Mùa sim nở muộn

Minh họa: BH

Năm ấy, chị Thanh vừa tròn mười tám. Cái tuổi như một nụ hoa vừa chớm nở, tỏa hương ngọt ngào mà thanh khiết. Cả xóm Đồi đều bảo chị đẹp nhất vùng này, không phải vẻ đẹp đài các kiêu sa mà là nét đẹp chân quê, dịu dàng, ngọt lành như trái sim chín muộn nơi sườn đồi. Ngày ấy, mỗi độ mùa gặt về, đồng lúa vàng óng trải dài dưới chân núi, là lúc chị và anh Hùng ở xã bên tìm đến nhau trong những buổi gặt chung, trong tiếng nói cười giòn tan của lũ trẻ và hương rơm rạ nồng nàn. Người ta nhắc đến chị và anh Hùng như một đôi chim câu quấn quýt. Họ yêu nhau bằng tình yêu trong trẻo, mộc mạc mà say đắm như cơn mưa đầu hạ rơi xuống đồng xanh.

Có lần tôi vô tình gặp hai người bên bờ suối lúc chiều tà. Nắng cuối ngày vương trên mặt nước, chị cúi đầu, đôi má ửng hồng, giấu ánh mắt ngại ngùng sau tay áo. Anh Hùng khẽ cài lên mái tóc chị một nhành hoa sim tím, giọng anh trầm ấm như gió từ triền đồi thổi xuống:

- Thanh này, sau này dù khó khăn thế nào, anh cũng sẽ nắm tay em đi hết con đường.

Chỉ một câu nói thôi mà làm đôi mắt chị long lanh hơn cả ánh hoàng hôn. Tôi lặng nhìn, thấy giữa họ có một thứ gì thiêng liêng và bền chặt tưởng chẳng có gì có thể chia cắt. Khi tình yêu đang độ nồng say, khi đám cưới còn chưa kịp bàn tính thì anh Hùng nhận lệnh nhập ngũ. Ngày tiễn anh đi, con đường dài hun hút dưới tán cây gạo già. Chị Thanh đứng lặng, nắm chặt chiếc khăn tay thêu hoa còn vương mùi nắng. Tôi nhìn thấy trong đôi mắt ấy một nỗi buồn sâu thẳm, mênh mang.

Anh đi, những cánh thư vẫn đều đặn gửi về, mỗi bức thư chan chứa lời yêu, lời hẹn ước về một ngày trở lại. Chị đợi thư như đợi một mùa hoa, cứ bồn chồn mỗi khi nghe tiếng chân người đưa thư ngoài ngõ. Những lúc nhận được thư, chị run run mở ra, đọc đến thuộc lòng rồi cẩn thận gấp lại, cất vào chiếc hộp gỗ nhỏ. Nhưng chiến tranh như cơn gió dữ, chẳng bao giờ báo trước cơn lốc sẽ cuốn đi điều gì. Một buổi chiều, tin dữ ập đến: anh Hùng hy sinh. Tôi thấy chị Thanh lặng đi. Đôi mắt chị đỏ hoe và từ hôm ấy, nụ cười rạng rỡ năm nào chẳng còn nở trên môi chị nữa.

Hơn một năm sau, chị lấy chồng. Người đàn ông ấy là anh Độ, một người thợ mộc hiền lành trong làng. Người ta bảo, chị lấy chồng để quên đi bóng hình anh Hùng, để tránh khỏi những lời xót xa cứ dõi theo. Đám cưới của chị diễn ra lặng lẽ, không có tiếng cười rộn rã, chỉ có tiếng gió đồi thổi hun hút và ánh mắt xa xăm của chị khi ai đó ngân nga câu hát “Chiều lên bản Thượng”. Tôi nhìn chị trong tà áo cưới giản dị, bỗng thấy lòng mình nghẹn lại. Bởi tôi cảm nhận được, đâu đó trong trái tim chị vẫn còn một khoảng trống dành cho mối tình đầu, mối tình đẹp như sắc tím hoa sim nhưng chưa kịp nở hoa đã hóa thành nỗi nhớ mênh mang.

***

Những tưởng sau bao sóng gió, cuộc sống bên người chồng hiền lành sẽ đem lại cho chị một bến bờ bình yên. Anh Độ quanh năm sống bằng đôi bàn tay chai sạn và những đồng công thợ mộc ít ỏi. Những năm đầu, căn nhà nhỏ nơi cuối xóm vang lên tiếng cười, tiếng trẻ thơ bi bô, chị Thanh thấy lòng ấm lại. Người ta nhìn vào, ai cũng bảo: “Thanh rồi cũng tìm thấy hạnh phúc”. Nhưng niềm vui ấy mong manh như giọt sương mai, chưa kịp đọng lâu đã vỡ tan.

Anh Độ vốn sức khỏe yếu, lại lao lực mưu sinh, nên bệnh tật cứ âm thầm kéo đến. Việc làm ăn ngày càng bế tắc, nợ nần chồng chất. Có những đêm tôi đi ngang qua nhà, nhìn qua khe cửa, thấy chị ngồi lặng bên cửa sổ. Ánh đèn dầu leo lét soi lên gương mặt gầy guộc, đôi mắt thăm thẳm, chất chứa biết bao lo toan. Bên cạnh là tiếng ho khan của anh Độ trong buồng, nghe khắc khoải như những nhát dao cứa vào lòng chị.

Rồi cái ngày định mệnh ấy cũng đến, bất ngờ và tàn nhẫn. Một cơn bạo bệnh đã cướp anh đi để lại chị cùng đứa con nhỏ chưa tròn hai tuổi. Đám tang diễn ra trong một buổi chiều mưa tầm tã. Gió hun hút thổi, mưa dầm dề như hòa cùng nỗi xót xa. Tôi đứng đó, lặng người nhìn chị quỳ bên quan tài chồng, đôi tay run rẩy ôm chặt đứa con bé bỏng. Khuôn mặt chị trắng bệch, đôi môi mím chặt và đôi mắt ráo hoảnh đến rợn người như thể nước mắt đã cạn khô sau những đêm dài thức trắng bên giường bệnh.

Ngày chị bế con về nhà ngoại, cả xóm Đồi lại xôn xao. Người thương thì thở dài tiếc phận, kẻ nhiều lời buông những câu chua chát: “Số con Thanh bạc quá”, “Chắc kiếp trước nặng nợ tình duyên”... Những lời ấy như mũi dao vô hình, cứa vào trái tim vốn đang rướm máu của chị. Lần nọ, tôi bắt gặp chị ngồi bên bờ suối, mái tóc xõa rũ che nửa gương mặt, ánh mắt trôi về nơi xa thẳm. Đôi môi mấp máy như muốn thốt lên điều gì, nhưng rồi lại lặng im, chỉ còn tiếng nước chảy róc rách hòa vào tiếng gió. Tôi hiểu, trong sâu thẳm tâm hồn mình, có lúc chị đã nghĩ đến chuyện buông bỏ tất cả, buông bỏ cuộc đời chênh vênh, buông bỏ cả những nỗi đau bủa vây không lối thoát.

Nhưng rồi, mỗi khi nghe tiếng con thơ ngây gọi “Mẹ ơi!”, chị lại giật mình, vòng tay ôm con thật chặt, như sợ nếu buông ra, chị sẽ đánh mất chỗ dựa duy nhất còn lại. Chính tiếng gọi ấy đã kéo chị về với cuộc đời, níu chị lại từ ranh giới của tuyệt vọng.

Tôi nhớ vào một buổi chiều cuối mùa, khi hoa sim trên đồi bắt đầu chớm tím. Chị tìm tôi, giọng khàn đi như gió chảy qua khe đá:

- Nhiều khi chị thấy mệt lắm... chỉ muốn nhắm mắt ngủ một giấc dài... Nhưng rồi nhìn con, chị không thể. Ngày anh Độ mất, chị hứa sẽ nuôi con khôn lớn, dẫu thế nào cũng không để con thiếu tình thương.

Ánh mắt chị lúc ấy vừa buồn vừa sáng lên một thứ gì đó mạnh mẽ, đầy nghị lực. Tôi nhìn vào đôi mắt ấy, bỗng thấy trong chị có một sức mạnh kỳ lạ, sức mạnh được hun đúc từ yêu thương và trách nhiệm, thứ sức mạnh khiến mọi bão giông của cuộc đời cũng không thể xô ngã được người phụ nữ ấy.

***

Thời gian trôi đi, lặng lẽ âm thầm cuốn theo bao vui buồn, mất mát. Đứa bé ngày nào còn tập đi trong vòng tay mẹ, giờ đã thành một chàng trai cao lớn, dáng dấp rắn rỏi, đôi mắt hiền lành như mẹ nó thuở xưa. Chị Thanh vẫn ở lại xóm Đồi, nơi từng chứng kiến bao thăng trầm đời chị. Ngày ngày, chị quần quật trên đồng ruộng, lưng còng dưới nắng chang chang, tối về lại cặm cụi bên ngọn đèn dầu, vá áo, thêu khăn, chắt chiu từng đồng cho con ăn học. Người ta bảo đàn bà mạnh mẽ như thép nhưng tôi biết, sau lớp vỏ cứng rắn ấy là bao đêm chị gối đầu lên cánh tay gầy, nước mắt ướt nhòa chiếc gối cũ kỹ.

Hơn hai mươi năm chớp mắt trôi qua, tóc chị giờ đã lấm tấm sợi bạc, nhưng bước chân trên con đường đất đỏ quen thuộc vẫn vững vàng như ngày nào. Chiều nay, tôi gặp chị trên đồi sim, hoa lại tím cả một triền rộng, tím đến nhói lòng. Chị ngồi lặng giữa những khóm sim, bóng hoàng hôn nghiêng xuống đôi vai gầy tần tảo. Trong tay chị là một nhành hoa sim nhỏ, chị ngắm thật lâu, đôi môi khẽ cong lên một nụ cười. Nụ cười ấy không còn rạng rỡ như thuở mười tám, nhưng có một điều gì ấm áp và bình yên khiến tôi không khỏi chạnh lòng.

Tôi đến ngồi bên, khẽ nói:

- Mỗi ngày mai đến sẽ là ngày tươi sáng hơn. Nếu cảm thấy cứ mang theo nặng lòng quá thì nhẹ nhàng đặt xuống cũng là một lựa chọn.

Chị quay sang nhìn tôi, ánh mắt sâu như mặt hồ mùa thu.

- Có những thứ không bao giờ quên được, chỉ là mình học cách sống chung với nó thôi...

Giọng chị nhẹ nhàng như gió chiều, mang theo một mùi hương man mác của đất, của hoa sim. Rồi chị nhìn xa xăm, nói tiếp, giọng bỗng trở nên kiên nghị mà dịu dàng:

- Nhưng em biết không, chị không tiếc gì cả. Dù đời chị bão giông, nhưng chị có con, có mái nhà. Chị đã giữ lời hứa với anh Độ ngày ấy: sống trọn vẹn, nuôi con nên người. Chị nghĩ... thế là đủ.

Tôi chưa kịp nói thêm điều gì thì từ dưới chân đồi vang lên tiếng gọi trong trẻo:

- Mẹ ơi, mẹ ở đâu thế?

Giọng nói ấy khiến gương mặt chị bừng sáng. Một chàng trai cao lớn đang bước lên, trong tay là bó hoa sim tím còn vương giọt nắng. Chị Thanh đứng dậy, nở nụ cười hiền hòa:

- Ở đây, con trai. Lại đây với mẹ.

Cậu tiến đến, trao bó hoa cho chị, đôi mắt rạng rỡ:

- Con đi ngang qua đồi, thấy hoa đẹp quá nên hái cho mẹ. Mẹ có thích không?

Chị khẽ vuốt mái tóc con, giọng nghèn nghẹn:

- Mẹ thích lắm... Con trai của mẹ lớn thật rồi.

Cậu nhìn chị, đôi mắt ánh lên sự biết ơn sâu thẳm:

- Mẹ này, con biết mẹ đã khổ nhiều vì con. Nhưng từ giờ, con sẽ không để mẹ phải vất vả thêm nữa. Con hứa đấy!

Chị Thanh khẽ quay mặt đi, bờ vai run nhẹ. Một giọt nước mắt trong veo lăn dài xuống cánh hoa sim tím đang run rẩy trong tay chị. Chị thì thầm, giọng như tan vào gió:

- Chỉ cần con hạnh phúc... là mẹ mãn nguyện rồi.

Khoảnh khắc ấy, mặt trời dường như dừng lại lâu hơn trên đỉnh núi, rót xuống hai bóng hình một thứ ánh sáng dịu dàng nhất. Tôi đứng đó, nhìn hai mẹ con quấn quýt bên nhau, lòng dâng lên một cảm xúc khó tả. Trên đồi, hoa sim vẫn nở tím biếc, như chứng nhân lặng lẽ cho những câu chuyện đời, những lời hẹn ước và cả những yêu thương bền bỉ.

Tôi hiểu, đường tình duyên của chị Thanh không trọn vẹn, nhưng tình mẹ của chị thì đầy đặn hơn tất cả. Trong cuộc đời này, có những bông hoa nở muộn, nhưng khi nở, chúng vẫn làm cả đất trời tím lên một vẻ đẹp dịu dàng mà kiêu hãnh, như cuộc đời chị Thanh, như mùa hoa sim hôm nay.