Mục tiêu tăng trưởng 12,5% quý IV: Những áp lực cần hóa giải

Ảnh minh họa được tảo bởi AI

Nền tảng tích cực, thách thức còn lớn

Nền kinh tế bước vào quý cuối cùng của năm 2026 với nền tảng tăng trưởng tích cực. Theo Cục Thống kê (Bộ Tài chính), GDP quý III ước tăng 9,95%, cao hơn 1,82 điểm phần trăm so với cùng kỳ; tính chung 9 tháng tăng 9,01%, cao hơn 1,20 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025.

Đà tăng trưởng được củng cố với sự đóng góp của cả ba khu vực kinh tế, trong đó công nghiệp và xây dựng giữ vai trò động lực quan trọng; dịch vụ tiếp tục mở rộng; nông, lâm nghiệp và thủy sản duy trì ổn định.

Cùng với các số liệu tăng trưởng tích cực, ổn định kinh tế vĩ mô tiếp tục được duy trì, các cân đối lớn được bảo đảm. Đơn cử, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) bình quân 9 tháng tăng 4,52%, mặc dù cao hơn đáng kể mức tăng 3,27% của cùng kỳ năm 2025 nhưng xét trong bối cảnh giá dầu thô và nhiều mặt hàng quốc tế tăng mạnh trong khi GDP đạt mức cao, vẫn là mức chấp nhận được.

Thực tế, Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp để bảo đảm nguồn cung xăng dầu, điện và tăng cường điều hành giá để giữ được CPI ở mức như vậy. Phát biểu tại phiên thảo luận tổ, Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI ngày 18/10, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng nhấn mạnh, nếu không điều hành nhạy bén, kịp thời sẽ khó kiểm soát lạm phát như hiện nay.

Thủ tướng dẫn chứng, giá xăng dầu thế giới tăng tới 65-90% và nếu không có các giải pháp phù hợp, giá xăng dầu trong nước có thể tăng tới 80%, kéo theo tác động tăng giá vòng hai đến giá nhiều mặt hàng khác. Việc giữ giá xăng dầu ở mức thấp so với khu vực đã góp phần hạn chế sức ép lạm phát, bảo vệ thành quả tăng trưởng và sức mua.

Những kết quả trên tạo tiền đề thuận lợi để phấn đấu hoàn thành mục tiêu năm 2026, song yêu cầu tăng tốc trong quý IV vẫn đặt ra nhiều thách thức. Bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, Trưởng ban Hệ thống tài khoản quốc gia, Cục Thống kê cho biết, với GDP 9 tháng tăng 9,01%, để đạt mục tiêu tăng trưởng cả năm từ 10% trở lên, GDP quý IV cần tăng khoảng 12,5%, cao hơn khoảng 4,1 điểm phần trăm so với cùng kỳ năm 2025. Đây được xem là mục tiêu khó khăn và rất áp lực.

Thách thức lớn là vừa thúc đẩy tăng trưởng, vừa giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô. Biến động tỷ giá, giá năng lượng và nguyên liệu bên ngoài có thể đẩy chi phí nhập khẩu tăng, gây sức ép lên giá cả trong nước. Vì vậy, bảo đảm vốn cho sản xuất, kinh doanh cần gắn với kiểm soát lạm phát và duy trì các cân đối lớn

Áp lực còn đến từ tiến độ giải ngân và hiệu quả đầu tư công. Báo cáo của Chính phủ cho biết, giải ngân đầu tư công 9 tháng đạt gần 643 nghìn tỷ đồng, tương đương 63% kế hoạch. Dù kết quả cải thiện so với cùng kỳ, khối lượng vốn cần thực hiện trong những tháng cuối năm vẫn lớn. Yêu cầu đặt ra không dừng ở đẩy nhanh giải ngân mà còn phải bảo đảm vốn đầu tư chuyển thành khối lượng công trình và năng lực sản xuất thực tế.

“Những tháng cuối năm thường tăng tốc giải ngân, song vốn chỉ tác động trực tiếp tới GDP quý IV khi vốn đầu tư chuyển nhanh thành khối lượng xây dựng và năng lực sản xuất thực tế. Vướng mắc về mặt bằng, thủ tục điều chỉnh dự án, nguồn vật liệu hoặc năng lực nhà thầu có thể khiến vốn bố trí chưa chuyển kịp thành sản lượng của ngành xây dựng và các ngành cung ứng liên quan, như vậy tác động tới GDP quý IV sẽ bị chậm lại”, theo bà Nguyễn Thị Mai Hạnh.

Tháo gỡ điểm nghẽn, thúc đẩy tăng trưởng thực chất

Cùng với đó, công nghiệp và xuất khẩu dự kiến tiếp tục chịu sức ép từ biến động nhu cầu, chính sách thương mại và chuỗi cung ứng tại các thị trường lớn, ảnh hưởng đến đơn hàng chế biến, chế tạo. Giá năng lượng, nguyên liệu và chi phí vận tải cũng làm tăng khó khăn cho doanh nghiệp.

Đáng chú ý, nhập khẩu hàng hóa 9 tháng tăng 36,7%, nhanh hơn mức tăng 24,5% của xuất khẩu. Diễn biến nhập siêu có thể tạo áp lực đối với đóng góp ròng của khu vực đối ngoại vào GDP, dù một phần chủ yếu nhập khẩu tăng phục vụ nhu cầu nguyên vật liệu, mở rộng sản xuất và đầu tư.

Đối với doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, khó khăn còn nằm ở đơn hàng, dòng tiền và chi phí logistics. Ngay cả khi nguồn tín dụng được bảo đảm, tăng trưởng cũng khó được thúc đẩy nếu doanh nghiệp thiếu thị trường đầu ra hoặc dự án chưa đủ điều kiện triển khai. Điều đó đòi hỏi việc huy động nguồn lực phải gắn chặt với hiệu quả sử dụng và kết quả sản xuất, kinh doanh thực tế.

Trước áp lực hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026, yêu cầu cấp thiết là triển khai đồng bộ các giải pháp, ưu tiên tháo gỡ những điểm nghẽn cản trở khả năng chuyển hóa nguồn lực thành sản lượng và giá trị gia tăng. Đây cũng là tinh thần xuyên suốt trong các nhiệm vụ, giải pháp những tháng cuối năm được Chính phủ báo cáo Quốc hội tại Kỳ họp thứ hai đang diễn ra.

Trong Báo cáo trình bày ngày 17/10, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh yêu cầu phấn đấu đạt cao nhất các mục tiêu, chỉ tiêu đề ra, nhất là tăng trưởng hai con số gắn với ổn định kinh tế vĩ mô và kiểm soát lạm phát. Chính phủ xác định các nhiệm vụ quan trọng gồm thúc đẩy đầu tư, huy động các nguồn lực xã hội, tháo gỡ dự án tồn đọng và nâng cao trách nhiệm thực thi của các địa phương.

Trong đó, đầu tư công tiếp tục giữ vai trò quan trọng. Mục tiêu đặt ra là phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch vốn đầu tư công, đồng thời thúc đẩy đầu tư tư nhân và thu hút đầu tư nước ngoài. Hiệu quả thực hiện cần được đánh giá ở cả tỷ lệ giải ngân, khối lượng công việc hoàn thành và khả năng đưa công trình vào sử dụng.

Từ góc độ thống kê, bà Nguyễn Thị Mai Hạnh nhấn mạnh: “Giải pháp quan trọng nhất là tháo gỡ điểm nghẽn để các nguồn lực hiện có tạo ra kết quả ngay trong quý IV”.

Theo đó, cần rà soát tiến độ từng dự án, xử lý kịp thời vướng mắc về mặt bằng, thủ tục điều chỉnh, nguồn vật liệu và năng lực thi công. Trọng tâm là khối lượng xây dựng, lắp đặt thực hiện trong kỳ, đồng thời đẩy nhanh việc đưa công trình đã hoàn thành vào sử dụng.

Cùng với đầu tư, duy trì nhịp sản xuất công nghiệp, nhất là ngành chế biến, chế tạo, có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng tăng tốc. Giải pháp đặt ra là theo dõi sát đơn hàng, tồn kho, nguồn cung nguyên liệu của các ngành xuất khẩu chủ lực để chủ động xử lý khó khăn. Việc hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, giảm ách tắc trong vận chuyển, thông quan sẽ giúp duy trì công suất, hoàn thành sản phẩm và giao hàng đúng tiến độ.

Một hướng thúc đẩy tăng trưởng khác là tận dụng mùa tiêu dùng và du lịch cuối năm để gia tăng sức cầu nội địa. Trong đó, cần bảo đảm nguồn cung, lưu thông hàng hóa, tổ chức xúc tiến thương mại, du lịch phù hợp nhu cầu thị trường, đồng thời nâng cao chất lượng dịch vụ vận tải, lưu trú. Hiệu quả cần được đánh giá qua lượng hàng hóa tiêu thụ, lượt khách và khối lượng dịch vụ thực hiện, cùng với giá trị tăng thêm tạo ra, không chỉ ở doanh thu tăng do giá.

Đồng thời, ổn định kinh tế vĩ mô phải tiếp tục là nền tảng xuyên suốt. Những biến động của giá năng lượng, nguyên liệu, tỷ giá và mặt bằng giá cần được theo dõi sát để điều hành phù hợp, hạn chế tác động bất lợi đến chi phí sản xuất và sức mua.

Đây cũng là quan điểm nhất quán của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về yêu cầu kiểm soát lạm phát, bảo đảm thành quả tăng trưởng thực sự mang lại lợi ích cho người dân. Bên cạnh các giải pháp trước mắt, Chính phủ tiếp tục yêu cầu đẩy mạnh khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, nâng cao hiệu quả cung cấp dịch vụ công và cắt giảm thời gian, chi phí tuân thủ. Việc tháo gỡ rào cản về thể chế, thủ tục hành chính sẽ tạo điều kiện để doanh nghiệp mở rộng sản xuất và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Theo bà Nguyễn Thị Mai Hạnh, trọng tâm quý IV là biến “vốn đầu tư thành khối lượng công trình; đơn hàng thành sản phẩm được sản xuất, tiêu thụ; nhu cầu cuối năm thành khối lượng dịch vụ thực tế”. Khả năng chuyển hóa này sẽ quyết định mức đóng góp của quý IV vào tăng trưởng GDP cả năm 2026.