tiêu đến năm 2030 đón khoảng 150.000 lượt khách nội địa, 500 lượt khách quốc tế và hướng dẫn khoảng 80 hộ dân tại các làng văn hóa du lịch đáp ứng tiêu chuẩn phục vụ khách.

Việc xác định các không gian trọng điểm tạo cơ sở để địa phương tổ chức sản phẩm theo thế mạnh từng khu vực, kết nối cảnh quan với trải nghiệm văn hóa và dịch vụ lưu trú. Dù vậy, mục tiêu tăng lượng khách cần đi cùng chất lượng phục vụ, khả năng lưu trú, vệ sinh môi trường và sự đa dạng của sản phẩm.

Ông Nguyễn Hồng Hải, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam cho rằng Hồng Thái cần xây dựng các chương trình du lịch từ 2 ngày 1 đêm đến 3 ngày 2 đêm, kết hợp trải nghiệm văn hóa, nông nghiệp, sinh thái, lưu trú và mua sắm.

Để hình thành những hành trình đủ sức giữ chân khách, Hồng Thái cần tăng cường liên kết giữa các hộ kinh doanh, xây dựng thông tin dịch vụ rõ ràng và phối hợp với doanh nghiệp lữ hành. Quan trọng hơn, phát triển du lịch không thể đánh đổi những giá trị làm nên sức hấp dẫn của Hồng Thái. Ruộng bậc thang, không gian bản làng, nghề thủ công và nếp sinh hoạt cộng đồng cần được gìn giữ trong quá trình xây dựng cơ sở dịch vụ, tổ chức trải nghiệm và thu hút đầu tư.

Mỗi vụ mùa đi qua, ruộng đồng lại bước vào chu kỳ sản xuất mới. Nhưng Hồng Thái không nhất thiết phải chờ đến mùa lúa chín mới có thể đón khách. Khi cảnh quan được kết nối với nghề truyền thống, nông sản, ẩm thực và câu chuyện của người dân bản địa, mỗi thời điểm trong năm đều có thể trở thành một lời mời khám phá.

Lãnh đạo địa phương thăm trang trại trồng cam của người dân. (Ảnh NVCC)

Con đường ấy đòi hỏi sự kiên trì, đầu tư và phối hợp giữa chính quyền, doanh nghiệp với người dân. Thành công không chỉ được đo bằng lượng khách hay doanh thu, mà còn ở việc các hộ gia đình có thêm sinh kế, sản phẩm địa phương tìm được đầu ra, người làm nghề có điều kiện tiếp tục công việc và những giá trị văn hóa được trao truyền.

Với một xã vùng cao, “hạnh phúc” không chỉ là tên gọi gợi cảm giác bình yên của vùng đất, mà còn là mục tiêu được gửi gắm trong định hướng phát triển địa phương.

Khi người dân có thể sống tốt hơn từ chính cảnh quan, sản vật và di sản văn hóa của quê hương, du lịch mới thực sự trở thành động lực phát triển. Hạnh phúc khi ấy hiện hữu trong những đổi thay bền bỉ của mỗi gia đình và trong diện mạo một vùng cao đang tìm hướng đi từ chính những giá trị bản địa.