Muốn có thành phố học tập, TP.HCM cần doanh nghiệp học tập

Doanh nghiệp học tập làm nền tảng

Nhắc đến thành phố học tập, nhiều người thường nghĩ đến trường học, thư viện hay các trung tâm học tập cộng đồng. Tuy nhiên, theo bà Trương Hải Thanh, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, một thành phố học tập sẽ khó hoàn chỉnh nếu việc học chỉ diễn ra trong các cơ sở giáo dục.

Phát biểu tại hội thảo "Xây dựng doanh nghiệp học tập trong thành phố học tập", bà Thanh chỉ ra rằng mỗi người chỉ trải qua một giai đoạn học tập trong nhà trường, trong khi phần lớn cuộc đời trưởng thành lại gắn với công việc, doanh nghiệp và cộng đồng.

Vì vậy, doanh nghiệp cần trở thành nơi người lao động tiếp tục học hỏi, bổ sung kiến thức và phát triển năng lực trong suốt quá trình làm việc. Đây cũng là một trong những nền tảng quan trọng để TP.HCM mở rộng cơ hội học tập đến nhiều nhóm dân cư.

Bà Trương Hải Thanh, Phó giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM. Ảnh: Quỳnh Hương

Đơn cử như tại Biti's, doanh nghiệp có hơn 6.000 lao động, phần lớn là công nhân, bà Vưu Lệ Quyên, Tổng giám đốc Biti’s, nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng môi trường làm việc tôn trọng, thấu hiểu và tạo cơ hội phát triển để khuyến khích người lao động chủ động học hỏi.

Do đó, Biti’s xác định sức khỏe, hạnh phúc và sự phát triển toàn diện của người lao động là những ưu tiên trong xây dựng văn hóa doanh nghiệp.

Còn ở Talentnet thì lại khác. Đó là xây dựng doanh nghiệp học tập không nhất thiết phải bắt đầu bằng những khoản đầu tư lớn.

Bà Tiêu Yến Trinh, Tổng giám đốc công ty CP Kết nối nhân tài (Talentnet) cho rằng doanh nghiệp có thể tận dụng kiến thức của đội ngũ hiện hữu, tổ chức các buổi trao đổi kinh nghiệm nội bộ hoặc cử nhân sự tham gia chương trình chia sẻ của các hiệp hội ngành nghề, sau đó đưa kiến thức thu nhận được trở lại tổ chức.

Quan trọng là làm sao duy trì được quá trình học hỏi và tạo điều kiện để nhân viên áp dụng kiến thức vào công việc, thay vì chỉ tham gia những chương trình đào tạo riêng lẻ.

Thực tế tại Unilever Việt Nam đã cho thấy điều đó. Bà Trịnh Mai Phương, Phó chủ tịch phụ trách nhân sự Unilever Việt Nam, cho biết khi thương mại điện tử phát triển mạnh, doanh nghiệp đã chủ động tìm hiểu kinh nghiệm từ thị trường Trung Quốc, đồng thời hợp tác với các nền tảng như Shopee, TikTok để phát triển năng lực trong lĩnh vực này. Unilever cũng hợp tác với các đối tác công nghệ như FPT để học hỏi và cùng phát triển giải pháp.

Dù tại Biti’s hay Unilever Việt Nam có cách triển khai khác nhau nhưng đều cho thấy việc học cần gắn với hoạt động thường ngày và nhu cầu phát triển thực tế của doanh nghiệp. Tuy nhiên, những kinh nghiệm hiệu quả này cần được lan tỏa rộng hơn.

Bà Trinh cho biết TP.HCM có lợi thế từ mạng lưới hiệp hội ngành nghề, cộng đồng doanh nhân và các tổ chức chuyên môn đang hoạt động trên địa bàn. Đây là những kênh có thể giúp doanh nghiệp chia sẻ kinh nghiệm, tiếp cận kiến thức mới và học hỏi lẫn nhau.

Thông qua các diễn đàn trao đổi, chương trình chia sẻ kiến thức và hoạt động kết nối giữa lãnh đạo doanh nghiệp, những mô hình học tập hiệu quả có thể được phổ biến rộng rãi hơn, đặc biệt đến các doanh nghiệp chưa có nhiều điều kiện đầu tư cho đào tạo.

Việc phát huy các mạng lưới sẵn có cũng giúp hoạt động học tập từng bước vượt ra ngoài phạm vi mỗi doanh nghiệp, tạo tiền đề hình thành những cộng đồng học tập rộng lớn hơn.

Kết nối nguồn lực, mở rộng cơ hội học tập

Để phát triển các cộng đồng học tập, ông Nguyễn Khắc Nguyện, Phó tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), cho rằng TP.HCM cần thúc đẩy sự kết nối giữa ba nhóm chủ thể gồm doanh nghiệp với doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước với doanh nghiệp và cơ sở giáo dục với doanh nghiệp.

Trước hết, thành phố cần tạo điều kiện để các doanh nghiệp học hỏi lẫn nhau. Bởi giữa các doanh nghiệp luôn tồn tại cả quan hệ hợp tác lẫn cạnh tranh. Vì vậy, không phải tổ chức nào cũng sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, kiến thức chuyên môn hoặc những khó khăn đang gặp phải.

Vì thế, thành phố có thể đóng vai trò trung gian để doanh nghiệp trao đổi kinh nghiệm, cùng nghiên cứu các tình huống thực tế và tìm kiếm giải pháp cho những vấn đề cùng quan tâm.

Ông Nguyện cũng đề cập đến nhu cầu tăng cường tương tác giữa doanh nghiệp và cơ quan quản lý nhà nước. Bởi trước nay, giữa hai bên chủ yếu gắn với việc thực thi chính sách, giải quyết thủ tục hoặc tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Chính sự tương tác này có thể được mở rộng thông qua các chương trình học tập, nghiên cứu và thảo luận chung về những vấn đề phát triển của thành phố.

Một trong những chương trình được ACB tổ chức nhằm xây dựng không gian học tập, đối thoại và chia sẻ tri thức dành cho đội ngũ lãnh đạo doanh nghiệp. Ảnh: Quỳnh Anh

Nhờ vậy, cơ quan quản lý hiểu rõ hơn những khó khăn doanh nghiệp đang gặp phải, trong khi doanh nghiệp cũng nắm bắt đầy đủ hơn các mục tiêu và yêu cầu quản lý. Sự trao đổi thường xuyên sẽ giúp hai bên tìm được tiếng nói chung và phối hợp hiệu quả hơn trong quá trình thực thi chính sách.

Một mối liên kết quan trọng khác là giữa doanh nghiệp và các cơ sở giáo dục. Các trường đại học có thể mở rộng vai trò từ đào tạo sinh viên sang hỗ trợ phát triển năng lực cho cả những người đang làm việc.

Giảng viên và doanh nghiệp có thể cùng nghiên cứu các tình huống thực tế, phân tích những vấn đề phát sinh trong hoạt động kinh doanh và tìm kiếm giải pháp. Ngược lại, nhà trường cũng có thêm tư liệu để cập nhật nội dung giảng dạy và nghiên cứu.

Nhu cầu tăng cường kết nối với các cơ sở giáo dục cũng được đại diện Unilever Việt Nam đề cập từ kinh nghiệm hợp tác thực tế.

Hiện nay, Unilever Việt Nam đã triển khai nhiều hoạt động với các trường đại học, từ tiếp nhận sinh viên thực tập đến cử nhân sự tham gia giảng dạy, chia sẻ kiến thức chuyên môn và kinh nghiệm làm việc.

Tuy nhiên, những hoạt động này vẫn phụ thuộc nhiều vào sự chủ động kết nối giữa từng trường và từng doanh nghiệp.

Do vậy, Unilever Việt Nam cũng đề xuất TP.HCM xây dựng một cơ chế hoặc nền tảng kết nối chính thức để nhiều doanh nghiệp có thể cùng tham gia phát triển nguồn nhân lực trẻ.

Thay vì chỉ tiếp cận sinh viên vào giai đoạn chuẩn bị tốt nghiệp, doanh nghiệp có thể tham gia trang bị kiến thức và kỹ năng thực tế ngay từ năm đầu đại học. Việc hợp tác sớm sẽ giúp sinh viên hiểu rõ hơn những yêu cầu của công việc, đồng thời tạo điều kiện để nhà trường cập nhật chương trình đào tạo phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động.

Cùng với việc tăng cường kết nối, các chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho đào tạo cũng được các diễn giả quan tâm.

Bà Trịnh Mai Phương, Phó chủ tịch phụ trách nhân sự Unilever Việt Nam. Ảnh Quỳnh Hương

Bà Trinh cũng đề xuất thêm việc nghiên cứu các cơ chế hỗ trợ, chẳng hạn ưu đãi thuế hoặc tạo điều kiện thuận lợi hơn trong việc ghi nhận chi phí phát triển nhân sự khi xác định nghĩa vụ thuế. Những chính sách phù hợp có thể khuyến khích doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị có nguồn lực hạn chế, dành thêm nguồn lực cho đào tạo và phát triển nhân sự.

Tuy nhiên, mở rộng cơ hội học tập không chỉ hướng đến những người đang có việc làm ổn định mà còn cần quan tâm đến nhóm lao động phải chuyển đổi công việc hoặc có nguy cơ mất việc trước sự phát triển của công nghệ và những biến động của thị trường. Vì vậy, thành phố cần có những chương trình đào tạo lại và nâng cao kỹ năng, với nội dung và phương pháp phù hợp cho từng nhóm lao động.