Xóa bù chéo giá điện: Quốc hội đề nghị làm rõ lộ trình và cơ chế hỗ trợ người dân

Quốc hội Khóa XVI

Chiều 20/10, thay mặt Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng trình Quốc hội Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

Bộ trưởng Bộ Công thương Lê Mạnh Hùng trình Dự án Luật Điện lực (sửa đổi). Ảnh: QH

Từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện

Theo Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng, sửa Luật lần này nhằm thể chế hóa chủ trương mới về an ninh năng lượng; tháo gỡ điểm nghẽn quy hoạch, đầu tư, lựa chọn nhà đầu tư, giá và thị trường điện nhằm khai thông điểm nghẽn thể chế.

Quá trình xây dựng luật, cơ quan soạn thảo đã tiếp thu, giải trình ý kiến và cập nhật một số nội dung về chính sách đột phá cho điện gió ngoài khơi, đặc thù cho điện rác, ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số; hiệu chỉnh một số quy định về giá điện…

Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng cho biết Dự thảo Luật gồm 3 điều, trong đó, kế thừa và có sửa đổi chủ yếu 27 điều, bãi bỏ 3 điều; bổ sung, thay thế, bãi bỏ một số từ, cụm từ, điểm, khoản của một số điều để bảo đảm thống nhất.

Dự thảo dành từ khoản 24 đến khoản 26 điều 1 quy định về giá điện, giá dịch vụ về điện, làm rõ giá hợp đồng của một số loại hình nguồn điện… Dự thảo giao Chính phủ quy định nhiều nội dung, gồm phương pháp xác định giá bán buôn điện, khung giá bán buôn điện, khung giá phát điện và phương pháp xác định giá các dịch vụ về điện.

Đáng chú ý, Dự thảo Luật quy định về việc thực hiện cơ cấu biểu giá bán lẻ điện hợp lý; từng bước xóa bỏ bù chéo giá điện giữa các nhóm khách hàng chưa tham gia thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.

Điểm g sửa đổi điểm a khoản 12 Điều 5 yêu cầu giá điện phản ánh đầy đủ chi phí sản xuất, kinh doanh điện hợp lý, hợp lệ; tạo điều kiện để nhà đầu tư thu hồi chi phí đầu tư, chi phí tài chính, chi phí vận hành hợp lý và có lợi nhuận hợp lý.

Các đại biểu Quốc hội nghe dự án Luật Điện lực (sửa đổi). Ảnh: QH

Đề nghị làm rõ đối tượng được hỗ trợ tiền điện

Thay mặt Ủy ban Khoa học Công nghệ và Môi trường (UBKHCN&MT) của Quốc hội, Chủ nhiệm Nguyễn Thanh Hải trình bày báo cáo thẩm tra. Theo đó, UBKHCN&MT đề nghị làm rõ phạm vi, đối tượng và lộ trình thực hiện chính sách xóa bỏ bù chéo và hỗ trợ tiền điện.

UBKHCN&MT nhấn mạnh yêu cầu phân biệt rõ việc xóa bỏ bù chéo trong giá điện với chính sách hỗ trợ trực tiếp cho hộ nghèo, hộ chính sách và người dân tại vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn.

Việc hỗ trợ cần có tiêu chí, nguồn lực và trách nhiệm thực hiện rõ ràng, công khai, minh bạch, không để quá trình thị trường hóa giá điện làm ảnh hưởng đến khả năng tiếp cận điện của các nhóm đối tượng cần được Nhà nước hỗ trợ.

UBKHCN&MT cơ bản tán thành nguyên tắc giá điện phản ánh chi phí hợp lý, hợp lệ, tạo điều kiện huy động nguồn lực đầu tư, từng bước xóa bỏ bù chéo và phát triển thị trường điện cạnh tranh.

Tuy nhiên, cách quy định như dự thảo về giá hợp đồng mua bán điện phải “bảo đảm thu hồi đầy đủ” chi phí, vốn đầu tư và lợi nhuận hợp lý có thể được hiểu là Nhà nước bảo đảm kết quả tài chính cho nhà đầu tư.

Do đó, UBKHCN&MT đề nghị Dự thảo Luật cần thể hiện rõ giá điện được hình thành trên cơ sở chi phí hợp lý, hợp lệ, hiệu quả đầu tư, mức độ rủi ro và điều kiện thị trường; không chuyển toàn bộ rủi ro đầu tư, kinh doanh sang Nhà nước, bên mua điện hoặc người sử dụng điện.

Đối với quy định khi giá bán điện chưa kịp điều chỉnh để bảo đảm ổn định kinh tế vĩ mô, an sinh xã hội thì Nhà nước có cơ chế bù đắp chi phí hợp lý, UBKHCN&MT đề nghị làm rõ nguồn, phương thức, thời điểm xác nhận và xử lý chi phí, tránh cách hiểu mặc nhiên phát sinh nghĩa vụ của ngân sách nhà nước.

Có ý kiến đại biểu đề nghị quy định nguyên tắc kiểm soát, kiểm tra, kiểm toán các khoản chi phí được tính vào giá điện, loại trừ chi phí bất hợp lý do quản trị hoặc đầu tư kém hiệu quả.

Cùng với đó phải đánh giá tác động tổng hợp của các cơ chế giá mới, nhất là giá điện theo thời gian sử dụng và lộ trình xóa bỏ bù chéo, lượng hóa tác động đến hóa đơn của các nhóm hộ gia đình và chi phí điện của các nhóm doanh nghiệp.